Dôm năr âu, Khoa Hơmet hơioh jĭ, Hnam pơgang Đa khoa tơring Tây Nguyên (Đắk Lắk) hơnơ̆ng kơ hrăt hrot, hăm lơ bơngai jĭ pơlŏ lĕch đe. Tŏk bŏk vei lăng sâu 6 sơnăm hơmet jĭ pơlŏ lĕch đe tơ̆ âu, ƀok Y Noel Byă, oei tơ̆ xăh Ea K’tur, tơbăt sâu jĭ yuh dêh hơnơ̆ng hloh 1 giĕng kơ âu. Blŭng a, unh hnam chă răt kơdih pơgang tơ jur yuh ăn kơ sâu huch mă lei ưh kơ dă ƀiơ̆. Lăp truh ƀơ̆t jĭ pơdui đunh păng đei ƀôh dêh hloh, unh hnam mă ba sâu ƀĭch tơ̆ hnam pơgang hơmet.

“Sâu đei yuh dêh, pơtŏ nhiêt đô̆ tŏk truh 40 độ C. Truh dang 2 jơ pơgê atŭm năr pơtŏ oei 40 độ, sâu oei yuh dêh kơna unh hnam ba năm tơ̆ hnam pơgang hơmet đang kơ ‘noh ƀĭch tơ̆ hnam pơgang hloi”.

Lei lăi thoi noh mơ̆n, mon Phùng Lê Gia Phú ƀĭch tơ̆ hnam pơgang đơ̆ng rŏng vă jê̆ 1 giĕng yuh dêh. Mon tơbăt hơdrol kơ đei jĭ đa tep ưh kơ chô̆ pơmŭng, lăm hŏk thim kŭm đei lơ mur.

“Kon tep ưh kơ chô̆ kơmŭng, đang kơ ‘noh hơnih hŏk thim sư đei lơ mur. Năr pêng giĕng hơdrol, đơ̆ng rŏng brŏk đơ̆ng hŏk sư đei mur kăp đang kơ ‘noh yuh dêh truh 40 độ.”

Ƀak si Trần Thị Thúy Minh, Kơdră khoa hơmet Hơioh jĭ, Hnam pơgang Đa khoa tơring Tây Nguyên tơbăt, rim năr khoa sơng iŏk hloh 40 ‘nu hơioh jĭ pơlŏ lĕch đe, tŏk dang 15% pơting hăm khei ‘nâu sơnăm sơ̆. Găh lơ bơngai jĭ đơ̆ng 1 truh hơla kơ 15 sơnăm, lơ̆m noh đei lơ bơngai ƀĭch tơ̆ hnam pơgang klui hăm đei ƀôh yuh dêh pơdui đunh, gơ̆ hkâu dăh mă đei ƀôh tơdrong jĭ roi dêh. Kiơ̆ kơ ƀak si Minh, vă tang găn jĭ pơlŏ lĕch đe đei yua, kon pơlei kăl kơ hŭt lê̆ mur đơ̆ng cham char hơrih păng kơchăng ƀet bơ̆ng ăn hơioh, ƀơ̆t lăp pơđĭ bơngai ‘lŏ hloi.

“Trong jang tang găn jĭ kơchăng hloh ‘noh jĭ ƀet bơ̆ng vắc xin. Hrei ‘nâu, bơ̆n hlôi đei vắc-xin tang găn jĭ pơlŏ lĕch đe tôch kơ sơđơ̆ng păng sĭt ăn kơ hơioh păng pơđĭ hloi bơngai ‘lŏ. Mưh tam mă đei ƀet vắc-xin ‘noh kŭm kăl kơ pơtho hơioh ‘nĕ kơ ngôi, bơ̆jang dăh mă hơnul pơhle tơ̆ dôm hơnih đei lơ mur kăp. Păng tơdăh hơioh ưh kơ pŭn đei jĭ ‘noh kăl kơ jăh ba truh tơ̆ hnam pơgang jê̆ hloh vă đei khăm, hơlen lăng păng hơmet tơtom”.

Đơ̆ng blŭng sơnăm truh dang ei, dêh char Đắk Lắk đei vă jê̆ 2.500 ‘nu jĭ pơlŏ lĕch đe tơ̆ 102 xăh, phường, tŏk dang 10% pơting hăm khei ‘nâu sơnăm sơ̆. Dôm hơnih đei jĭ lơ akŏm tơ̆ xăh Ea Na, Ea Drăng, Ea Súp, Phú Hòa 1 păng phường Buôn Ma Thuột. Ƀak si Hoàng Hải Phúc, Kơdră Anih tang găn jĭ jăn dêh char Đắk Lắk, tơbăt kơsô̆ bơngai jĭ tŏk đei ƀôh đơ̆ng lơ tơdrong pơm ăn, lơ̆m noh krê hơmơt  hloh ‘noh jĭ tơdrong pơm pơ hơi đơ̆ng 1, 2 ‘nu kon pơlei. Lơ unh hnam tam mă pơvei tơdrong pơm rơgoh cham char, hŭt lê̆ tơmam mong đak dăh mă jang hơdai hăm anih jang pơgang lơ̆m hơmet pơ ‘lơ̆ng hơnih đei jĭ. Hơdai hăm ‘noh, tơdrong jang tang găn jĭ tơ̆ tơring kŭm tơƀơ̆p lơ mơmat tat. ‘Năr ‘mi tŏ ưh kơ sơđơ̆ng pơm tơ jur iŏk yua pruih pơgang hoă chơ̆t; lơ hnam pơgang xăh ưh kơ măh kơmăy pruih, athei gô tơgŭm đơ̆ng hnam pơgang kơpal; jên răt pơgang hoă chơ̆t păng tơmam oei tam mă lơ.

Kiơ̆ kơ ƀak si Phúc, anih jang pơgang hlôi athei rim hnam pơgang xăh, phường hơmet ăn tôm khŭl jang, tơmam kiơ̆ trong jang “4 kơtă hơnih”; hơdai hăm tŭn pran roi tơbăt, krao hơvơn kon pơlei pơm rơgoh cham char, pơlôch klanh, mur măih păng kơchăng vang jang tơgŭm tơring tơmơ̆t dơ̆ng jên jang vă pơvei tơdrong jang tang găn jĭ.

“Nhôn hlôi athei Hnam pơgang rim xăh, phường athei hơmet tôm hăm trong jang 4 kơtă hơnih. Mưh lai yơ dêh hloh tơdrong ‘noh roi tơbăt ăn Anih vei lăng jang pơgang dêh char, rim Anih jang pơgang vă tơgŭm hloi. Roi tơbăt, krao hơvơn kon pơlei chă vei rơgoh hnam oei păng cham char hơrih jum dăr”.

Jĭ pơlŏ lĕch đe ‘noh jĭ tơdrong jĭ tơpoh kĕ tang găn đei yua, mă lei mưh lăp mưh rim kon pơlei tơplih đon hlôh vao păng bơ̆jang. Lơ̆m jơ năr kơsô̆ bơngai jĭ hơnơ̆ng kơtŏk tơ̆ Đắk Lắk, tơdrong kơchăng pơlôch klanh, hŭt lê̆ hơnih chek lar đơ̆ng mur, tang găn mur kăp, ƀet vắc-xin kiơ̆ pơtho tơtă păng năm tơ̆ anih jang pơgang hloi mưh đei jâu hơmơt kơ jĭ ưh khan lăp vei lăng kơdih kâu đĕch mă oei tơgop tang găn jĭ lanh să lơ̆m tơpôl.