VOV4.Bahnar - Hloh 5 xơnăm kơ âu, apŭng Kon Braih, dêh char Kon Tum, hlôi pơjao hloh 12.000 ha bri hon kơdih ăn jê̆ 900 pơlei pơla kon kông vei lăng. Kơ rơbâu unh hnam vang jang vei lăng bri đei xa jên kla vei lăng bri, hơtŏk iŏk yua ăn tơdrong erih. Atŭm hăm noh tơdrong tơgar bri tơ̆ tơring tơjur kiơ̆ kơ xơnăm, bri đei vei xơđơ̆ng.

Jing minh lơ̆m dôm unh hnam tơ̆ thôn 1, xăh Đăk Kôi, apŭng Kon Braih iŏk vei lăng bri đơ̆ng blŭng xơnăm 2017, ƀok A Đoàn tơroi, rim giĕng ƀok atŭm hăm khul vei lăng bri kơ thôn năm hơlen đơ̆ng 2 – 3 ‘măng vă vei lăng bri lơ̆m tơring bri 467 – Anih mir đak lar Đăk Ruồng. Tơdrong hơlen hơnơ̆ng hlôi tơjur ƀiơ̆ tơdrong koh ôn ‘long bri, tơdrong tơgar teh bri duh pă đei ƀôh lơ: “Nhôn kiơ̆ khul vei lăng pơlơh băl axong bơngai vih dăh mă oei hơlen, Hơnơ̆ng 1 khul đang noh truh khul mă 2 pơlơh hơlen. Rim khul gô axong 3 – 4 ‘nu oei hơlen vă vei bri lơ̆m 2 năr noh pơlơh bơngai. Hơlen thoi noh dang ei pă đei bơngai gơh phă bri bơih”

Duh đei yua đơ̆ng pơkăp kla jên vei lăng bri, ƀok A Dĩnh tơ̆ thôn 1, xăh Đăk Kôi, apŭng Kon Braih ăn tơbăt: “Găh vei lăng bri noh thôn đei 4 khul, rim khul 4 ‘nu, hăm hơkŏp 16 ‘nu. Khul pơkăp chă hơlen vei 4 ‘măng minh khei. Adrol hloh năm hơlen tang găn phă bri; đang kơ noh tang găn tơgar teh bri, ăh ƀôh băt noh tơroi hăm jơnŭm pơgơ̆r tơring truh tơkan. Ăh iŏk jên vei lăng bri vih, kon pơlei chă hơtŏk trong jang xa. Nhen hnam inh, ăh iŏk jên noh răt nhŭng pơm var rong tơ ‘nglaih hăm iŏk yua hloh 100 trĭu hlj minh xơnăm.”

Thôn 1 xăh Đăk Kôi apŭng Kon Braih dang ei đei 54 unh hnam đei iŏk vei lăng jê̆ 1.600 ha bri. Rim unh hnam axong jing 12 khul, pơlơh băl năm hơlen bri. Ƀok A Chiếu, Kơdră khul vei lăng bri kơsô̆ 1, xăh Đăk Kôi ăn tơbăt, tơdrong iŏk pơkăp vei lăng bri hlôi tơgŭm ăn rim unh hnam đei yua rim xơnăm đơ̆ng 8-10 trĭu hlj đơ̆ng chă vei hơlen bri. Kơsô̆ jên âu, dôm unh hnam axong răt phŏng, kon yŏng, ‘long hơdrĕch vă hơtŏk mŭk drăm. Găh unh hnam ƀok A Chiếu hlôi rong đei 4 tŏ rơmo, kơjă pơhlom 100 trĭu hlj:  “Kŏng ti pơjao ăn unh hnam inh bri, inh chă vei lăng păng iŏk đei jên pơkăp kla vei lăng bri. Nhen xơnăm âu, rim unh hnam đei iŏk 32 trĭu hlj, axong ăn rim unh hnam 2 trĭu 8. Kon pơlei iŏk jên noh răt rơmo, nhŭng, phŏng rei ăn na ƀa, găh hnam inh noh răt đei 4 tŏ rơmo. Kon pơlei bơnê kơ kŏng ti.  Nhôn hơnơ̆ng adrin jang atŭm dih băl rim giĕng, rim khei năm hơlen vei bri. Dang ei nhôn duh oei axong bơngai hơlen tơ̆ bri, đei tơdrong kiơ noh tơroi tơtom ăn anih jang hloi”

Jâ̆p apŭng Kon Braih dang ei đei jê̆ 900 pơlei pơla iŏk vei lăng pơhlom 12.000 ha bri. Xơkơ̆t găh tơdrong đei yua đơ̆ng vei lăng bri păng yua jên pơkăp kla vei lăng bri ăn tơpôl kon pơlei, ƀok Nguyễn Văn Chính – Phŏ Kơdră Anih mir đak lar Đăk Ruồng xơkơ̆t: “Đơ̆ng năr đei pơkăp kla jên vei bri ăn kon pơlei truh dang ei noh kon pơlei băt hơdăh xơnong jang vei lăng bri. Kon pơlei tơguăt hăm tơdrong pơyua mŭk drăm kơlih rim xơnăm đei yua đơ̆ng bri duh brăm vă hơtŏk pơm jang nhen: răt phŏng rei, răt kon yŏng vă hơtŏk pơm jang, hơtŏk tơdrong erih tơ̆ tơring”

Tơpă ăn ƀôh, pơkăp kla jên vei lăng bri tơ̆ apŭng Kon Braih, dêh char  Kon Tum hlôi pơjing đei “pơyua hadoi” ăh kon pơlei đei xa răh jên pơm jang, tơgop jơhngơ̆m ăn tơdrong vei lăng bri tơnăp hloh.

Dôm sơ năm âu ki, tơ pôl kon pơ lei, dôm tơ ‘ngla bri, khul jang kơ pal tơ̆ apŭng Kon Brăih, dêh char Kon Tum jang hơ doi tôch ‘lơ̆ng lơ̆m tơ drong vei lăng bri. Ƀok Nguyễn Tấn Phát, Kơ dră Anih vei lăng bri ‘long apŭng Kon Brăih, dêh char Kon Tum roi tơ băt hơ dăh ƀiơ̆ găh tơ drong ‘nâu kiơ̆ đơ̆ng tơ drong apinh jet tơ̆ hơ la âu.

- Ƀok ăi, tơ̆ apŭng Kon Brăih tơ drong pơ jao bri ăn kon pơ lei vei lăng đei bơ̆ jang thoi yơ, kiơ̆ unh hnam, grŭp unh hnam dăh mă khul tơ pôl kon pơ lei? 

- Ƀok Nguyễn Tấn Phát: Tơ̆ apŭng tơ lĕch lơ trong jang, unh hnam, tơ pôl kiơ̆ đơ̆ng tơ drong chih măt đơ̆ng kon pơ lei, ƀôh kơ dih kâu kĕ dăr joang, vei lăng bri. Đơ̆ng nŏh, rim khul kơ dră tơ̆ tơ ring păng Anih mong jên vei lăng păng atŏk tơ iung bri hơ len năng, pơ jao ăn kon pơ lei vei lăng kiơ̆ tơ drong kĕ jang đơ̆ng rim unh hnam dăh mă tơ pôl kon pơ lei.

- Ƀok ăi, 1 lơ̆m dôm tơ drong tơm vă bơ̆ jang ‘lơ̆ng tơ drong kla jên vei lăng bri tơ̆ apŭng Kon Brăih ‘nŏh jĭ jang hơ doi đơ̆ng dôm anih jang kơ pal hăm kon pơ lei. Ih tơ roi mă hơ dăh ƀiơ̆ tơ drong jang hơ doi âu năng?

- Ƀok Nguyễn Tấn Phát: Lơ̆m tơ drong vei lăng tơ̆ tơ ring ‘nŏh Anih vei lăng bri apŭng hơ nơ̆ng pơ tho ăn khul vei bri jang hơ doi hăm kon pơ lei pơ gơ̆r dăr joang, vei lăng vă tơ tom tang găn dôm tơ drong kŏh phă bri, pơ răm truh tơ mam bri brăh tơ̆ apŭng. Atŭm hăm ‘nŏh, jang hơ doi hăm Anih mong jên vei lăng păng atŏk tơ iung bri dêh char Kon Tum rim sơ năm truh dăr lăng dôm hơ găt bri ‘long đei kla jên vei lăng vă pơm hla ar kla jên kiơ̆ tơ drong hơ găt.

- Ƀok ăi, tơ drong jang ‘lơ̆ng trong kla jên vei lăng bri sư đei yoa thoi yơ hăm apŭng Kon Brăih?

- Ƀok Nguyễn Tấn Phát: Hăm jên đơ̆ng vei lăng bri đei ƀơm truh tôch ‘lơ̆ng hăm tơ drong arih xa kơ kon pơ lei oei jê̆ bri, mă loi hăm kon pơ lei kon kông. Sư pơm hơ tŏk ƀiơ̆ iŏk yoa, pơm sơ đơ̆ng tơ drong arih xa ăn kon pơ lei mưh bơ̆ jang sut pơ đĭ pơ ngot, tơ jur tơ nuh hin. ‘Nŏh jĭ tơ drong đei yoa ‘lơ̆ng hăm tơ pôl. 1 tơ drong dơ̆ng, mưh kon pơ lei đei xa yoa jên đơ̆ng vei bri ‘nŏh kon pơ lei đei đon vei bri roi ‘lơ̆ng ƀiơ̆. Đe chă pơ gơ̆r dăr joang, vei lăng ‘lơ̆ng bri đơ̆ng đe pơ jao ăn kơ dih kâu, kiơ̆ đơ̆ng noh vang vei kơ jăp bri ‘long, găn tôch ai tơ drong kŏh phă bri, pơm mir kŭm nhen kŏh iŏk ‘long bri glăi luơ̆t.

- Dêh char Kon Tum tơ lĕch tơ drong tơ chơ̆t lơ̆m jăl jang đơ̆ng 2021 – 2026 vă pơ tăm ‘nao 15.000 ha ‘long bri păng kơ tă lơ̆m sơ năm mă blŭng, sơnăm 2021 đĭ pơ tăm ‘nao đei hlŏh 3.000 ha bri, lơ hlŏh nơ̆r hơ găt. Hăm apŭng Kon Brăih tơ drong pơ tăm ‘long bri truh dang ei đei bơ̆ jang thoi yơ? Tơ drong bơ̆ jang ‘lơ̆ng trong kla jên vei lăng bri đei yoa thoi yơ hăm kon pơ lei mưh pơ gơ̆r pơ tăm ‘long bri tơ̆ apŭng hă ƀok?

- Ƀok Nguyễn Tấn Phát: Kiơ̆ tơ drong Tơ chơ̆t đơ̆ng Đảng ƀô̆ apŭng tơ lĕch, lơ̆m sơ năm mă blŭng bơ̆ jang kiơ̆ Tơ drong tơ chơ̆t, apŭng Kon Brăih đei pơ jao pơ tăm ‘nao dang 230 ha. Mă lei truh dang ei, kiơ̆ đơ̆ng chă krao hơ vơn kon pơ lei păng đe sư đei đon vang pơ tăm bri, dang ei pơ tăm ‘nao đei 499 ha, lơ hlŏh kơ sô̆ hơ găt đơ̆ng sơ năm mă blŭng. Hơ pơi ‘mĕh lơ̆m dôm sơ năm truh, tơ drong hơ nơ̆ng tơ roi tơ băt păng krao hơ vơn kon pơ lei hơ tŏk đon hlôh vao hơ nơ̆ng vang jang ‘lơ̆ng tơ drong pơ tăm ‘long bri dơ̆ng.

- Lơ̆m sơ năm ‘nâu jĭ Covid – 19 tơ pŏh pơm ưh ‘lơ̆ng truh tơ drong arih xa mŭk drăm, tơ pôl. Hăm tơ drong vei lăng bri tơ̆ Kon Brăih anih jang bơ̆n hơ met ming dôm tơ drong ưh ‘lơ̆ng âu thoi yơ? 

- Ƀok Nguyễn Tấn Phát: Jĭ Covid – 19 ƀơm ưh ‘lơ̆ng truh tơ drong vei lăng bri ‘năi, mă loi hăm tơ drong tơ roi tơ băt. Adrol ki, nhôn hơ nơ̆ng krao akŏm kon pơ lei kiơ̆ đơ̆ng dôm ‘măng hŏk hôp kon pơ lei vă roi tơ băt, mă lei tơ drong jĭ truh nhôn athei bơ̆ jang kiơ̆ trong jang nai dơ̆ng. Nhôn kiơ̆ đơ̆ng lơ trong jang đơ̆ng xăh, pơ lei pơ la vă roi tơ băt ăn kon pơ lei, mă 2 pơ gơ̆r ƀơk hla ar chih tơ roi mă ưh ‘nŏh kiơ̆ đơ̆ng năm tơ roi tơ̆ pơ lei, jang hơ doi hăm Anih jŏh ayŏ kơ dŏ xoang, roi tơ băt kơ apŭng vă tơ roi ăn kon pơ lei vei lăng bri lơ̆m a loa tơ pôl, vă kon pơ lei băt truh tơ drong gĭt kăl đơ̆ng vei lăng bri.

-Lei a, bơ nê kơ ih ƀok vang tơ gĕch pơ ma nuh hăm nhôn hơ!

Lan hăm Dơ̆ng: Tơ blơ̆