VOV4.Bahnar - Gơ nang đơ\ng hơ drin lơ\m jang sa, kho\m yak hlo\h mơ mat tat, ‘nao âu ‘măng mă blu\ng tơ\ de#h char Kon Tum đei 5 u\nh hnam kon pơ lei, lơ\m no\h đei  4 u\nh hnam kon kông tơ\ xăh Đăk Tờ Re, apu\ng Kon Rẫy hlôi ch^h hla ar kơ d^h athei khu\l kơ dră xăh set k^ ăn klăih đơ\ng u\nh hnam dơ nu\h hin. ‘Nâu ư\h khan lăp jing tơ drong tôch kơ ‘lơ\ng đơ\ng rim u\nh hnam kon pơ lei oei pơm thim tơ drong hơ iă ‘lơ\ng ăn tơ drong jang sut pơ ngot tơ jur dơ nu\h hin tơ ring ‘nâu.  

Klo kăn ‘nho\ng A Nuôi păng Y Byenh, plei Kon Tơ Neh ‘no\h j^ 1 lơ\m 5 u\nh hnam kon pơ lei oei tơ\ xăh Đăk Tờ Re, apu\ng Kon Rẫy, de#h char Kon Tum ch^h hla ar kơ d^h athei khu\l kơ dră xăh set k^ ăn klăih đơ\ng u\nh hnam dơ nu\h hin.

Lơ\m hnam ie\ ‘yâu [iao, rơ go\h mo\ Y Byenh, 38 sơ năm vang tơ roi, tơ drong tơm pơm ăn klo kăn sư huo\ng lơ\m tơ drong dơ nu\h hin mơ mat tat ‘no\h yua đơ\ng rơ ne\h tru\h 4 ‘nu kon. Đơ\ng sơ năm 2016 tru\h dang ei đe kon đ^ ‘lo\ dă [iơ\ kơ gle\h hrat, ako\m hăm pơ nam jang sa kơ na tơ drong ar^h sa u\nh hnam [rư\ [rư\ sơ đơ\ng. Dang ei hăm hlo\h 2ha [um [lang, hlo\h 200 tơ nơm kơ su ako\m hăm ‘long tơ [a\r đang kơ ‘no\h rong rơ mo, ie\r bip io\k yua kơ u\nh hnam ku\m đei 2,3 j^t triệu rim sơ năm.

Găh tơ drong tơm pơm ăn klo kăn sư ch^h hla ar athei khu\l kơ dră xăh set k^ ăn klăih đơ\ng dơ nu\h hin, mo\ Y Byenh tơ băt, đunh kơ âu dôm sơ năm sư đei kon pơ lei pôk pơm thôn trơng, mă hlôi jing thôn trơng ‘no\h athei jang hơ drol ‘lơ\ng lơ\m đ^ đăng rim tơ drong. Hăm u\nh hnam dang ei ‘no\h đ^ dă [iơ\ kơ mơ mat tat kơ na ‘me\h le# tơ drong bơ ngơ\t tru\h, tơ gu\m đơ\ng te\h đak ăn dôm u\nh hnam mơ mat tat hlo\h kơ nhôn:  “Tơ drong pơm hla ar ap^nh le\ch đơ\ng hơ năn u\nh hnam dơ nu\h hin ‘no\h j^ trong vă kơ d^h tơ [o#h tơ drong hơ drin jang sa, hơ drin yak to\k đơ\ng kơ d^h. Ba ư\h kơ gơ\h sa yua trong tơ gu\m đơ\ng te\h đak ling jang gơ\h o#h, mă athei jang sa đơ\ng kơ d^h, hơ drin lơ\m tơ drong ar^h sa, vei lăng kon hơ ‘lơ\p. Tơ dăh ba no\ng pơ mơ\ng lơ\m trong jang tơ gu\m ‘măn ăn u\nh hnam dơ nu\h hin ‘no\h tơ drong ar^h sa gô ư\h kơ hơ to\k tơ iung đei. Mă loi ‘no\h j^ hăm u\nh hnam mơ lo#h, jơ hngơ\m pran ‘lơ\ng ‘no\h roi athei hơ drin hlo\h lơ\m tơ drong ar^h sa jang sa, vei rong kon tơ rong… Ba jang chu\n mir mă lăp pơ mơ\ng lơ\m hơ dro# mir ro\h ‘no\h ư\h kơ io\k đei dôm yơ o#h, athei jang hloi vei rong kon tơ rong dơ\ng vă hơ met ming tơ drong ar^h sa. Păng ^nh ‘me\h vă kon pơ lei bơ\n hơ drin jang sa vă kơ so# u\nh hnam klăih đơ\ng dơ nu\h hin lơ hlo\h dơ\ng lơ\m xăh Đak Tơ Re âu.”

Mo\ Y Byenh hlôi tôch kơ hơ drin lơ\m jang sa vă yak hlo\h klăih đơ\ng dơ nu\h hin

Lơ\m 5 u\nh hnam kon pơ lei ch^h hla ar kơ d^h athei khu\l kơ dră xăh Đăk Tờ Re, apu\ng Kon Rẫy set k^ ăn klăih đơ\ng u\nh hnam dơ nu\h hin đei tru\h 4 u\nh hnam kon kông kơ tă an^h. ‘No\h j^ dôm u\nh hnam: Y Byenh, A Cách, bơ ngai Bahnar, hnam oei tơ\ plei Kon Tơ Neh; u\nh hnam hnam A Thang, A Lanh, bơ ngai Xơ Đăng Xơ đrá, hnam oei tơ\ plei Kon Rơ Lang.

Tơ drong tôch kơ g^t kăl dơ\ng ‘no\h j^ lơ\m 5 u\nh hnam kon pơ lei âu đei 2 thôn trưng ch^h hla ar kơ d^h athei khu\l kơ dră tơ ring set k^ ăn klăih đơ\ng u\nh hnam dơ nu\h hin ‘no\h j^ mo\ Y Byenh păng ‘nho\ng A Thang. {ok A Đi, Pho\ Bí thư Đảng xăh Đăk Tờ Re tơ băt, chhôk hơ iă hlo\h ‘no\h j^ [o#h đei jơ nei đơ\ng tơ drong je# kon pơ lei, hơ dai hăm u\nh hnam pơ lung jơ hngơ\m đon, pơ tho kon pơ lei trong jang sa, pơ jing đon băt kơ d^h hơ drin klăih đơ\ng dơ nu\h hin mă rim an^h jang, khu\l tơ pôl kơ xăh hlôi hơ drin jang kiơ\ lơ sơ năm âu ki ăn kon pơ lei: “{ơ\t xăh io\k đei hla ar đơ\ng kon pơ lei, xăh tôch kơ chôk hơ iă yua kơ kon pơ lei hlôi băt kơ d^h đei lơ\m tơ drong hơ drin vă klăih đơ\ng dơ nu\h hin. Đơ\ng ro\ng kơ io\k đei hla ar bơ\ih ‘no\h xăh ku\m ăn kang [o# joăt jang năm tru\h tơ\ hnam hơ len lăng, dăr lăng dơ\ng tơ drong ar^h sa đơ\ng rim u\nh hnam mă đei băt kơ d^h thoi no\h. Đơ\ng ro\ng kơ năm hơ len năng, lăng atu\m dôm u\nh hnam âu ku\m dai vei sơ đơ\ng găh mu\k drăm ku\m nhen lơ\m tơ drong ar^h u\nh hnam.”

Anho\ng A Thang dơ\ng tơ\ hơ năp hnam ‘nao man kơ u\nh hnam

Tơ drong tơ\ xăh Đăk Tờ Re đei tru\h 5 u\nh hnam kon pơ lei, lơ\m no\h 4 u\nh hnam kon kông chă ch^h kơ d^h hla ar athei khu\l kơ dră xăh set k^ ăn klăih đơ\ng u\nh hnam dơ nu\h hin ‘no\h j^ tơ drong chơt hơ iă đơ\ng khu\l kơ dră, kon pơ lei lơ\m tơ ring mă loi ‘no\h j^ hăm dôm bơ ngai kơ tă jang tơ drong jang tơ jur dơ nu\h hin. {ok Võ Duy Ngọc, kơ dră an^h vei lăng găh tơ drong jang, linh j^ rơ ka păng tơ pôl apu\ng Kon Rẫy tơ băt:“&nh hơ len lăng ‘nâu j^ 1 tơ drong ‘nao tơ pl^h đei đon hlo#h vao kơ d^h đơ\ng kon pơ lei ư\h pă đei tơ drong răp gô, pơ mơ\ng lơ\m rim jên tơ mơ\t jang đơ\ng te\h đak ăn kơ u\nh hnam dơ nu\h hin. Mă loi ‘no\h j^ tơ\ âu ^nh [o#h tơ drong 1 jơ hngơ\m đon lơ\m kon pơ lei tơ gu\m băl sut pơ ngot tơ jur dơ nu\h hin. Rim tơ drong jang mă loi ‘no\h j^ tơ drong jang tơm te\h đak tơ jur dơ nu\h hin kơ jăp hlôi đei tơ le\ch jang tru\h tơ\ rim u\nh hnam dơ nu\h hin păng bơ ngai dơ nu\h hin đei sa yua tôch kơ ‘lơ\ng, tôch kơ jơ nei.”  

Đăk Tờ Re ‘no\h j^ xăh găh mơ mat tat de#h hlo\h kơ apu\ng Kon Rẫy, de#h char Kon Tum. Lơ\m xăh đei 1.300 u\nh hnam hăm 6.500 măt bơ ngai păng đei tru\h  79% kơ so# kon pơ lei ‘no\h j^ bơ ngai kon kông. Dôm sơ năm hơ drol âu ki kơ so# u\nh hnam dơ nu\h hin kơ xăh đei tru\h hlo\h 50%.

Kiơ\ kơ an^h jang Đảng păng an^h vei lăng kon pơ lei xăh Đăk Tờ Re, gơ nang đơ\ng tơ le\ch jang kiơ\ đei yua tơ drong jang tơm kơ te\h đak tơ jur dơ nu\h hin kơ jăp đơ\ng khu\l kơ dră te\h đak ku\m nhen rim tơ drong jang tơ gu\m u\nh hnam dơ nu\h hin kơ tơ ring kơ na kơ so# u\nh hnam dơ nu\h hin kơ xăh to\k bo\k tơ jur lơ. Hơ dro# sơ năm 2019 âu, xăh hlôi tơ jur đei hlo\h 9% u\nh hnam dơ nu\h hin lơ hlo\h [iơ\ pơ têng hăm tơ drong jang tơm tơ jur dơ nu\h atu\m kơ de#h char Kon Tum.

Tơ drong ‘măng mă blu\ng lơ\m xăh Đăk Tờ Re pơ ma hơ dro# păng de#h char Kon Tum pơ ma atu\m đei 5 u\nh hnam kon pơ lei chă ch^h kơ d^h hla ar athei khu\l kơ dră xăh set k^ ăn klăih đơ\ng u\nh hnam dơ nu\h hin ‘no\h j^ tơ drong jang kăl đei ch^h io\k, pôk pơ ư.

          Khoa Điềm: Ch^h

          Thu em: Tơ blơ\