VOV4.Bahnar -
Ơ mih ma păng bôl boăl lăp pă 2 năr dơ\ng ‘no\h truh Tết juăt jue kơ hơ dre\ch
hơ drung. Dôm năr ‘nâu, tơ\ jơ\p tơ ring tơ rang, pơ lei pơ la Tây Nguyên, kon
pơ lei pơ lei oei hơ met tôm tơ drong vă sơng sơ năm ‘nao. Khul kơ dră tơ ring
ku\m ‘măn lơ tơ mam tơ gu\m, pơ gơ\r năm hơ pong, hơ met têt ăn dôm u\nh hnam
đei ko\ng, u\nh hnam mơ mat tat, kiơ\ trong ưh đei le# hnam yơ pơ ngot lơ\m năr
xa têt.
1- Chă năm lơ\m dôm năr vă je# tru\h năr Têt, jơ ‘năr ‘măn răk ăn sơng sơnăm ‘nao kơ kon pơle\i bơngai Sêdang oe\i tơ\ pơle\i Kon Du, tơring Măng Cành, apu\ng Kon Plông, dêh char Kon Tum sa roi rơ ông rơ ang chơt hơ iă hlo\h dơ\ng. ‘Ngoăih dôm reo hla prit đơ\ng đe kră chă ko\h đơ\ng bri ‘măn răk ăn chă ‘nu\ng [e\ng, đe hơ io\h chă tơbăt d^h băl hơbe\n ‘nao ao ‘lơ\ng me\ [a\ ‘nao chă răt ăn. ‘Nho\ng A Líu, m^nh ‘nu kon pơle\i lơ\m pơle\i tơbăt, sơnăm au u\nh hnam ‘nho\ng je\i nhen 40 u\nh hnam kon pơle\i hăm 200 ‘nu măt bơngai kơ pơle\i Kon Du ‘măn răk sơng Têt ‘lơ\ng hơ iă hlo\h sơnăm sơ\. Kơ yuơ sơnăm au rim u\nh hnam lơ\m pơle\i jang sa đe\i io\k yua kơ jăp hlo\h pơtêng hăm rim sơnăm. Chơt hơ iă Têt truh puih mak v^h, rim u\nh hnam je\i ‘măn răk rim tơmam drăm sa, đak nhă, tơdrô au to hơdrol vă chă soi tơbe\h ăn me\ [a\ yă [ok, đơ\ng ro\ng ‘no\h vă krao hơvơn kôn mon kon sau, kơtum kơto\ng ‘nho\ng o\h vang chă et sa. ‘Nho\ng A Líu, pơma: “ Vă je# tru\h Têt bơih, u\nh hnam nhôn je\i hlôi pơ pro\ dôm tơmam drăm đe\i io\k yua lơ\m năr Têt. {e\nh chưng, [e\ng yay ‘no\h ư\h kơ gơ\h kơ [a\h ôh. {e\ng chưng, [e\nh yay tơ\ au pha hăm [e\ng chưng, [e\ng yay bơngai Yoăn. Lơ\m khe\i ‘năr Têt ‘ngoăih [e\ng chưng, nhu\ng ie\r je\i chă pơ pro\ ngăl vă pơm ‘nhot sa. Mă kăl hlo\h ‘no\h tơdrô ge. Tơdrô ge ling lang đe\i vă kon pơle\i pơ chơt pơ hiơ\. ‘Ngoăih dôm ‘nhe\m ‘nhot kon tơrong oe\i đe\i ‘nhot ‘nhe\m ka hơdang, ‘nhe\m xem bri nhen bơ\n hơnăl, prok au to vă ‘nho\ng o\h đe\i tơmam drăm sa lơ\m et sa jơ ‘năr Têt. Je\i nhen lơ\m u\nh hnam bơ\n dau, kon pơle\i je\i ‘măn răk vă sơng sơnăm ‘nao. Lơ\m sơnăm ‘nao ‘no\h rim bơngai, rim u\nh hnam, bu bu je\i ‘me\h vă hơdrin jang sa vă đe\i io\k yua kơ jăp hlo\h dơ\ng, kon hơ ‘lơ\p ho\k pơ hrăm ‘lơ\ng hơ iă hlo\h dơ\ng”.
2- Hăm kon pơ lei Bahnar oei tơ\ plei Đak But, xăh An Thành, apu\ng Đak Pơ, de#h char Gia Lai Tết joăt joe kơ hơ dre\ch hơ dru\ng pă đei hl^ch kiơ dơ\ng bơ\ih, kon pơ lei tơ ring ‘nâu đ^ băt pơ gơ\r sa têt, vang hơ dai hăm tơ drong sơng sơ năm ‘nao, chơt hơ iă pơ yan pu\ih phang đơ\ng lơ sơ năm ‘nâu. Mă đơ\ng sơ năm 2015 âu ki, hơ yu\h to\ ‘mi kial ư\h kơ ‘lơ\ng, io\k yua đơ\ng kon pơ lei lơ\m pơ lei to\ se\t hlo\h kơ rim sơ năm, mă lei năr Têt, kon pơ lei oei hơ met ăn tôm bơ\n tơ mam sa, tơ mam huch joăt joe nhen: tơ drô ge, ‘nhe\m ie\r, [e\ng têt, mưt… vă vang chơt hơ iă hăm băl đơ\ng ro\ng 1 sơ năm jang sa gle\h hrat păng ku\m vă chă pơ đâu trong jang sa lơ\m sơ năm tru\h. {ok Đinh Đal, kon pơ lei oei tơ\ plei Đak But xăh An Thành, apu\ng Đak Pơ, de#h char Gia Lai pơ ma: “Đơ\ng sơ năm 2004, hlo\h 10 sơ năm bơ\ih, kon pơ lei bơ\n băt pơ gơ\r têt. Sa têt lơ\m 3 năr đe\ch, đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h hơ lơ\k dơ\ng tơ drong jang chu\n mir, ư\h kơ pơ gơ\r pơ dui đunh nhen et sa kơ [rư\ sơ\. Hơ drol sơ\ mư\h lơ\m pơ yan et sa ‘no\h pơ dui đunh tôch kơ lơ năr, athei đei lơ mu\k drăm, hoach de#h. Oei dang ei kiơ\ chăl hle, kiơ\ trong jang đơ\ng Đảng têt đei pơ gơ\r kơ đe\h, chơt hơ iă”.
3-Tơ\ tơring atăih
yăih Ea Toh, apu\ng Krông Năng, dêh char Dak Lak – tơring đe\i hlo\h 2.600 u\nh
hnam, hăm vă je# 13.000 ‘nu măt bơngai, 10 hơdre\ch hơdrung ‘nho\ng o\h er^h
sa, je\i to\k bo\k hưch hanh ‘măn răk ăn dôm năr Têt. Mo\ Am^ LySê oe\i tơ\
Buôn Kai, tơring Ea Toh, apu\ng Krông Năng, dêh char Dak Lak tơbăt: “
Je\i nhen le\ ‘nho\ng o\h bơngai Yoăn, mư\h tru\h năr 30 Têt, đ^ đăng rim
bơngai lơ\m u\nh hnam chă pơ jao d^h băl pơ pro\ ăn năr têt, bơngai au ‘no\h
răt [e\ng keo, bơngai to răt đak nhă vă sơng hơvơn tơmoi năm ngôi lơ\m u\nh
hnam bơ\n [ơ\t dôm năr Têt. Mă [ar ‘no\h pơ jao năm kăt hla prit vă ‘nu\ng
[e\ng, tru\h gơmăng u\nh hnam chă pơma dơnu\h d^h băl lăng năng m^nh sơnăm au
ki lơ liơ păng chă pơma dơnu\h d^h băl găh tơdrong sơnăm ‘nao, hmach ăn d^h băl
grăng akau, jang sa đe\i io\k yua kơ jăp, tơgoăt tơgoăl d^h băl lơ\m tơdrong
jang sa”.
4-
Vă vei lăng sơ đơ\ng ư\h kơ đei u\nh hnam hơ yơ athei kơ măh pơ ngot dăh mă pu\
tơ ngie\t giăng lơ\m dôm năr Tết Nguyên đán Bính thân 2016, kơ dră Đảng, kơ dră
rim tơ ring kơ de#h char Kon Tum to\k bo\k pơ gơ\r dăr hơ len, pơm hla ar ch^h
măt păng hơ vơn rim kon jên vă tơ gu\m u\nh hnam đei tơ drong ar^h sa mơ mat
tat sơng Tết.
{ok A Chúc, Pho\ kơ dră an^h jang vei lăng kon pơ lei xăh Ngọc Wang, apu\ng Đak Hà tơ roi tơ băt: vă gơ\h vei lăng, tơ gu\m tơ tom rim u\nh hnam hơ mơt kơ ư\h kơ măh phe sa [a so\ng lơ\m năr têt, đơ\ng blu\ng khei 12 âm lịch, khu\l kơ dră xăh hlôi pơ jao sơ nong jang hơ dăh ăn kơ rim kang [o# vei lăng pơ lei, dăr hơ len tơ drong ar^h sa yan âu đơ\ng rim u\nh hnam vă ch^h măt do\ng pơ ngot, do\ng tơ ngie\t ăn kon pơ lei. Tơ dăh le# lon u\nh hnam pơ ngot, kang [o# vei lăng athei pu\ đ^ sơ nong jang. Hăm trong jang âu tơ je# hăm kon pơ lei, tơ je# hăm u\nh hnam tơ chơ\t hơ dăh sơ nong jang thoi âu, lui nge\h vă je# 1.100 u\nh hnam hăm hlo\h 5.000 măt bơ ngai ‘no\h j^ kon pơ lei Sê đăng oei tơ\ xăh Ngọc Wang gô đei 1 năr Tết ph^ tơ no\, chơt hơ iă păng [e\nh tơ drong ‘mêm kơ eng. {ok A Chúc, pơ ma: “Vă hơ met ăn kơ kon pơ lei đei 1 năr Têt ph^ tơ no\, khu\l kơ dră tơ ring pơ gơ\r, klăih song kang [o# dăr hơ len, pơm hla ar ch^h măt dôm u\nh hnam vă kơ đei io\k dôm tơ mam asong đơ\ng rim kơ dră tơ\ kơ pal tơ gu\m. Tơ gu\m hơ drol hlo\h đơ\ng khu\l kơ dră tơ ring bơ ngơ\t tru\h rim u\nh hnam dơ nu\h hin, u\nh hnam vă je# dơ nu\h hin, bơ ngai đei ko\ng hăm kach mang, rim bơ ngai mă te\h đak tơ gu\m tơ [ơ\p tơ drong ar^h sa mơ mat tat, dôm u\nh hnam hơ mơt kơ pơ ngot [ơ\t [a vă hnông hoăt. Do\ng pơ ngot Tết Bính thân âu đei 118 u\nh hnam lơ\m 576 măt bơ ngai. Đei dôm tơ mam tơ\ kơ dră kơ pal tơ gu\m ăn kơ rim u\nh hnam ‘no\h. Sơ năm ‘nâu mă đơ\ng mơ mat tat, mă đơ\ng hơ yu\h to\ ‘mi kial ư\h kơ ‘lơ\ng ăn kơ kon pơ lei, mă lei khu\l kơ dră tơ ring ku\m nhen kơ dră Đảng lui akhan kon pơ lei gô đei 1 pơ yan Têt tôch kơ ph^h tơ no\ panưg tôch kơ chơt hơ iă”./.
5-Tơ\
dêh char Dak Nông, tang măt ăn khu\l kơdră che\p pơgơ\r dêh char păng rim an^h
bơ\ jang jơ ‘năr au je\i năm ngôi, pôk ăn tơmam drăm, hmach Têt rim đe yă Me\
Việt nam nuih mơng, rim u\nh hnam đe\i io\k yua ăn te\h đak păng rim u\nh hnam
dơnu\h, kon pơlei kon kông. Yă Tôn Thị Ngọc Hạnh, Kơ ie\ng Kơdră che\p pơgơ\r
Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơle\i dêh char Dak Nông tơbăt, dêh char hlôi pơge\nh
rim tơmam drăm hơvơn vă ‘măn răk ăn sơng Têt ăn kon pơle\i hăm trong gơlong ư\h
kơ le# m^nh u\nh hnam ayơ kơ [a\h lơ\m khe\i ‘năr au: “Hre\i au tơdrong bơ\ jang Têt kơ
nhôn ‘no\h rim an^h bơ\ jang lơ\m dêh char vang tơgop jơhngơ\m hăm Dơno\ an^h
che\p pơgơ\r kơ nhôn io\k đe\i jơne\i ‘măng hơvơn ve\i lăng năng tông Têt ăn
bơngai dơnu\h hăm trong jang ư\h kơ le# m^nh u\nh hnam dơnu\h ayơ, m^nh u\nh
hnam ayơ ư\h kơ đe\i tơmam drăm sa Têt. Păng nhôn hlôi jang đ^ jơhngơ\m po, băt
ră Têt ‘no\h đe je\i vă đe\i m^nh get chai đak măm, m^nh kơdu\ng s^k ră ... mă
le\i ao tơno\ je\i tôch tơpă, ‘no\h jing nhôn chă pơ pro\ tơgu\m ăn tro\ [lep.
Nhôn hăm rim apu\ng, th^ xah, dăr lăng mă tôm anăn rim u\nh hnam dơnu\h păng
u\nh hnam vă pơngot rơve\t lơ\m khe\i ‘năr vă je# tru\h pơyan. ‘Ngoăih kơ
‘no\h, rim apu\ng, th^ xah je\i io\k kon jên đơ\ng chă hơvơn đe\i, tơdăh ư\h kơ
măh le\i tơle\ch to\ se\t kon jên bơ\ jang kơ po vă pơ pro\ sơđơ\ng ăn kon
pơle\i sa Têt.”
Tơblơ\
nơ\r: Amazư\t – Thuem
Viết bình luận