VOV4.Bahnar - De#h char Kon Tum đei ako\p đ^ đăng te\h bri păng te\h ‘long bri tru\h hlo\h 779.000 hec tar. Lơ\m no\h te\hđei bri ‘no\h hlo\h 602.000 hec tar. Yua thoi no\h tơ drong tơ le\ch jang kiơ\ đei yua trong jang tơ gu\m kla jên io\k yua cham char bri hlôi păng to\k bo\k tơ gu\m tơ drong jang vei lăng bri ‘lơ\ng hlo\h păng tơ drong ar^h sa kơ kon pơ lei gơ nang đơ\ng ‘no\h ku\m đei tơ pl^h ‘lơ\ng hơ iă.

Hăm lơ u\nh hnam păng tơ pôl kon pơ lei bơ ngai Xơ đăng păng H’rê tơ\ apu\ng Kon Plông, de#h char Kon Tum, vang jang vei lăng bri hlôi jing tơ drong jang hơ nơ\ng đơ\ng lơ sơ năm kơ âu. Tơ drong rim sơ năm đei dơ\ng 1 kơ so# jên io\k yua sơ đơ\ng đơ\ng tơ drong vei bri tơ gu\m tơ drong ar^h sa kon pơ lei roi ‘năr roi đei tơ pl^h ‘lơ\ng. {ok A Klâm, Pho\ kơ dră an^h vei lăng kon pơ lei thị trấn Măng Đen pơ ma hơ dăh tơ drong đei yua đơ\ng tơ drong jang tơ gu\m kla jên io\k yua cham char bri hăm kon pơ lei tơ ring:  “Kon pơ lei [ơ\t mă đei sa yua đơ\ng tơ drong kla jên io\k yua cham char bri ‘no\h kon pơ lei [o#h pơ nam [iơ\. Mă loi ‘no\h tơ drong lơ\m tơ drong jang tang găn u\nh sa, p^t u\nh sa dăh mă năm dăr joang chă dru\h rôp vei lăng bri. Kon pơ lei ‘no\h ku\m chhôk hơ iă [iơ\ pơ têng hăm sơ\ tam mă đei kla jên io\k yua cham char bri. Kon pơ lei yua kơ so# jên ‘no\h yua lơ\m tơ drong ar^h kơ u\nh hnam. 1 păh kon pơ lei ku\m tơ gop vă yua atu\m lơ\m tơ pôl ‘no\h j^ vă năm dăr joang, chă dru\h rôp, vei lăng bri.”

Tơ drong jang tơ gu\m kla jên io\k yua cham char bri roi ‘năr roi yak mơ\t lơ\m tơ drong ar^h sa hlôi hơ nhăk ăn io\k yua ‘lơ\ng ăn rim an^h jang tơ ‘ngla bri, kon pơ lei, tơ pôl păng ăn tơ drong jang vei lăng bri kơ de#h char Kon Tum. Trong vei lăng, jang kiơ\ trong jang tơ gu\m roi ‘năr roi khoa ho\k, rơ đăh pơm đei đon lui ăn đ^ đăng tơ pôl, kơ d^h kơ tă jang hơ năp jang vei lăng bri. Ku\m hăm ‘no\h tơ drong jang kiơ\ trong jang tơ gu\m hlôi hơ vơn đei rim tơ ring păng lơ an^h jang vang jang pơm đei io\k yua ako\m. Hơ dro# nhen tơ drong jang kiơ\ trong tơ le\ch jang kla jên io\k yua cham char bri kiơ\ tài khoản an^h mong jên. {ok Đỗ Phú Cường, Pho\ kơ dră vei lăng an^h mong jên tơ gu\m tơ pôl apu\ng Kon Plông tơ băt: “An^h jang hlôi jang hơ dai hăm rim tơ ‘ngla bri, an^h jang vei lăng kon pơ lei xăh păng rim pơ lei pơ tho ăn kon pơ lei pơm kiơ\ pơ\ih khoản tiền gơ\ih tơ\ an^h mong jên tơ gu\m tơ pôl apu\ng. Tru\h khei ‘năr dang ei ku\m hlôi pơ\ih đei 464 tài khoản jên gơ\ih. An^h jang ‘no\h j^ đei 9 an^h pơm hla ar tơ\ an^h jang vei lăng kon pơ lei rim xăh. {ơ\t mă đei hơ năn đơ\ng găh  kla jên io\k yua cham char bri gơ\ih ăn an^h mong jên tơ gu\m ‘no\h an^h mong jên gô pơ gơ\r kla jên ăn kơ đ^ đăng rim u\nh hnam kon pơ lei hlôi pơ\ih tài khoản tơ\ an^h pơm hla ar kơ xăh ‘no\h păng đei tơ drong dơ\ng lăng đơ\ng an^h vei lăng kon pơ lei xăh, tơ ‘ngla bri păng thôn trơng rim pơ lei.”

Đơ\ng ro\ng hlo\h 8 sơ năm tơ le\ch jang kiơ\ tơ drong jang tơ gu\m kla jên io\k yua cham char bri, tơ pă yan âu tơ\ de#h char Kon Tum ăn [o#h ‘nâu j^ tơ drong jang g^t kăl vă vei lăng păng hơ to\k tơ iung bri kơ jăp ‘lơ\ng. {ok Hồ Thanh Hoàng, Kơ dră an^h mong jên vei lăng păng hơ to\k tơ iung bri de#h char Kon Tum tơ băt, hlo\h 8 sơ năm jang kiơ\ tơ drong jang tơ gu\m, an^h mong jên hlôi io\k đei 1 kơ so# jên lơ păng sơ đơ\ng vă kla ăn tơ drong jang vei lăng bri, hơ dai hăm ‘no\h tơ [o#h đon ‘me\h vă tơ drong jang kiơ\ tơ drong jang tơ gu\m roi ‘năr roi io\k yua hlo\h: “Yak hlo\h 8 sơ năm jang kiơ\ tơ drong jang tơ gu\m âu, nhôn hlôi io\k đei 1 kơ so# jên lơ păng sơ đơ\ng vă kla ăn kơ dang 360.000hec tar bri, io\k đei dang 63,5% hơ găt te\h bri lơ\m de#h char. &nh ‘me\h vă trong jang tơ gu\m kla jên io\k yua cham char bri đei bơ\ jang kiơ\ ‘lơ\ng hlo\h tơ\ hơ năp kơnh. Khu\l kơ dră te\h đak gô tơ le\ch lơ kơ loăi trong thu, lơ kơ loăi pơ v^h pơ văn thu. Mă hơ dăh ‘no\h j^ thu dôm tơ mam tơ le\ch hu\t đơ\ng rim an^h jang kơ măy kơ mo\k đei kơ so# tơ le\ch hu\t lơ. Tơ dăh thu đei kơ so# jên thu âu gô vei sơ đơ\ng ăn kơ rim tơ ring mă ư\h kơ đei hnam kơ măy đak pơm tơ le\ch u\nh điên gô đei jên thu sơ đơ\ng vă vei lăng hơ to\k tơ iung bri. Hơ dai hăm ‘no\h rim jên thu vă hơ nhăk ăn kơ so# jên thu lơ hlo\h vă hơ vơn jên jang tôch ai đơ\ng tơ pôl ăn tơ drong jang vei lăng hơ to\k tơ iung bri”.

Dang ei An^h vei lăng bri ‘long tang găn sar bar Thạch Nham, apu\ng Kon Plông, dêh char Kon Tum oei vei lăng hlo\h 29.600ha bri, lơ\m no\h đei hlo\h 10.600ha bri đei xa yoa đơ\ng tơ drong jang kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh. Tơ drong pơ ma nuh đơ\ng nhôn hăm [ok Phan Quốc Vũ, Kơ dră An^h vei lăng bri ‘long tang găn sar bar Thạch Nham gô [ôh hơ dăh [iơ\ găh tơ drong đei yoa đơ\ng tơ drong kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh đơ\ng an^h âu.

-Blu\ng a, ap^nh bơ nê kơ ih [ok Phan Quốc Vũ, Kơ dră An^h vei lăng bri ‘long tang găn sar bar Thạch Nham tơ ge\ch jơ pơ ma nuh hăm nhôn. {ok ăi, ih tơ che\ng thoi yơ mưh tơ le\ch tơ drong jang kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh tơ\ an^h jang bơ\n?

-Tơl: Io\k đơ\ng đei trong jang kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh, năng atu\m tơ drong jang vei lăng bri ‘long đei tơ plih ‘lơ\ng. Blu\ng a j^ găh jên jang, mưh đei tơ drong kla jên đơ\ng io\k yoa cham char bri brăh âu sư tơ gu\m tôch lơ ăn tơ drong kla jên ăn kon pơ lei vei bri, tơ jur [iơ\ jên jang kơ te\h đak. Rim sơ năm dôm an^h jang đei io\k yoa bri brăh sư kla jên ăn An^h mong jên păng kiơ\ đơ\ng An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri kơ dêh char kla ăn an^h jang dơ\ng, vă an^h jang pơm hla ar pơ jao bri ăn kon pơ lei vei lăng.

- Hăm an^h jang bơ\n, an^h bơ\n chă trong pơ jao bri thoi yơ ăn tơ pôl, gru\p unh hnam dăh mă unh hnam jang kơ dih vei lăng?

-Tơl: Dang ei, An^h vei lăng bri ‘long tang găn sar bar Thạch Nham bơ\ jang kiơ\ trong pơ jao ăn unh hnam vei lăng bri ’long găh an^h jang vei lăng, ’no\h pơ jao ăn 529 unh hnam vei lăng 8.928ha, io\k đei dang 90% hơ găt te\h bri hlôi đei pơ jao ăn kon pơ lei vei lăng. 

- &h [ôh thoi yơ găh tơ drong đei yoa đơ\ng pơ jao bri ăn unh hnam kon pơ lei vei lăng?  

- Tơl: Đei lơ trong pơ jao. Pơ jao ăn unh hnam, pơ jao ăn tơ pôl vei lăng. Rim trong jang sư đei tơ drong ‘lơ\ng păng ưh gan ‘lơ\ng pha ra băl. Mă lei, trong pơ jao ăn unh hnam vei lăng đei kon pơ lei kơ chăng [iơ\ mưh năm io\k jên păng bơ\ jang vei lăng bri. Kơ lih yoa pơ jao ăn unh hnam ‘no\h rim bơ ngai đei 1 lô, 1 tơ [ôt bri, đe sư athei vei lăng ‘lơ\ng bri ‘long mă kơ dih kâu io\k vei păng jên mưh đe sư io\k ‘no\h ku\m mơ\ng đe sư yoa kơ dih ‘năi.

- Te\h bri mă ie\m pơ jao ăn unh hnam kon pơ lei vei lăng, ’no\h j^ kon pơ lei kon kông kơ tă tơ\ tơ ring. Hăm tơ drong đei yoa đơ\ng io\k vei lăng bri, ih [ôh tơ drong đei io\k yoa đơ\ng bri tơ gu\m yă kiơ ăn kon pơ lei, hăm ke\ pơm hơ to\k [iơ\ tơ drong arih xa ăn đe sư ưh?

-Tơl: Io\k yoa đơ\ng kon pơ lei vei lăng bri ku\m nhen an^h jang jo# păh lăp 1ha 1 sơ năm to\ se\t hlo\h ‘no\h 400 rơ bâu kiơ\ kơ tơ ring. Gơ nơm jên âu sư hơ to\k [iơ\ tơ drong io\k yoa ăn kon pơ lei mă đơ\ng tam mă pơm ‘lơ\ng hăm tơ drong arih xa đe sư, tam mă pơm lăp hăm tơ drong kăl mă kon pơ lei oei xa gơ nang hloi đơ\ng bri ‘long mă lei sư hơ met [iơ\ lơ tơ drong pơ ‘nho\ ăn tơ drong arih xa rim năr.

- &h [ôh hơ năp jang đơ\ng kon pơ lei hăm bri ‘long mă đe sư io\k vei lăng ‘no\h thoi yơ?

- Tơl: Mưh đei pơ jao ăn kon pơ lei vei lăng ưh jor hơ năp jang kơ đe sư to\k [iơ\. Kơ lih yoa mă 1 đe sư đei io\k jên rim sơ năm. Mă 2 mưh bơ\n pơ jao ăn kon pơ lei ‘no\h đei hla ar pơ kăp vei bri, chih hloi tơ drong đei xa yoa păng hơ năp jang lơ\m noh. Mă 3 dơ\ng rim khei đei khul jang vei bri tơ\ dôm an^h gak hơ nơ\ng chă tơ roi tơ băt ăn kon pơ lei băt hơ dăh rim tơ drong jang mưh io\k vei lăng bri ku\m nhen dôm hla ar chih đei [ơm truh. Kiơ\ đơ\ng noh đe sư bơ\ jang roi đunh roi tơ năp.

- Mă hơ dăh lơ\m dôm sơ năm tơ je# âu, bri ‘long mă bơ\n pơ jao ăn rim unh hnam vei lăng,  hăm đei tơ drong pơm glăi luơ\t vei lănng bri kiơ ưh?

-Tơl: Lơ\m bri ‘long găh an^h vei lăng hăm hơ găt te\h đei xa yoa đơ\ng tơ drong kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh lơ\m dôm sơ năm tơ je# âu ‘no\h kon pơ lei ưh kơ đei ko\h io\k ‘long bri kiơ.

- Vă hơ nơ\ng pơm hơ to\k tơ drong arih xa ăn kon pơ lei kiơ\ đơ\ng bơ\ jang vei lăng bri, kiơ\ kơ ih, an^h vei lăng păng rim unh hnam kon pơ lei athei jang yă kiơ?

-Tơl: Vă hơ nơ\ng pơm hơ to\k tơ drong arih xa ăn kon pơ lei kiơ\ inh, mă 1 ‘no\h găh kơ jă jên pơ jao vei bri ăn kon pơ lei athei hơ to\k [iơ\. Hăm kơ jă dang ei pơ têng hăm dôm sơ năm adrol ki kơ jung bơih mă lei vă pơm lăp hăm tơ drong arih xa kơ kon pơ lei ‘no\h tam mă tơ găl. Mă 2 ‘no\h ‘ngoăih tơ drong io\k jên đơ\ng vei bri, dôm an^h jang kơ pal jo# hloi tơ ring, tơ ‘ngla bri păng kon pơ lei athei chă đei 1 trong jang yơ ‘no\h vă kon pơ lei gơ\h arih xa gơ nơm đơ\ng bri. ‘No\h j^ 1 trong jang ato\k tơ iung ‘long pơ gang dăh mă dôm tơ drong jang yơ ‘no\h vă ato\k tơ iung bri. ‘Ngoăih kơ tơ drong vei lăng oei gơ\h io\k yoa păng tơ iung 1,2 tơ drong jang nai hơ nhăk ăn io\k yoa kơ jăp ‘no\h gơ\h pơm hơ to\k tơ drong arih.    

- J^ 1 an^h tơ ‘ngla bri vei lăng bri ‘long đei xa yoa đơ\ng trong kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh thoi âu, ie\m đei trong jang thoi yơ vă pơ tho tơ [ôh ăn kon pơ lei io\k yoa ‘lơ\ng kơ so# jên đơ\ng vei bri lơ\m tơ drong arih xa kơ đe sư?

-Tơl: Tơ drong pơ tho, tơ [ôh trong ăn kon pơ lei io\k yoa jên mă ‘lơ\ng ‘no\h an^h jang ku\m pơ gơ\r lơ ‘măng tơ roi tơ băt, pơ tho tơ [ôh ăn kon pơ lei iok yoa jên mă tro\ hăm tơ drong kăl. Mă đơ\ng jên âu kơ plăh ‘no\h đ^ pơ jao ăn kon pơ lei bơih ră. Năng atu\m tơ\ tơ ring kon pơ lei oei arih xa mơ mat tat kơ na mă lơ ‘no\h đe io\k jên răt dôm tơ mam yoa rim năr ngăl mă ưh kơ đei io\k jên vă pơ yoa ăn tơ drong jang ato\k tơ iung bri, tơ drong ‘nâu kon pơ lei tam ke\ jang.     

- Bơ\ jang kiơ\ trong pơih tai khoan ăn rim unh hnam io\k vei lăng bri, truh dang ei ie\m jang dang yơ bơih păng tơ pă tơ\ yăn âu, tơ drong ‘nâu hăm đei tơ hlăk kiơ dăh mă kăl đei 1 trong jang yơ noh vă jang lăp hăm yăn âu [iơ\ ưh?

-Tơl: Tơ drong pơih tai khoan tơ\ an^h mong jên păng kla jên kiơ\ kơ măy điên tư ‘no\h j^ trong jang đơ\ng kơ pal tơ jur. ‘Nâu j^ 1 trong jang tih păng đei lơ tơ drong ‘lơ\ng, rơ đăh rơ đong mưh kla jên vei lăng bri. An^h jang tôch tơ gu\m păng hlôi tơ le\ch jang kiơ\ đơ\ng blu\ng sơ năm 2019 chă pơih tai khoan ăn kon pơ lei. Dang ei lơ\m 529 unh hnam đ^ pơih tai khoan ăn 475 unh hnam tơ\ an^h mong jên tơ gu\m ăn tơ pôl kơ apu\ng Kon Plông bơih. Kơ so# âu oei đei pă 54 unh hnam tam mă pơih yoa kon pơ lei ưh tam đei the kăn kươk. An^h jang vang jang hơ doi hăm khul kơ dră tơ ring, khul linh công an lơ ‘măng athei kon pơ lei năm pơm the chư\ng minh mă lei truh dang ei oei tam mă pơm đang.

Găh tơ drong mơ mat mưh pơih tai khoan tơ\ an^h mong jên păng kla jên kiơ\ tai khoan âu ‘no\h, tơ\ apu\ng đei lơ pơ lei pơ la, xăh hơ tăih yăih trong yak tôch mơ mat. 1,2 pơ lei, đe năm đơ\ng pơ lei jur tơ\ xăh hăm gre hon đa pơ yan phang ‘no\h gơ\h, oei pơ yan ‘mi ‘no\h tôch mơ mat, kơ na kon pơ lei đơ\ng pơ lei le\ch tơ\ apu\ng vă io\k jên [ât an^h ATM ‘no\h j^ tơ drong tôch mơ mat. Trong jang tơ\ hơ năp dang ei ‘no\h an^h jang hlôi bơ\ jang hăm An^h mong jên tơ gu\m tơ pôl apu\ng Kon Plông oei kla jên vei bri kiơ\ tai khoan mơ\n. Mă lei hơ nih kla ‘no\h j^ Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei xăh, đei tơ drong dơ\ng lăng đơ\ng Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei xăh păng bơ ngai jang găh Thạch Nham. An^h mong jên athei kla kiơ\ kơ so# chih jo# đơ\ng tơ ‘ngla bri pơ truh ăn. Tơ ‘ngla bri jang hơ doi hăm Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei xăh dăr lăng kơ so# jên ‘no\h vă pơm hiôk hian ăn kon pơ lei.  

- Hăm an^h vei lăng bri ‘long tang găn sar bar Thạch Nham, kơ so# jên io\k đei đơ\ng trong jang kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh sư tơ gu\m ăn an^h jang thoi yơ lơ\m tơ drong pơ gơ\r jang rim sơ năm hă [ok?

-Tơl: Ako\m đ^ đăng bri ‘long đei xa yoa đơ\ng tơ drong kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh mă an^h jang hlôi pơ jao ăn kon pơ lei vei lăng ‘no\h dang 90%. An^h jang vei lăng kơ dih ‘no\h dang 10% đe\ch, dang hlo\h 1.700ha. Hăm kơ so# jên ‘nâu, an^h jang pơm hla ar io\k dơ\ng bơ ngai vei lăng bri. Io\k dơ\ng 5 ‘nu bơ ngai jang. ‘Ngoăih kơ ‘no\h 1 păh io\k pơ yoa ăn tơ drong dăr joang, dăh mă dôm tơ drong pơ vih pơ văn nai tơ\ dôm An^h gak kla ăn ‘nho\ng o\h ku\m tôch kơ hiôk.

- Lei a, bơ nê kơ ih tơ ge\ch pơ ma nuh hăm nhôn hơ! 

Thuem hăm Dơ\ng: Tơ blơ\