VOV4.Bahnar - Lơ\m dôm sơnăm au ki, gơnơm pơtăm ‘long sâm Ngọc Linh tơ\ kông Ngọc Linh, kơ hre\ng u\nh hnam bơngai Xdang oei tơ\ pêng tơring Măng Ri, Tê Xăng păng Ngọc Lây, apu\ng Tu Mrông, dêh char Kon Tum dang ei mă đei [o#h. Têt Nguyên đán Tân Sửu 2021, atu\m hăm tơdrong chơt hơ iă ‘nă hal hơnu\k hơnoa, Têt oei jing jơ ‘năr vă kon pơlei tơgoăt tơgoăl d^h băl kơ jăp hlo\h dơ\ng, hơnơ\ng ato\k kơtang jơhngơ\m đon ‘mêm kơ eng kơ bơngai pơtăm sâm tơ\ kông Ngọc Linh.

Sơnăm au, 65 u\nh hnam kon pơlei oei tơ\ pơlei Pu Tă, tơring Măng Ri sơng têt nhen chơt hơ iă hlo\h, kơ yuơ pơlei đei dơ\ng lơ u\nh hnam pơtăm đei ‘long sâm Ngọc Linh păng pơ đ^ m^nh [ar ‘long pơgang anai dơ\ng. {ok A Tôn, m^nh lơ\m dôm ‘nu bơngai pơtăm sâm Ngọc Linh hơgei hlo\h pơlei Pu Tă sơkơ\t hơdăh: pơtăm ‘long sâm Ngọc Linh ‘no\h pơdro\ng kơ jăp ‘lơ\ng: “Đơ\ng mă kon pơlei băt pơtăm ‘long sâm ‘no\h m^nh kơ loăi ‘long kăp g^t, te\ch măt đei io\k yua kơ jăp ăn unh hnam kơna kon pơlei bơ\n chă pơtăm lơ, vei lăng năng tông hăp vă jang sa io\k yua kơ jăp hlo\h. Gơnơm pơtăm ‘long sâm kon pơlei bơ\n đei [o#h [iơ\, răt đei gre, man hnam, răt tôm tơmam drăm yua lơ\m u\nh hnam, đei kon jên ăn kon hơ ‘lơ\p ho\k pơhrăm”.

Hăm te\ch 1 k^ sâm Ngọc Linh hơdr^h ‘no\h 100 tr^u hlak jên pơ đ^ hăm hla nhen hrei au, lơ u\nh hnam kon pơlei Xdang oei tơ\ rim tơring: Măng Ri, Tê Xăng păng Ngọc Lây kơ apu\ng Tu Mrông hlôi đei jing pơdro\ng. Mă lei ư\h kơ đei tơngla mir pơgar ayơ ‘me\h vă năm tơ\ bri bu\ch te\ch sâm Ngọc Linh, lăp dang yơ vă đei kon jên ‘no\h mă năm.

M^nh dơnơm ‘long sâm Ngọc Linh m^nh sơnăm pơkao m^nh ‘măng, jo# hơto\ lơ\m 1 dơnơm đei đơ\ng 25 tru\h 30 to\ găr, đei dơnơm đei tru\h 50 to\ găr. Hơtuch lơ\m sơnăm phe\ m^nh găr sâm te\ch jei hlo\h 100.000 hlak jên, tơdăh chă ơng lei đei tru\h 300.000 hlak jên. Tơmam g^t kăl ‘no\h mơmat mă đei, mă lei tơ\ tơring Măng Ri adoi nhen Tê Xăng păng Ngọc Lây ‘no\h u\nh hnam dơnu\h jei pơtăm đei sâm Ngọc Linh. Kơ yuơ ‘nao tơroi ‘long sâm Ngọc Linh ư\h khan ‘long pơtăm ato\k tơ iung mu\k drăm mă lei oei jing ‘long jơhngơ\m đon ‘mêm kơ eng.

{ok A Sĩ, Bí thư Đảng tơring Măng Ri tơbăt, vă lơ bơngai pơtăm đei ‘long sâm, kon pơlei asong d^h băl to\k io\k vă chă pơtăm. Kơ d^h [ok A Sĩ jei jing bơngai yu\k trong hơlau vei răk tơ [a\k mong hơdre\ch sâm Ngọc Linh đơ\ng no\h chă ăn asong kon pơlei vang chă pơtăm: “ba chă tơche\ng, tơdăh hơnơ\ng chă phe\, bu\ch lei ‘long sâm go\h gel đe\ch. Đơ\ng mă no\h, ba chă ơng pơtăm lơ\m pơgar cham, răt dơ\ng hơdre\ch đơ\ng kon pơlei io\k đơ\ng bri đơ\ng no\h pơtăm. &nh pơtăm đơ\ng sơnăm 2003, sơnăm 2004 dang ei ba chă asong hơdre\ch ăn kon pơlei. Lơ u\nh hnam hlôi đei lơ ‘long sâm đơ\ng ba ăn asong hơdre\ch hơdrol au ki”.

Atu\m hăm chă ăn asong d^h băl lơ\m pơlei pơla, m^nh [ar hơn^h mơdro sa pơtăm ‘long sâm Ngọc Linh tơ\ Tu Mrông jei hlôi đei trong chă tơgu\m djru io\k đei jơnei ăn kon pơlei. Kông ty Cổ phần sâm Ngọc Linh Kon Tum ‘no\h m^nh hơn^h jang ‘lơ\ng au. Kông ty au hlôi krao tơmơ\t kon pơlei dang 300 u\nh hnam bơngai Xdang mơ\t pơtăm sâm, [ơk ăn hơbe\n ao jang, rong ‘me so\ng sa păng m^nh khei ăn sa jên khei đơ\ng 3 tru\h 5 tr^u hlak jên. Vă kon pơlei tơklep kơ jăp hlo\h dơ\ng hăm hơn^h mơdro sa adoi chă jang sa kơ d^h ăn u\nh hnam, m^nh sơnăm Kông ty tơgu\m ăn m^nh ‘nu bơngai 100 dơnơm hơdre\ch ‘long sâm vă kon pơlei pơtăm kơd^h sư. Adoi chă pơtho k^h thuơ\t pơtăm, vei lăng ăn kon pơlei. {ok A Phú, Thôn trương pơlei Long Láy tơbăt, ‘long sâm Ngọc Linh ư\h khan g^t kăl găh kơ jă mă lei găh jơhngơ\m đon ‘mêm kơ eng, jing tơdrong io\k đei jơnei lơ tơdrong mă rim kơ loăi ‘long pơgang au hơnhăk ăn tơdrong er^h sa kơ kon pơlei: “Pơtăm đei sâm Ngọc Linh kon pơlei jang sa io\k yua kơ jăp, đei hnam man, kon hơ ‘lơ\p ho\k pơhra\m tru\h tơ\p tru\h troch. Vă pơtăm đei ‘long sâm kon pơlei kăl băt vei lăng năng tông bri hroong kơna ư\h kơ đei ko\h phă pơra\m bri pơm mir. Đei Kông ty tơgu\m lơ, pơtho ăn phăl hơlăng kơna nhôn mă băt pơtăm sâm păng pơm kiơ\ nơ\r chă pơtho ăn. Kon pơlei chă pơtho khan d^h băl hơdrin pơtăm sâm, ư\h kơ gơ\h io\k sâm ya, ư\h kơ io\k hơdre\ch v^h pơtăm păng vang atu\m vei lăng năng tông bri”.      

Jo# tru\h vă đ^ sơnăm 2020, dêh char Kon Tum đei hơgăt te\h pơtăm ‘long sâm Ngọc Linh dang 630ha, lơ\m au mơj^t hektar găh kon pơlei bơngai Xdang oei tơ\ pêng tơring Măng Ri, Tê Xăng păng Ngọc Lây găh apu\ng Tu Mrông. Gơnơm iung jang kiơ\ ‘lơ\ng tơgoăt tơgoăl tơgu\m djru d^h băl lơ\m kon pơlei păng hơnăp jang ‘lơ\ng đơ\ng hơn^h mơdro sa kơna hơgăt te\h pơtăm ‘long sâm Ngọc Linh kơ tơring au to\k bo\k roi năr roi să Têt Nguyên đán Tân Sửu 2021 tơ\ tơring pơtăm sâm Ngọc Linh Tu Mrông nhen chơt hơ iă hlo\h kơ yuơ ‘long sâm Ngọc Linh ư\h khan lăp hơnhăk đei mu\k drăm lơ ăn kon pơlei pơtăm mă lei oei tơbăt ăn jơhngơ\m đon tơgoăt tơgoăl lăng ba d^h băl kơ yuơ tơpôl ato\k tơ iung.

Bơngai ch^h: Khoa Điềm

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt