VOV4.Bahnar - Đơ\ng jên mong hơpăh vei lăng bri, lơ unh hnam io\k pơkăp vei lăng bri tơ\ apu\ng Kon Braih, dêh char Kon Tum hlôi chă răt kon yo\ng vă hơto\k rong kon tơrong, răt pho\ng rei ăn ‘long pơtăm to\k giơ\ng. Đơ\ng ro\ng hloh 10 xơnăm tơle\ch jang, đơ\ng trong axong jang tro\ [lep âu, lơ unh hnam hlôi klaih đơ\ng hin dơnuh, đei jên man hnam kơjăp, rong kon hơ ioh ho\k pơhrăm truh tôch. Tơdrong jang vei bri tơ\ tơring đei hơto\k hơdăh.

         {ok A Lít, bơngai Xơ Đăng tơ\ pơlei Kon Ktu, xăh Đak Ruồng, apu\ng Kon Braih, dêh char Kon Tum io\k pơkă vei lăng je# 28 ha bri hon kơdih đơ\ng xơnăm 2008. {ok A Lít ăn tơbăt, rim xơnăm unh hnam đei yua đơ\ng 15 -19 triu hlj tơgu\m hơpăh đơ\ng vei lăng cham char bri. Đơ\ng jên đei yua âu, unh hnam hlôi ‘măn chă răt nhu\ng bri vih rong; pho\ng rei vă tuh ăn 1 ha 2 sao kơxu; 3 ha [um [lang; 1 ha caphê; păng vă je# 100 tơm tơ[ăr.

Dang ei tơdrong rong kon tơrong, choh pơtăm ăn unh hnam đei yua pơhlom đơ\ng 90-100 triu hlj rim xơnăm. Gơnơm đơ\ng noh mă unh hnam man đei hnam kơjăp ‘lơ\ng, đei jên rong kon ho\k pơhrăm: "Inh [ôh đei io\k jên hơpăh vei lăng bri noh pơyua ăn kon pơlei tơ\ tơring pơxe\l nhôn âu. Rim unh hnam đei io\k jên noh ‘măn pơm jang hơto\k mu\k drăm unh hnam. Păng rim unh hnam đei io\k jên hơpăh noh tơdrong jang vei lăng bri duh đei hơto\k. Rim khei, rim jăl nhôn hơko\m năm hơlen bri, [ơ\t [ôh đei tơdrong noh jang atu\m hăm kang [o# xăh, khul vei hơlen bri vă pơvăr rôp."

Duh nhen noh, [ok Phạm Văn Hải tơ\ thôn 12, xăh Đăk Tờ Re, apu\ng Kon Braih duh io\k vei 8 ha 2 sao bri đơ\ng je# đ^ xơnăm 2012. Kiơ\ kơ [ok Hải, tơdrong io\k jên hơpăh vei bri gô pơjing đei "pơyua [ar păh" [ơ\t hơgăt bri đei io\k pơkă vei lăng tơnăp; kon pơlei đei jên chă răt kon yo\ng hơto\k mu\k drăm. Găh unh hnam [ok, lơ\m 2 xơnăm 2017 păng 2018, đei io\k hloh 26 triu hlj hơpăh. Tôm kơxo# jên hlôi ‘măn răt pho\ng, pơgang hơdrông vă vei lăng 1 ha 5 sao kơxu, hloh 2 ha ca phê păng 3 ha 5 sao [um [lang. Hơbo\ ăh je# đ^ xơnăm 2019, tôm hơdre\ch ‘long pơtăm  gô đei yua pơhlom 250 triu hlj: "Jên vei lăng bri rim xơnăm đei hơpăh ăn kơ nhôn, ăh io\k jên noh nhôn răt pho\ng tuh ăn kơxu, ca phê păng [um [lang vă hơto\k mu\k drăm unh hnam tơnăp hloh. Păng ăh đei io\k jên noh kon pơlei thôn 12 nhôn hơnơ\ng pơgơ\r chă năm hơlen. {ơ\t bri đei vei lăng tơnăp noh tơdrong koh phă bri pă đei oei, hơgăt bri đei vei kơjăp."

Truh khei năr âu, apu\ng Kon Braih, dêh char Kon Tum đei 983 unh hnam păng 24 pơlei io\k vei lăng hloh 12 rơbâu ha bri hon kơdih. Rim ha rim unh hnam dăh mă pơlei đei io\k hơpăh đơ\ng 700 - 813 rơbâu hlj vei lăng bri.

Kiơ\ kơ [ok A Nguy, Pho\ kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Đăk Tờ Re apu\ng Kon Braih, đơ\ng io\k jang kiơ\ tơchơ\t klă jên vei lăng bri lơ\m apu\ng, tơdrong vei lăng păng hơto\k bri đei lơ tơplih kăp g^t, tơdrong phă bri, unh xa bri, tơgar teh bri, koh ‘long kư\ kă tơjur [ôh hơdăh. Cham char bri dar deh đei hơmet, hơto\k tơdrong giơ\ng ‘lơ\ng, hơmet păng mong đei đak mo\ng xơđơ\ng ăn cham char plenh teh. {ok A Nguy ăn tơbăt, ăh kon pơlei đei jên tơgu\m đơ\ng tơdrong vei lăng bri păng yua jên tro\ [lep vă chă axong rong kon tơrong hlôi pơjing tơdrong pơyua tih tên. Kiơ\ đơ\ng noh tơgu\m unh hnam io\k pơkă vei bri, pơlei pơla dang ei pă đei hin dơnuh, pho\ lơ unh hnam hlôi to\k pơdro\ng: "Kon pơlei hlôi io\k yua tơnăp jên hơpăh vei lăng bri chă răt pho\ng rei ăn ‘long pơtăm, răt rơmo, nhu\ng, bơbe vă hơto\k mu\k drăm đei yua lơ hloh. Mu\k drăm kơ kon pơlei gơnơm noh mă tơplih. ‘Nguaih kơ noh adrol ki bri tam mă đei pơjao noh tơdrong koh phă ‘long bri [ôh hơnơ\ng; mă lei, dang ei noh jên pơjao ăn kon pơlei noh xơnong jang đe ye\t tơnăp hloh pơm ăn bri pă đei hiong bơih, yuơ kon pơlei vei lăng kơjăp, hơgăt bri đei vei xơđơ\ng."

Hloh 10 xơnăm kơ âu, atu\m hăm tơdrong đei jơnei lơ\m hơto\k hlôh vao đơ\ng kon pơlei găh vei lăng bri, pơkăp klă jên vei lăng bri tơ\ apu\ng Kon Braih, dêh char Kon Tum hlôi tơgu\m kon pơlei đei thêm jên ‘măn rong kon tơrong, choh pơtăm, hơto\k io\k yua tơgu\m kon pơlei xut le# pơngot tơjur hin dơnuh tơnăp. Đơ\ng noh, tơdrong erih kon pơlei, mă hăt noh kon pơlei kon kông đei hơto\k [iơ\, kon pơlei tơguăt kơjăp hăm bri hloh. 

Đơ\ng ro\ng kơ io\k jên vei lăng bri, dôm unh hnam kon pơ lei tơ\ apu\ng Kon Brăih, dêh char Kon Tum hlôi tơ mât ăn tơ drong rong kon tơ rong, rei pơ tăm tôch đei yoa. Gơ nơm đei tơ drong arih xa sơ đơ\ng, kon pơ lei sơ đơ\ng jơ hngâm bơ\ jang vei lăng bri. Vă băt hơ dăh [iơ\ tơ drong ‘nâu, nhôn ap^nh jet [ok Nguyễn Sỹ Phương, Pho\ Kơ dră An^h vei lăng bri apu\ng Kon Brăih, dêh char Kon Tum.

- {ok ăi io\k đơ\ng đei trong kla jên mưh vei lăng cham char bri brăh truh hăm kon pơ lei ‘no\h, kơ so# jên âu đei yoa thoi yơ hăm kon pơ lei lơ\m dôm sơ năm tơ je# âu?

-{ok Nguyễn Sỹ Phương: Pơ ma atu\m đơ\ng đei trong kla jên mưh vei lăng cham char bri brăh ăn dôm hơ găt te\h bri đei pơ jao ăn kon pơ lei ‘no\h tơ drong arih xa ku\m roi to\k [iơ\, dôm kơ so# jên io\k yoa rim sơ năm to\k hơ nơ\ng. Pơ tih gia: sơ năm 2018, 1 ha kon pơ lei io\k đei jo# păh lăp vă je# 800 rơ bâu hlak, đei hnam io\k đei hlo\h 20 triu 1 sơnăm, păng mưh io\k đei jên kon pơ lei arih xa da [iơ\ mơ mat, bri ‘long roi đei vei lăng ‘lơ\ng [iơ\.

- Lei a, b^ mưh kon pơ lei đei io\k jên đơ\ng vei bri ‘no\h te\h bri đei pơ jao hăm đei vei lăng ‘lơ\ng ưh, hă [ok?

-{ok Nguyễn Sỹ Phương: Đơ\ng io\k đei jên mưh vei lăng cham char bri brăh ‘no\h kon pơ lei ku\m adrin dăr joang, găn đ^ dôm tơ drong pơm glăi luơ\t vei lăng bri, kiơ\ đơ\ng no\h te\h bri ‘long ku\m đei vei lăng roi ‘lơ\ng.

- Kiơ\ kơ ih, tơ drong io\k đei jên đơ\ng vei bri tơ gop thoi yơ hăm tơ drong arih xa kơ kon pơ lei tơ\ tơ ring?

-{ok Nguyễn Sỹ Phương: Pơ ma atu\m m^nh sơ năm rim unh hnam io\k đei dang 20 triu hlak jên kơ na kơ so# jên âu ku\m tôch ‘lơ\ng vă kon pơ lei jang xa, răt rong kơ pô, rơ mo, nhu\ng, bơ be; pho\ng săy ăn ‘long pơ tăm vă hơ to\k tơ drong jang xa. Păng đơ\ng tơ mât jên jang tro\ trong âu, tơ drong io\k yoa kơ kon pơ lei to\k tôch rơ đăh, lơ unh hnam jing pơ dro\ng, tơ drong arih xa kơ kon pơ lei đei to\k ‘lơ\ng [iơ\ tơ pă.

- {ok ăi, hrei ‘nâu An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum oei kla jên vei bri kiơ\ tai khoan tơ\ ngân hang, ih [ôh trong kla jên âu [ônh hiôk păng rơ đăh rơ đong thoi yơ?

-{ok Nguyễn Sỹ Phương: Pơ ma atu\m rim sơ năm tơ drong kla jên vei lăng cham char bri brăh đei khul kơ dră tơ ring jang hơ doi hăm an^h vei bri tơ\ tơ ring pơ gơ\r jo# hơ len, chih jo# te\h bri đơ\ng dôm unh hnam io\k vei lăng vă gơih ăn An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri. Kiơ\ đơ\ng no\h, an^h jang kơ pal kla jên ăn kon pơ lei păng dôm khul tơ pôl. Hrai ‘nâu, nhôn ‘nao lăp chih măt pơm tai khoan, mă lei oei đei 1,2 unh hnam tơ hlăk tăk yoa hơ vơ\l hơ năn, hla ar ho# khâu kơ na tam mă jang hrơ\ch ‘lơ\ng. Tơ drong kla jên kiơ\ tai khoan sư tôch rơ đăh, ưh đei hiong jơ năr. Kon pơ lei lăng kiơ\ kơ so# chih jo# đei gơih ăn kon pơ lei hơ len năng adrol kơ ‘no\h.

- Adrol ki, kiơ\ đơ\ng hơ len năng tơ\ tơ ring, đei lơ unh hnam chă muih ro\h so\h bri pơm mir pơm ăn tơ drong vei lăng bri tôch mơ mat, mă lei đơ\ng ro\ng kơ pơ jao vei bri păng io\k đei jên đơ\ng vei bri ‘no\h tơ drong ‘nâu jur lơ bơih. Ap^nh ih tơ roi dơ\ng găh tơ drong ‘nâu năng?

-{ok Nguyễn Sỹ Phương: Kiơ\ đơ\ng tơ drong vei lăng bri kơ kon pơ lei ‘no\h [ôh đe sư jang roi đunh roi tơ năp mưh đe sư io\k đei jên vei bri. Mưh io\k đei jên ‘no\h jên jang đơ\ng kon pơ lei roi to\k, tơ drong jang vei bri roi ‘lơ\ng. Tơ drong dăr joang đơ\ng kon pơ lei đei pơ gơ\r hơ nơ\ng, mưh [ôh đei tơ drong kiơ ‘no\h năm tơ roi mă ưh ‘no\h jang hơ doi hăm an^h jang kơ pal vă rôp gơ\t, găn le# đe ko\h phă bri, đơ\ng no\h tơ drong vei lăng bri bơ\ jang roi đei yoa ‘lơ\ng.

-Lei a, bơ nê kơ ih vang pơ ma nuh âu hơ!

Lan hăm Dơ\ng: Tơ blơ\