VOV4.Bahnar - To\k bo\k ăh khei tơm kơ pơyan phang, to# pơđang ja#p jang tơ\ lơ tơring Tây Nguyên, pơrăm tih tên truh tơdrong pơm jang, erih xa kơ kon pơlei. Tơ\ apu\ng Chư Sê, dêh char Gia Lai mă kon pơlei hlôi hlôh vao găh tơdrong tơjră to# pơđang nhen: adro# rei pơtăm [a puih phang ăh dôm tơring na đei măh đak, dăh mă rei pơtăm hrôih vă hoai [ơm to# pơđang; ruih kơtoh đak ăn dôm hơdre\ch ‘long pơtăm vă mong [iơ\ đak... Mă lei to# pơđang duh hlôi pơrăm tih tên truh tơdrong erih kon pơlei tơ\ âu. Mă kăl noh, mưh đơ\ng 15 truh 20 dơ\ng mă duh tam đei ‘mi noh hơdre\ch ‘long pơtăm nhen ca phê, tiu gô [ơm răm tôch kơtang.

{ok Đinh Mak, kơdră pơlei Phăm K Lăh, xăh Bar Maih ‘nhăk nhôn năm truh tơ\ mir na Khơn. {ok Đinh Mak ăn tơbăt, mir na Khơn xă hloh 14 ha, rim xơnăm kon pơlei rei pơtăm 2 pơyan [a, hnam yơ duh măh phe xa [a xo\ng prăt xơnăm. Mă ưh đei pơnơ\ đak, mă lei yua đak jrăh păng đak trôk lơ noh na [a đei xă, noh [a tơ\ tơring âu tam mă lai yơ khăi kơ đak. Dang ei noh pha, tôm mir na kro [rơ [roih, lơ anih na teh rơđăng pơđ^. {a lôch kro ăh khei klăh kon păng xrôk.

Ưh adro# [a puih phang mă lơ pơgar ca phê tăp dăr mir na Khơn duh oei honh hla yuơ ưh măh đak.

{ok Đinh Mak adoi đei 6 sao ca phê mă hloh 20 năr kơ âu duh tam mă đei đak vă ruih đang ‘măng mă 3. Rim xơnăm, minh ‘măng ruih kăl 2 năr, kơlih đak hơlu\ng jrăh, [ơm ưh kơ hrơ\. Dang ei noh pha, pơđôh kơmăi lơ\m 30 pơn^t đe\ch, ruih đei [ar pêng tơm ca phê noh đak hơlu\ng hrơ\ đak, athei gô ‘năr đơ\ng ro\ng ‘mơ\i vă pơtoi ruih dơ\ng: “Găh to# pơđang dang ei lơ\m pơlei pơma atu\m noh tôchtrăp tr^n hăm kon pơlei. Đơ\ng khei rei [a truh dang ei tam mă đei ‘mi, [a păng ca phê adoi [ơm răm. {a dang ei lôch kro hăm dôm mir na bơih. Lăng atu\m dang ei kon pơlei ưh kơ băt vă pơm thoi yơ. To# pơđang thoi âu mă năm ruih đak ăn ca phê mă lơ\m minh năr ruih đei minh [ar tơm noh p^t kơmăi bro\k tơ\ hnam. Đak mo\ng duh pă đei yao, xir jru\ bơih mă ưh đei lơ”

{ok Trần Minh Nhật, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Bar Maih ăn tơbăt, dang ei tơ\ 5 pơlei lơ\m xăh hlôi đei truh 129 ha [a puih phang [ơm pơđang pơrăm, lơ\m noh hiong pơđ^ 62 ha, kơxo# [a oei lăi noh duh ưh đei lơ plei đơ\ng 30 truh 70%. Atu\m hăm to# pơđang, đak mo\ng xơnăm âu och mơ\n, yuơ lơ pơgar kơxu kơ Anih jang kơxu  Chư\ Sê lơ\m tơring đe koh pơtăm hơlơ\k dơ\ng. Tơm kơxu ke\ vei hơ iuch teh, pơm đei ăn đak mo\ng lơ hloh. Tơdrong mă koh lơ tơm kơxu kră vă pơtăm hơlơ\k dơ\ng hlôi pơm ăn đak mo\ng och kơtang, lơ hơlu\ng đak adrol ki đak [enh [ang dang ei noh kro [rơ [roih:  “Truh je# đ^ khei 3, rim đak glung lơ\m tơring duh nhen dơnâu mong đak hlôi hrơ\. Lơ\m tơring ‘long pơtăm tơm noh tiu, ca phê. Mă tơm tiu păng ca phê tơjur kơjă. Kon pơlei gơnơm năp hăm dôm hơdre\ch ‘long pơtăm to\ xe\t năr nhen [a. Dang ei đak hơlu\ng duh hrơ\. ‘Long đunh xơnăm nhen ca phê dang ei mă ruih lơ\m 30 pơn^t noh đak hrơ\ hloi. Nhôn hlôi pơgơ\r păng hơvơn kon pơlei adrin răt đak dâu ‘măn ruih atu\m hăm noh chă kôih hơmet thong hơbong đak, vă do\ng ‘long pơtăm”

{ok Nguyễn Văn Hợp, Kơdră Anih Choh jang xa păng Hơto\k tơring pơxe\l apu\ng  Chư\ Sê ăn tơbăt, dang ei lơ na [a puih phang kơ kon pơlei lơ\m apu\ng hlôi kăt yua, dăh mă hlôi đei găr hơpôm noh ưh đei [ơm to# pơrăm.

Mă lei, dang ei đak tơ\ dơnâu mong hlôi hrơ\ ưh kơ măh đak ruih ăn ‘long pơtăm đunh năr: “Truh khei năr âu, đei lơ hơgăt na [a puih phang ưh đei pơnơ\ đak, yua tơm dôm đak mo\ng păng yuơ kon pơlei ruih đak ăn tơm ca phê noh minh [ar na [a hrăng đak. Dang ei je# 10% na [a puih phang kơ apu\ng [ơm răm. Apu\ng hlôi pơgơ\r dôm xăh pơtho kon pơlei chă trong tơjră hăm to# pơđang, hơvơn kon pơlei yua kơmăi [ôm hăm unh hơyuh vă [ơm đak pơchoh ăn na [a. Hăm hơgăt ‘long ko\ng ng^p, mưh lơ\m tong ane# khei truh 20 năr dơ\ng mă tam đei ‘mi noh duh gô răm tôch kơtang, mă hăt noh athei ruih kơdăn năr păng ruih kiơ\ trong gô, pơdui khei năr ruih đak đunh hloh”

Chư\ Sê hlôi đei hơnăn jing tơring tơm kơ tiu Tây Nguyên. Hăm 8 rơbâu ha ca phê păng hloh 3 rơbâu ha tiu, gơnơm hơdre\ch ‘long pơtăm âu mă lơ unh hnam tơ\ Chư\ Sê hlôi to\k pơdro\ng. Mă lei dôm xơnăm kơ âu, kơjă ca phê, tiu tơjur, atu\m hăm pơrang pơm lơ tơm tiu lôch răm, pơm ăn bơngai jang tiu tơ\ Chư\ Sê to\k bo\k oei jra#m tơnap tap hre hrông. Dang ei đe xư to\k bo\k oei tơjră hăm to# pơđang, athei kơ ‘nôh dơh po vă do\ng ‘long pơtăm, mưh le# noh kơnh gô hiong đe\ch.

Lan chih păng rapor