Đơ̆ng rŏng vă jê̆ 1 khei răih hăm laser hơmet jĭ trong chă hơyô, ƀok Lê Thanh Khởi, 57 sơnăm, tơ̆ phường Buôn Ma Thuột, đĭ gơh năm vih vơ̆t, bơ̆jang hmă bơih. Prăt 2 sơnăm đei jĭ, sư lơ ‘măng đei jĭ hnăng, hơyô ưh kơ gơh păng măh tăh đing tơlĕch đak hơyô mă lei ưh kơ tơplih ‘lơ̆ng. Ƀơ̆t truh tơ̆ Hnam pơgang Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột khăm hơlen, ƀok đei athei răih hăm laser Holmium vă hŭt lê̆ pơplei lơ̆m trong đak hơyô pơm chĭt trong chă hơyô. Ƀok Khởi tơbăt, hơdrol ki, tơdrong bơngơ̆t kơ jĭ pơm ăn kơ sư ưh kơ pơ̆n răih. Mă lei, tơmơ̆t yua trong hơmet ‘nao, kơmăy kơmŏk ‘nao, ƀok ƀôh hơđơ̆ng jơhngơ̆m. Đơ̆ng rŏng kơ răih, jơhngơ̆m pran kơ ƀok Khởi prăih hiôk tôch kơ hrĕnh.

“Ƀak si akhan răih hăm kơmăy âu ưh kơ jĭ, sơđơ̆ng, răih hăm kơmăy laser. Răih đang ‘noh chă hơyô gơh hloi bơih, lei lăi nhen bơ̆n ‘nao tơlĕch đak. Răih nội soi âu ‘noh ưh kơ jĭ, oei nhen bơ̆n răih hmă ‘noh jĭ, inh ưh kơ pơ̆n răih ôh”.

Kŭm đei iŏk yua tơdrong hơiă đơ̆ng ki thuơ̆t ‘nao, kơmăy kơmŏk ‘nao lơ̆m hơmet jĭ, yă H’Djak Ayun, 46 sơnăm, oei tơ̆ xăh Cư M’gar, hlôi tơplih ‘lơ̆ng jơhngơ̆m pran đơ̆ng rŏng kơ răih nội soi hơmet jĭ kơting rŏng hơko ‘nao âu. Hơdrol ‘noh, prăt 10 sơnăm, yă hơnơ̆ng kơ jĭ, hơmren đơ̆ng hơko, hơngiĕng jur tơ̆ kơkŏng ti păih ‘ma, ƀơm ưh kơ ‘lơ̆ng oei sa rim năr. Pơtôch phĭn cộng hưởng từ băt hơdăh kơting C5–C6 đei jĭ, kơhret rơh hoan. Yă H’Djak tơroi tơdrong hiôk hơiă đơ̆ng rŏng kơ răih.

“Inh jĭ kơting hơko 10 sơnăm kơ âu bơih, đei jĭ păng hơmren hơnơ̆ng đơ̆ng hơngiĕng jur tơ̆ kơtŏng ti păih ‘ma, ƀơm ưh kơ ‘lơ̆ng truh oei sa rim năr. Inh đei đe ƀak si tơ̆ Hnam pơgang răih hăm kơmăy nội soi. Dang ei, jơhngơ̆m pran inh đĭ ‘lơ̆ng bơih, dôm tơdrong oei sa rim năr hơlơ̆k hmă dơ̆ng bơih. Inh bơnê kơ đe y ƀak si”.

Đơ̆ng dôm bơngai jĭ hơdăh, gơh ƀôh hơnăp jang đơ̆ng kơmăy kơmŏk lơ̆m tơdrong pơih să tơdrong hơmet dôm tơdrong jĭ krê hơmơt. Mă lei, iŏk yua oei pơmơ̆ng lơ̆m tơdrong jĭ, athei joăt jang păng hơdrong hơgei đơ̆ng khŭl jang pơgang.

Ƀak si Lê Xuân Nguyên, Hnam pơgang Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột tơbăt, sơnăm 2026, hnam pơgang tơmơ̆t jên jang răt dơ̆ng bơ̆n kơmăy kơmŏk pơyua ăn răih nội soi 2 trong UBE hơmet tơdrong jĭ kơting tơ̆ rŏng păng nội soi pleh iŏk tơ̆ hơla niêm mạc lơ̆m hơmet dôm tơdrong jĭ trong klak. Dôm kơmăy âu tơgŭm ƀak si hơmet trŏ hloh, tơ jur tơdrong jĭ păng pơm tơdrong hiôk vă bơngai jĭ klăih hrôih.

Kiơ̆ kơ ƀak si Nguyên, tơdrong gơh yua kơmăy kơmŏk păng ki thuơ̆t ‘nao kŭm pơjing tơdrong hiôk vă khŭl ƀak si mơlôh hơtŏk ‘lơ̆ng tơdrong gơh jang, ƀrư̆ ƀrư̆ pơm tơ ‘ngla dôm trong hơmet gơh hơgei.

“Dôm tơdrong jĭ thoi âu ‘noh hơdrol sơ̆ lăp dôm Ƀak si Chuyên khoa II dăh mă tiến sĩ đĕch gơh răih, hơmet ăn kơ bơngai jĭ. Gơnang đơ̆ng kơmăy kơmŏk ‘nao nhen hrei ‘nâu, dôm ƀak si mơlôh nhen ĭnh kŭm gơh răih bơih. Răih hăm kơmăy kơmŏk ‘noh bơngai kŭm dă ƀiơ̆ đei ƀôh tơdrong jĭ ăl, jăh klăih păng tơplih ‘lơ̆ng jơhngơ̆m hloh”.

Ưh khan lăp tơplih ‘nao ki thuơ̆t hơmet, dôm anih jang pơgang tơ̆ Đắk Lắk oei ƀrư̆ ƀrư̆ iŏk yua kơmăy kơmŏk lơ̆m trong khăm, hơmet jĭ, đơ̆ng chih măt khăm lơ̆m kơmăy điện tử truh tơlĕch jang chih tơdrong jĭ lơ̆m điện tử. ‘Nâu jing dôm hơyak năm tơklep hăm ‘meh vă tŭn pran khoa hŏk, kơmăy kơmŏk, tơplih ‘nao pơcheh hơgei păng tơplih kơsô̆ kiơ̆ tơdrong Tơchơ̆t 57 đơ̆ng Anih tơm Chĭnh trĭ.

Đắk Lắk dang ei đei 11 hnam pơgang pơjing kơdih, hăm 1.621 tŏ giơng bơngai jĭ ƀĭch đei asong iŏk yua. Ƀak si Phạm Minh Hữu, Phŏ Kơdră Anih vei lăng găh tơdrong jang pơgang Đắk Lắk tơbăt, tơdrong dôm anih jang pơgang tơmơ̆t jên jang răt kơmăy kơmŏk, iŏk yua kơmăy kơmŏk păng hơtŏk loi dơ̆ng jang hơdai gơh hơgei tŏk bŏk tơgop ‘lơ̆ng tơdrong gơh yua pơvih pơvăn pơgang ‘lơ̆ng kơtă hloi tơ̆ tơring.

“Hrei ‘nâu, hăm trong jang vei lăng ƀao hiêm pơgang oei đei iŏk yua dôm tơdrong pơtôch khăm, hơlen lăng đei kla jên ƀao hiêm pơgang, gô pơm tơdrong hiôk vă dôm bơngai jĭ đei ‘meh vă hơmet ‘lơ̆ng hloh ling lang đei pơvih pơvăn. Hơdai hăm, tơgŭm ‘lơ̆ng dôm hnam pơgang teh đak tơ jur tơdrong hrăt dêh hnang, păng dôm bơngai jĭ mơmat ‘noh gô đei tơdrong jang hơdai vă vang hơlen lăng jĭ, tơgŭm kon pơlei”.

Tơpă yan âu tơ̆ Đắk Lắk ăn ƀôh, kơmăy kơmŏk ‘nao lơ̆m hơmet jĭ ưh khan lăp oei tơ̆ tơdrong tơmơ̆t jên jang kơmăy kơmŏk mă oei tơ̆ tơdrong tơmơ̆t kơmăy kơmŏk lơ̆m trong jang hơmet jĭ gơh hơgei, hơtŏk ‘lơ̆ng khŭl jang păng pơih să tơdrong hiôk gơh pơvih pơvăn ăn kon pơlei. Mưh đei tơlĕch jang hrơ̆ch, dôm tơdrong tơplih âu gô tơgop pơm hơdăh tơdrong Tơchơ̆t 57 lơ̆m tơdrong jang pơgang, yak truh tơdrong tơm hơtŏk ‘lơ̆ng vei lăng jơhngơ̆m pran păng tơ jur ưh kơ tŏ băl lơ̆m gơh iŏk yua ki thuơ̆t hơgei đơ̆ng rim tơring.