VOV4.Bahnar - Um ru\p Biển Hồ dăh mă bơ\n oei krao dơnâu đak nueng xă xeng hlôi jing juăt rim ‘măng tơbăt truh tơring kơdra#m groi kông Pleiku, dêh char Gia Lai. Biển Hồ đei 2 dơnâu đak xă tơkuh băl, găh pơbăh noh dơnâu Tơ Nưng, đei kon pơlei tơ\ Plei ku krao noh Biển Hồ Nước, găh tu noh anih pơgar hla chè păng hnam chùa Bửu Minh, đei krao noh Biển Hồ Chè. Hăm dôm bngai mă đei veh apong Biển Hồ Chè, um ru\p kơ pơgar hla chè jơk [l^k tih xă gô răk ‘măn um ru\p kăp g^t, jing minh anih ‘lơ\ng ro\ ăn rim bngai ‘meh tơchă truh hăm tơring rơ nguơ\, kơdâu klenh đơ\ng tơring kơdra#m lu\k lăk.

Ataih đơ\ng plei tơm Pleiku dang 10km găh tu, lơ\m tơring kơ apu\ng Chư Pah, dêh char Gia Lai, Biển Hồ Chè jing anih tơguăt đơ\ng dơnâu pơnơ\ đak păng mir pơgar hla chè jơk [l^k. Mir hla chè tơ\ âu đei đơ\ng xơnăm 1919- 1920, [ơ\t bngai Phlăng truh muih teh găh tu kơ plei tơm  Pleiku vă pơtăm hla chè.

Năm truh pơgar hla chè noh trong ie\, rok 2 păh jih trong, noh tơm hơ ngo jơk [enh [ang hlôi đei đơ\ng xơ\ ki. Tơ[ang tơ\ ataih noh kơmâu jơk [l^k giơ\ng ‘lơ\ng kơ dôm pơgar hla chè, [âu phu kơ goi hla chè pơda, pơm ăn dôm tơdrong he\l xơ ‘ngon hiơ\t hiong pơđ^, oei tơ\ âu hăm dôm tơdrong rơnguơ\ xđơ\ng. Ăh tong ane# pơgar hla chè noh đei minh anih graxia kơ hnam [ok Phậ, noh hnam Bửu Minh. Hnam chùa đei hơmet anih xoi [lo\k ie\ păng hnam chùa [ok Phật đei đơ\ng đunh kơ âu hloh 50 xơnăm. Hnam chùa jing anih bơ\ng pang kơ tơdrong tơplih đơ\ng pơgar hla chè, atu\m hăm noh jing dôm tơdrong hơpơi ‘meh đơ\ng lơ hnưr bngai jang pơtăm hla chè tơ\ âu. Minh anih truh tơmang rơnguơ\ xđơ\ng đon bơnôh.  

Hơyuh plenh tơ\ âu noh ‘lơ\ng xđơ\ng, minh năr đei tôm 4 pơyan: puih phang, hla ruih, pơyan ‘mi păng pơyan tơngie\t đei [ôh ăh pơgê, ‘năr dơ\ng, kxơ\ păng kơmăng; atu\m hăm cham char rơngơp ‘lơ\ng, pơm ăn kon bngai phiơk lơ\m jơhngơ\m. Pơmai Nguyễn Thị Thương, truh đơ\ng apu\ng Mang Yang, dêh char Gia Lai xkơ\t: Ăh inh năm truh Biển Hồ Chè noh phiơk kơ jơhngơ\m dêh, hăp rơnguơ\, ưh kơ đei lu\k lăk nhen tơdrong eriht ơ\ tơring kơdra#m. Tơ\ âu ba tơklăh hloi hăm tơdrong erih tơ\ plei tơm. Truh tơ\ âu vă tơmang lăng um ru\p cham char ‘lơ\ng ro\. Inh ‘meh vă lơ\m khei năr truh đei ‘măng vih apong tơ\ tơring hla chè âu dơ\ng.

Jơ ‘lơ\ng vă tơmang lăng groi teh hla chè noh ăh pơgê hrôih, măt ‘năr ‘nao le\ch, pơgar hla chè oei đei hơ nguă gom [enh. Dăh mă ăh kxơ\ ‘năr je# huăng, rơđăh ‘năr pơchră rơdu pơm ăn hla chè [ơ [iơ\t. Truh tơ\ âu tơmoi ưh kơ adro# đei tơmang pơgar hla che ‘lơ\ng ro\ mă oei đei pe\ hla chè atu\m hăm kon pơlei, pe\ dôm tơ ‘mơ\ng hla chè jơk [l^k, tơmơ\ng đe ye\t chă tơroi găh tơdrong pơm tơle\ch hla chè, [ôh muh măt đe ye\t xo# hơ\k [ơ\t oei pe\ yua đak pơ uh mă po hlôi tuh tơ\ pơgar hla chè. Lơ um ru\p pơm jang tơ\ pơgar hla chè jing anih hơdăh ăn um ru\p choh pơtăm tơ\ mir pơgar. Hăt hot pe\ tơ ‘mơ\ng hla chè pơda, yă Tạ Thị Uyên, jang tơ\ ko\ng ti hla chè Biển Hồ ăn tơbăt: 6 jơ minh puơ\t ăh pơgê, truh 11 jơ noh năm pơkă. Mă lei ăh ‘năr gie\ng noh 10 jơ athei năm pơkă bơih, kxơ\ 3 jơ athei năm bơih lăh.

Rim bngai jang pe\ hla chè tơ\ âu hơbo\ hlôi juăt hăm um ru\p tơmoi truh tơmang păng chu\p um pơgar hla chè đe xư. Đe xư hơ hie\k chơt [ơ\t đei bngai ‘meh mơng jru\ng, đoăn, vă kơdih po jing bngai pe\ hla chè vă chu\p um tơbăt. Dôm um ru\p mă ưh kơ đei kiơ\ krên dên mă lei đei lơ tơmoi lu\ lăp tơbăt atu\m hăm unh hnam bôl boăl [ơ\t rim ‘măng truh tơmang ăh je# đ^ [lon jang gleh lap. ‘Nho\ng Nguyễn Văn Khoa, tơmoi đơ\ng apu\ng Ia Grai, dêh char Gia Lai tơroi: Tơdrong ‘lơ\ng mă mônh noh pơgar hla chè jơk [l^k hlăng ‘lơ\ng. Rim ăh je# đ^ [lon jang noh inh atu\m hăm bôl boăl năm truh tơ\ âu chă chu\p um. Mưh ke\ đei noh ba gô tơbang ăn bôl boăl ja#p tơring truh tơ\ âu atu\m tơmang lăng, vang chă chu\p um tơbăt ăn kơdih po.

Găn ga pă le\ dôm xơnăm, dôm pơyan hla chè đei pơtăm đang kơ noh pe\ yua [enh kơ tơdrong ‘mêm kơ eng đơ\ng kon pơlei hăm hơgăt teh tơ\ âu. Um ru\p pơgar hla chè jơk [l^k, xă xeng pơtoi băl lơ\k truh tơ\ ti ti lăng ưh kơ tôch, atu\m hăm hnam chùa tơ\ ataih bang um rơ nguơ\ xơnêp jing he# anih truh tơmang ‘lơ\ng ro\ ăn tơmoi truh hrâu dơh po lơ\m cham char xđơ\ng rơnguơ\ ‘lơ\ng, prơih le# tơdrong j^ kơ\l j^ kang đơ\ng tơdrong erih tơ\ tơring kơdra#m.

Lan chih păng rapor