VOV4.Bahnar -
Vĩnh Hanh, noh pơlei bngai Chăm lơ\m xăh Phú Lạc apu\ng Tuy Phong dêh char Bình
Thuận. ‘Nâu jing tơring teh [enh kơ tơdrong juăt jue joh ayo\ kơ hnưr erih hăm
lơ anih gru groa kră xơ\ tơre\k truh chăl [ok pơtao Champa mă đe ư ang yuơ nuih
mơng lơ\m tơdrong tơblăh. Dang ei kon xâu [ok pơtao Champa pơ ‘nam jang xa tơ\
hơgăt teh mă yă [ok pơxư\ ăn lơ\m tơpôl rơngei hiôk hian. Bngai Chăm Vĩnh Hanh lơ
xơnăm kơ âu pơtoi tơdrong jang pơtăm ‘nhot vă te\ch tơle\ch lơ\m tơring.
Tơdrong jang ngêh ngăi [ônh hiôk âu mă lei pơyua ăn đe ye\t, mă kăl noh ăh khei
Tết.
Vĩnh
Hanh to\k bo\k oei io\k yua ‘nhot pơyan puih phang. Khei Tết noh đe kăl lơ
‘nhot pơm ăn kon pơlei Chăm ako\m jơhngơ\m jang hăt hot. ‘Nhot tơ\ âu đei măh
đak ruih noh jơk [l^k. Ja#p pơlei noh mơ\t lơ\m lăm vă io\k teh ăn tơdrong
pơtăm ‘nhot xă truh kơ dôm j^t ha. Tôm hơdre\ch ‘nhot, đơ\ng ‘nhot xa [um, xa
plei nhen pro preng truh tơ\ ‘nhot [âu phu, hla hơnuăn...
Bre klo hơkăn ‘nho\ng Lựu Ngừ- Mai Thị Chính to\k bo\k oei jang ‘nhot [âu phu
húng quế chơt hơ iă xơng pơma dơnuh hăm nhôn. Pơmai Chính ăn tơbăt: 5 sào ‘nhot
kơ bre klo hơkăn pơmai rim khei đei yua 2 ‘măng, mưh hơyuh to# ‘mi xđơ\ng
rơngơp noh minh [lon io\k yua minh ‘măng. Hơ iă hloh noh pơtăm ‘nhot hla [âu,
noh xơ\ 1 sào te\ch đei kjă đei yua truh 11 triu hlak jên hloi:“Ba
duh athei pơgenh jang vă io\k yua ăh Tết. Pro preng, ‘nhot rơgoh, kơd^m hla mă
hăt noh hla [âu, ‘nhot tần ô, xà-lách. Lăng atu\m ‘nhot rơgoh ako\m lơ ăh pơyan
tết âu, dang ei pă gan đei lơ noh ăh tết kơnh hơbo\ kjă to\k kăp [iơ\, kon
pơlei pơm jang đei yua lơ hloh”
Yang
pơxư\ ăn Vĩnh Hanh teh choh pơtăm giơ\ng ‘lơ\ng. Teh tơ\ âu noh teh gôh brê
nhen teh ăh jih đak krong, pu\k ‘lơ\ng, [lep hăm lơ hơdre\ch ‘nhot. {ôh hơdăh
tơdrong pơyua đơ\ng tơdrong pơtăm ‘nhot, dôm xơnăm kơ âu kon pơlei Chăm Vĩnh
Hanh pơma adro#, xăh Phú Lạc pơma atu\m hlôi kh^n tơplih hơdre\ch ‘long pơtăm,
đơ\ng jang [a, gao, tơdrong kăp g^t noh tơplih jang ‘nhot, hơdre\ch pơtăm chiu
to#. Mih ma duch nă axong jên chă xir kuer đak hơlu\ng vă io\k đak ruih, ưh kơ
đei gơnơm lơ\m dơnâu đak Đại Ninh nhen adrol ki. Ưh kơ adro# klaih đơ\ng
tơdrong k[ah đak mă oei chă đei hơyak pơm jang ‘nao.
‘Năr hmă
noh ‘nhot te\ch lơ bơih, mă lei truh ăh Tết juăt jue, tơdrong kăl kơ ‘nhot roi
lơ hloh, kon pơlei Chăm Vĩnh Hanh hăt hot pơih xă hơgăt teh pơtăm ‘nhot kơ po.
Unh hnam ‘nho\ng Mai Đình Tý tơje# noh, bre klo hơkăn ‘nho\ng Lựu Ngừ- Mai Thị Chính adoi hăt hot jang teh
vă pơtăm kơd^m pơyan ‘nao: “Âu noh minh sào [ar, âu noh pơyan tết, hơyuh
‘năr tơngie\t noh pơtăm đunh năr hloh, minh khei 10 năr. Axong răt hơdre\ch je#
40 rơbâu hlak jên minh k^. Hăm hơgăt âu ăh io\k yua gô đei pơhlom 50 kg. Duh
‘meh vă lơ\m khei tết âu gô te\ch đei kjă, đei jên chă thông tết hăm ‘nho\ng
oh, mih ma duch nă”
Kon bngai
‘mêm kơ teh, teh ưh kơ đei prơih le# ôh. Tơdỏng jang pơtăm ‘nhot đei io\k yua
xđơ\ng pơm ăn kon pơlei jang ‘nhot tơ\ Vĩnh Hanh xđơ\ng jơhngơ\m ato\k
pơm jang. Bre klo hơkăn ‘nho\ng Lựu Ngừ- Mai Thị Chính ăn tơbăt hlôi tơplih
jang ‘nhot hloi kiơ\ tơchơ\t ‘nhot rơgoh mă anih choh jang xa apu\ng tơle\ch.
Tơdrong hơ iă noh ‘nhot rơgoh jên axong jang to\ xe\t mă io\k yua lơ. Nhen âu, 1
kg hơdre\ch noh đei je# 70 rơbâu hlj, ako\p hăm jên răt pho\ng, pơgang hơdrông
kiơ\ pơkăp đơ\ng anih choh jang xa, ako\m jên hoach noh 1 triu hlak jên, mă lei
jên đei yua truh dôm j^t triu hlak jên. Apinh ‘nho\ng pơmai io\k yua ako\p minh
xơnăm đei dôm yơ, măr xư lăng băl păng hơ hie\k tơroi ăn kơ nhôn băt pơhlom
hloh 100 triu hlak jên. Noh jing kxo# jên to\ xe\t xot, kơlih jo# hơlen pơgia,
rim khei đei io\k yua đơ\ng pơgar ‘nhot pơhlom 20 triu hlak jên noh 1 xơnăm bre
klo hơkăn pơmai đei yua hloh 200 triu hlj bơih. Ưh kơ adro# thoi noh mă ‘ngoaih
kơ hnam kjăp ‘lơ\ng, ‘nho\ng pơmai oei rong ‘me kon hơ ioh ho\k truh tôch, 2
‘nu noh ho\k đang đăi ho\k năm jang tơ\ apu\ng tơje# hnam, oei [ok hơdrunh noh
oei ho\k đăi ho\k tơ\ plei tơm Hồ Chí Minh.
Trong
jang kơ kon pơlei Vĩnh Hanh hlôi jing minh tơdrong đei [ôh ưh kơ adro# hăm
apu\ng Tuy Phong mă oei kơ ja#p dêh char hloi. {ok Phạm Hữu Thủ, Kdră anih choh
jang xa păng ato\k tơring pơxe\l dêh char Bình Thuận xkơ\t: Dang
ei lơ\m tơring kơ dêh char đei lơ um ru\p jang ‘nhot rơgoh xđơ\ng đei jơnei,
lơ\m noh đei pơlei Vĩnh Hanh xăh Phú Lạc dăh mă th^ tra#n Phú Long kơ apu\ng Hàm
Thuận Bắc. Kiơ\ tơdrong jang âu mă kon pơlei đei io\k yua [ôh hơdăh, tơgop xek
axong ‘nhot xa rơgoh mă kon pơlei ble\k kơ đon lơ\m khei năr âu ki. Lơ\m khei
năr truh nhôn pơgơ\r dôm anih choh jang xa apu\ng, dôm anih pơtru\t choh jang
xa tơ\ tơring ako\m pơih xă um ru\p jang âu.
Lơ kon xâu kơ pơlei Vĩnh
Hanh jang xa tơ\ ataih đơ\ng pơlei pơla chôt vih duh nhen tơmoi truh tơmang tơ\
tơring âu adoi chre\ng kơ măt hăm tơdrong tơplih um ai đơ\ng Vĩnh Hanh- Phú
Lạc. Trong nơnăm tơ\ âu đei bơ\ hăm kxu, rim unh hnam adoi đei hnam găch, hnam
man lơ tăk kjăp ‘lơ\ng, tôm tơmam yua lơ\m unh hnam nhen gre thu\t, tivi, phơ
pho\ minh [ar unh hnam đei hloi gre hơyuh...
Pơyan
puih mak truh tơhlu kial rơngơp truh pơlei kơ kon pơlei Chăm, nhen thong đak
rơngơp ruih ăn pơgar ‘nhot, tơm hơ[o... đăh tơ ‘mơ\ng jơk [l^k. Le\ch đơ\ng Vĩnh
Hanh, mă lei dôm tơ ‘mơ\ng jơk giơ\ng kơ dôm pơgar ‘nhot pơm kơ nhôn vơch
jơhngơ\m, nhen le\ vă tơroi kơ minh tơdrong noh tơdrong hơpơi đơ\ng kon pơlei
Chăm găh minh tơdrong erih xđơ\ng xơnêp xơnoa đei tơmam răk ‘măn, kon xâu ngoan
dơnưp. Vă ăh rim pơyan puih mak truh tết vih, kon pơlei tơ\ pơlei Chăm Vĩnh
Hanh ang jơva hăm tơdrong hơgơ\r Ghi năng, hơgơ\r Paranưng, ‘lal Saranai lơ\m
lêh ako\m chơt hơ iă kơthôt PôDam, kơthôt PôkaBrah lơ\m hơgăt teh pơlei pơla.
Viết bình luận