VOV4.Bahnar -  Tơring Ia Lâu, apu\ng sơlam te\h đak Chư\ Prông, dêh char Gia Lai ‘no\h tơring oei sa kơ 14 hơdrung, pơlei pơla tơm đơ\ng Đông Bắc, Tây Bắc păng Tây Nguyên, vang er^h sa tơgoăt m^nh [ơ\r đon … Dôm hơnăn pơlei đơ\ng tơring groi kông găh Tu nhen Lũng Vân, Đà Bắc, Pác Bó, Cao Lạng, Phố Hiến, Bắc Thái… hlôi mơ\t hơdoi hăm rim hơnăn Plei Dut, Plei Pia, Plei Tukơ bơngai Jrai kơtă, ako\m jing m^nh tơpôl lơ pang tơdrong oei sa joăt joe, pơm ăn tơgoăt tơgoăl ‘lơ\ng hơ iă:

       Đơ\ng Têt dương l^ch sơnăm 2021, tru\h Têt Nguyên đán Tân Sửu sơnăm au, tơring Ia Lâu, apu\ng Chư\ Prông, dêh char Gia Lai hlôi đei jing chr^h chre\ng, hăm tơdrong pơgơ\r tơpl^h pơyan puih mak-Yă rak ‘moi kiơ\ tơring găh Tu. Dôm chu\n na [a đak hlôi yo# đang, lăp tơngơ\l tơm [a, ‘nhui u\nh kong tơnu\h păr kơ ul jơ\p koeng [ôt; to\ đunh đunh [rach hơdăh tơ\ kơ ‘năr, găh tơ\ gơmăng ‘no\h hơhe\o tơngie\t, jing jơ ‘năr hơ iă ăn chă pơgau d^h băl sa têt chơt hơ iă. Lơ\m hnam [ok Hà Công Dương- yă Kpa\ Bích, oei lơ\m thôn Plei Tu, têt hlôi hơmet tôm. Bơngai tơdăm hơdrung Mường, pơlei tơm Hòa Bình păng bơngai hơdru\h Jrai, đơ\ng ro\ng 20 sơnăm io\k oei d^h băl, dang ei hlôi jing tơngla kơ hnam ‘lơ\ng lie\m. Atu\m hăm ‘no\h dơ\ng, kon hơdru\h tơdăm păng sau se hmêu hmơ hmao tăp dăr, pơm ăn [ok Hà Công Dương chơt hơ iă lơ\m jơhngơ\m: “Đơ\ng mă klo akăn nhi tơ oei d^h băl tru\h dang ei er^h sa ‘lơ\ng hơ iă, ư\h kơ đei chă pơma pơgre d^h băl yă kiơ, klo akăn măr nhi tơ ‘mêm d^h băl tôch kơ dêh. Kon hơ ‘lơ\p đ^ ‘lo\, u\nh hnam er^h sa hiôk chơt hơ lau ba tôch kơ hơ iă …”.

       Kiơ\ đơ\ng kră pơlei Ksor KLúp dôm tơdrong hơgơ\p d^h băl kơ tơring Tây Nguyên hăm Tây Bắc, tơdrong oei sa hơtu\m ‘lơ\ng kơ jăp kơ 14 hơdre\ch hơdrung tơring Ia Lâu đei chăl sơnăm ‘lơ\ng hơ iă ư\h kơ lai yơ hiơt. ‘No\h tơdrong kon pơlei Tây Bắc plang ăn te\h, hnam vă tơ iung pơjing hnam kmăi đak tơle\ch u\nh hơyu\h Hòa Bình, kon pơlei bơngai Jrai oei tơ\ Ia Lâu sơng hơvơn hơ iă, tơpă lăng d^h băl nhen pôm u\nh hnam: “Sơ\ tơ\ Ia Lâu lăp hơdro# bơngai Jrai er^h sa đe\ch. Sơnăm 1992, mư\h kon pơlei oei lơ\m tơring đei pơjing Hnam kmăi đak tơle\ch u\nh hơyu\h Hoà Bình mơ\t tơ\ au er^h sa, nhôn lăng đe sư nhen le\ ‘nho\ng o\h pôm u\nh hnam, kơna hlôi pơgơ\r kiơ\ tơdrong joăt [u\h sa m^nh to\ rơmo trăp 1 tă vă pơgơ\r et sa sơng hơvơn đe sư. Đơ\ng mă no\h tru\h dang ei hlôi er^h sa tơgoăt tơgoăl d^h băl ‘lơ\ng lie\n, chă tơgu\m d^h băl, ho\k pơhra\m d^h băl …”.

Đơ\ng sơ\ bơih, rim hơdrung bơngai Jrai, Thái, Mường, Tày oei tơ\ Ia Lâu oei hơnơ\ng chă tơroi tơbăt d^h băl nơ\r pơđơ\k: ‘Me\h vă năm re\nh ‘no\h yak m^nh ‘nu, tơdăh ‘me\h vă yak hơtăih lei dăh yak hơdoi d^h băl. Nơ\r pơđơ\k ‘no\h hlôi păng to\k bo\k pơm kiơ\ lơ\m rim u\nh hnam păng pơlei pơla. 

{ok Hà Văn Mừng, thôn trơng Lũng Vân, tơring Ia Lâu tơbăt, dôm sơnăm blu\ng ‘nao oei tơ\ au, lơ\m pơlei kơ ‘nho\ m^nh u\nh hnam đei [o#h [iơ\. Đei ‘măng u\nh hnam dơnu\h lơ hlo\h u\nh hnam tăh sa măh. Mă lei dang ei, đơ\ng ro\ng lơ sơnăm, gơnang d^h băl jang sa, kon pơlei lơ\m pơlei ư\h khan lăp sơđơ\ng er^h sa mă lei oei đei chă mong răk bơih. Nhen u\nh hnam [ok, hlôi pơjing hơn^h ming hơmet păng te\ch tơmam drăm hơmet gre, tơgu\m ăn tơdrong jang sa hăm gre tơ\ tơring đei rơvơn hlo\h, pơjing đei tơdrong jang ăn hơdru\h tơdăm lơ\m tơring: “Tơroi găh tơdrong jang sa, pơtêng hăm tơring anai ‘no\h tim gan đei, mă lei pơtêng hăm tơring au jei sơđơ\ng [iơ\ bơih. Tơdrong tơgu\m djru tơdrong jang ăn ‘nho\h o\h ‘no\h mă đơ\ng dang yơ jei đơ\ng 2,3 ‘nu ko\ng nhân jang tơ\ au. U|nh hnam jei tơgu\m djru ăn m^nh [ar u\nh hnam tơnap tap găh kon jên jang sa chă to\k io\k hăm jên che\h to\ se\t …

Tơgoăt tơgoăl d^h băl kơ jăp lơ\m oei sa, jang sa, hop ako\m pơlei pơla, tơ\ Ia Lâu dang ei hlôi đei lơ “Pơlei pơm ‘nho\ng oh”. Nhen thôn Lũng Vân, ‘nao pơm ‘nho\ng o\h hăm Pơlei Tu. Đei tơdrong kiơ t^h ie\ me\ kon [ar pơlei jei hơvơn bơngai tang măt vang năm ngôi d^h băl. Lơ\m rim ‘măng chă tơ [ơ\p d^h băl 2 pơlei, ling lang đei pơgơ\r asoang Thái, Mường, dôm tơdrong hơri Tây Nguyên ‘lơ\ng ro\ kơ yuơ kon pơlei 2 pơlei chă jo\h hơsoang. Dôm ‘măng pơgơ\r ‘no\h hlôi pôk hơto\k hôn bơnê tơdrong joăt joe ‘lơ\ng ro\ kơ rim hơdrung Việt Nam, păng tơgu\m ăn rim bơngai, rim u\nh hnam roi năr roi tơklep d^h băl hlo\h dơ\ng...

{ok Hà Văn Che, Bí thư Chi bộ thôn Lũng Vân, tơring Ia Lâu tơroi: Lũng Vân dang ei oei jing hơn^h tơgoăt d^h băl 2 tơring Pơbăh – Tu, tơgoăt jơhngơ\m đon ‘mêm kơ eng d^h băl, tơdrong oei sa ‘lơ\ng hơ iă kơ kon pơlei to\k bo\k oei tơ\ pơlei tơm Hoà Bình hăm tơring ‘nao Chư\ Prông: “Pơt^h gia krao hơnăn thôn Lũng Vân ‘no\h pơm ăn kơ bơ\n dă [iơ\ [lo\k hơdơ\r kơ kon pơlei tơ\ au, mă kon pơlei oei tơ\ tơring găh Tu mư\h pơma tru\h thôn Lũng Vân oei lơ\m tơring Pơbăh dăh mă kon pơlei rim hơdrung anai jei lei lăi mơ\n, hăp tơ klep kơ jăp hăm tơring bơ\n t^h vơ\ djơ\ ‘lơ\ng sơ\, pơm ăn jơhngơ\m đon kon pơlei oei tơ\ au sa roi hưch hanh hơmanh bơnê hlo\h dơ\ng. Đơ\ng no\h, kon pơlei đei jơhngơ\m hơdrin jang sa roi năr roi đei [o#h hlo\h dơ\ng, tơ iung pơjing tơring jang mu\k drăm roi năr roi pran kơ jăp iăp kơtang hlo\h dơ\ng”.

Ia Lâu puih mak au hlôi pha hăm puih mak sơ\. Trong nơnăm to\k bo\k vă keh đang tôm pơm ăn trong mơ\t lơ\m Ia Lâu jăl hlo\h. Atu\m hăm trong nơnăm, tơlei u\nh hơyu\h jei đei ming hơmet pơ ‘lơ\ng. Rim pơlei vang kơru\n jơhngơ\m pơlăp pil jơ\ng ‘năr tơ\ rim hơdrơ\ng u\nh hơyu\h kơna tơ\ gơmăng, jơp tơring [rach hơdăh. Hơnơ\ng tơ iung pơjing tơring tơrang ‘nao, kơdră tơring chă hơvơn kon pơlei pơtăm pơkao păng pơtăm ‘long tơ\ j^h trong, kơna tru\h pơyan puih mak, Ia Lâu đei dơ\ng ‘lơ\ng lie\m. Lơ\m mă no\h, rim pơlei lơ\m tơring oei rơrăo chă hơri then, oei vang vơch jơ va ch^ng chêng. Yan au Ia Lâu đei [o#h trong bơ\ jang tôch kơ [lep kơ Đảng: ato\k kơtang tơgoăt tơgoăl hơdre\ch hơdrung, kơru\n iung yak lơ\m chăl ‘nao gơ\h hơgei, adoi vei kơ jăp tơdrong oei sa joăt joe ‘lơ\ng ro\ sơ\ ki.

Bơngai ch^h: Đình Tuấn

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt