VOV4.Bahnar - ‘Nao âu, Anih tơm Linh păng Anih jang Kơpal dêh char Đồng Nai jang hadoi pơgơ̆r Pơma đam khoa hŏk “Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam xơnong jang, tơdrong kăp gĭt păng ƀai hŏk hnưr erih”. Vang năm pơma đam đei Trung tươ̆ng Nguyễn Tân Cương, jang lơ̆m Trung ương Đảng, Thư̆ trưởng Anih tơm Linh; Thượng tươ̆ng Nguyễn Trọng Nghĩa, jang lơ̆m Trung ương Đảng, Phŏ Kơdră Anih tơm Chĭnh trĭ Khul linh kon pơlei Việt Nam; kơdră Anih jang kơpal Dêh char, Anih vei lăng kon pơlei, Anih tơm pơgơ̆r linh păng lơ anih jang tơpôl kơ dôm dêh char, plei tơm găh pơbăh.

Đunh kơ âu 60 xơnăm, pơm kiơ̆ tơchơ̆t đơ̆ng Anih tơm Chĭnh trĭ, năr 15/2/1961, tơ̆ kơdrăn tơblăh khu Đ, Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam đei tơchơ̆t tơ iung pơjing kiơ̆ pơkăp akŏm khul linh tơ̆ tơring păng khul linh tơgŭm đơ̆ng tơring găh Tu. Khei năr noh, tơdrong akŏm dôm khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh tơƀôh tơdrong vơ̆ pran kơ khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh păng tơdrong tơplih đơ̆ng kach mạng ăh jăl ‘nao – jăl tơlĕch tơblăh kơ kach mạng.

Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam jing minh khul kơ Khul linh Kon pơlei Việt Nam, kơtă iung tơjră tơ̆ kơdrăn tơblăh tơring Pơbăh, pơkăp hăm tơdrong pơgơ̆r akŏm, drơ̆ng minh găh rim tơdrong đơ̆ng Ƀan châ̆p hanh Trung ương Đảng păng tơdrong pơgơ̆r drơ̆ng minh đơ̆ng Anih tơm linh – Kơdră dơnơm Khul linh kon pơlei Việt Nam, kơtă noh Trung ương Dơnơm tơring Pơbăh păng Anih pơgơ̆r linh lơ̆m Trung ương Dơnơm. Pơma ăh jơ pơma đam,  Thượng tươ̆ng Nguyễn Trọng Nghĩa, jang lơ̆m Trung ương Đảng, Phŏ Kơdră Anih tơm Chĭnh trĭ Khul linh kon pơlei Việt Nam tơblang hơdăh tơdrong iung jing kơ Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam: “Vă hơtŏk kach mạng Việt Nam hơtŏk tơ iung noh athei pơm kiơ̆ jăl trong kach mạng, noh jing iung tơjră vă pơjei iŏk tơdrong pơgơ̆r vih hăm tơpang ti kon pơlei. Iung tơjră hăm trong tơguăt đơ̆ng tơjră chĭnh trĭ păng iung tơblăh. Đơ̆ng xơkơ̆t noh, Đảng bơ̆n hlôi tơchơ̆t hăm tơdrong hơtŏk tơ iung pơjing khul jang chĭnh trĭ noh athei tenh kuăng hơtŏk khul linh iung tơblăh tơ̆ tơring pơbăh. Đơ̆ng noh iung jing Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam”.

Hloh 90 ƀai đŏk tơbang đơ̆ng đe yŏng linh jing kơdră dang ei, kơdră xơ̆ kơ dôm anih linh, dôm bơngai chih hơlen lơ̆m păng ‘nguaih kơ anih jang linh, dôm bơngai bơ̆ng pang kơ hnưr erih đei pơtruh hăm ‘măng Pơma đam hlôi pơm hơdăh kơjăp hloh xơnong jang, tơdrong kăp gĭt kơ Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh lơ̆m minh jăl xơnăm kơ hnưr erih kăp gĭt kơ teh đak.

Dôm ƀai đŏk tơbang tơ̆ pơma đam ră hơdăh: Jô̆ đơ̆ng ‘năr tơ iung pơjing truh ăh pơtôch xơnong jang kơ hnưr erih ăh năr 7/7/1976, Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam hlôi keh đang kơjăp xơnong jang mă Đảng păng Khul linh pơjao, iung tơblăh răh, tơ iung pơjing, hơtŏk khul linh, đơ̆ng trong pơkăp tơblăh truh tơ̆ khul linh iơ iĕ tŏk jing khul linh tih pran.

Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh hlôi đei iŏk lơ tơdrong jơnei kăp gĭt kơ hnưr erih nhen: Ấp Bắc, Bình Giã, Đồng Xoài, Vạn Tường, Plây Me; blăh tơpăi 2 tơdrong tơdrŭt kơtang ăh pơyan phang xơnăm 1965 – 1966; 1966 – 1967, pơm trong kăp gĭt vă Anih tơm Chĭnh trĭ pơih tơdrong tơlăh tih ăh Puih mak Mậu Thân 1968, pơjing tơdrong kăp gĭt kơ tơdrong tơblăh, pơm ăn Mih athei tơ oei tơ̆ kơƀang vă pơma đam.  

Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh hlôi blăh tơpăi tơdrong pơrok Junction City pran kơ khul Mih nguy, đei iok jơnei lơ̆m tơdrong drŭt tơblăh ăh xơnăm 1972, pơm hơtŏk kăp gĭt pơm ăn kơ Mih athei kĭ pơkăp Tơchơ̆t Paris, pơtôch tơdrong tơblăh, ‘nhăk linh chôt vih tơ̆ teh đak. Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh hlôi atŭm hăm kon pơlei jâ̆p teh đak hơyak đei jơnei lơ̆m Tơdrong tơblăh tih Puih mak 1975, tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh, rơngei teh đak.

Pơma đam hlôi pơm hơtŏk kăp gĭt lơ tơdrong, xơkơ̆t dôm ƀai hŏk kăp gĭt, tơdrong hlôh vao gĭt, tơbang hơdăh dôm tơdrong tơm pơjing đei tơdrong jơnei đơ̆ng Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam. ‘Nâu jing trong hiôk vă dôm jăl jang, dôm anih jang hơlen, iŏk yua lơ̆m tơdrong chih hơlen, tơlĕch trong jang vă pơjing Khul linh  “kach mạng, gơh rơgei, hơbĕch hơbal, hơyak kơjung”, pơjing tơdrong vei xơđơ̆ng tơpôl tôm kon pơlei kơjăp kơtang, tơgop pơjing cham char rơngei, xơđơ̆ng vă pơjing păng hơtŏk tơ iung teh đak lơ̆m chăl ‘nao dang ei. Thiê̆u tươ̆ng, Tiê̆n sih Nguyễn Hoàng Nhiên, Kơdră Anih chih akŏm Hnưr erih Khul Linh Việt Nam băt hơdăh dôm ƀai hŏk kăp gĭt lơ̆m tơdrong pơjing Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam: “Đei lơ ƀai hŏk hlôh vao, ƀai hŏk tih hloh găh pơgơ̆r păng pơjing khul jang. Ƀai hŏk mă nhôn akŏm đei noh lơ̆m tơdrong tơblăh Mih dŏng teh đak, kiơ̆ kơ tơdrong đei ƀôh hơtŏk đơ̆ng tơdrong tơblăh mă khul linh đei tơ iung pơjing trŏ ƀlep. Dang ei, bơ̆n iŏk yua ƀai hŏk noh vă pơjing khul linh vei xơđơ̆ng păng khul linh iung tơblăh”.

‘Nâu jing ‘măng mă blŭng Pơma đam khoa hŏk ăh jăl Anih tơm linh găh hơnăn Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam đei pơgơ̆r vă pơm hơdăh tơdrong iung jing, tơdrong iung tơblăh, hơtŏk tơ iung kơ Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam, kiơ̆ đơ̆ng noh, băt hơdăh dôm ƀai hŏk kăp gĭt vă iŏk yua lơ̆m tơdrong jang pơtho pơhrăm iung tơjră đơ̆ng dôm anih pơtho pơhrăm, hnam trưng, anih jang lơ̆m tôm anih linh păng tôm kon pơlei. Atŭm hăm noh, tơƀôh tơdrong pôk bơnê, đon bơnôh kăp gĭt hăm hnưr kang ƀô̆, đe linh hlôi nuih mơng plang tơdrong erih po ăn tơdrong iung tơblăh pơ rơngei hơdrung hơdrĕch păng vei lăng teh đak. Đăi tă Nguyễn Văn Sáu, Phŏ Kơdră Anih chih akŏm Hnưr erih Khul Linh Việt Nam ăn tơbăt: “Pơma đam pơtoi xơkơ̆t găh tơdrong vơ̆ pran, tơdrong kăp gĭt tih tên đơ̆ng Khul linh tơblăh pơ rơngei tơring Pơbăh Việt Nam lơ̆m tơdrong iung tơblăh ayăt dŏng teh đak, păng tơblăh pơ rơngei kon pơlei, kiơ̆ đơ̆ng noh băt hơdăh dôm ƀai hŏk hlôh vao kăp gĭt iŏk yua lơ̆m tơdrong pơjing khul linh, hơmet hơtŏk jơhngơ̆m pran kơ tơdrong vei xơđơ̆ng tơpôl teh đak đơ̆ng tôm kon pơlei păng tơdrong tơ iung pơjing teh đak Việt Nam xăh hô̆i chuh ngia. Tơgop tơroi tơbang, pơtho pơhrăm đe kang ƀô̆ linh păng tôm kon pơlei, hơtŏk hlôh vao, tơdrong pơ ư pơ ang kon pơlei, pơjing đon lui, chĕp vei tơdrong tơguăt tơguăl păng jơhngơ̆m pran tôm kon pơlei lơ̆m tơdrong tơ iung pơjing păng vei lăng năng tông teh đak”

Lan chih păng pơre nơ̆r