VOV4.Bahnar - Đơ\ng đei jơnei găh tơdrong jang kiơ\ tơchơ\t kla jên vei lăng bri, tơdrong kơche\ng đơ\ng kon pơlei tơ\ dêh char Kon Tum lơ\m vei lăng păng hơto\k bri roi năr roi đei kơchăng tơnăp.  

Blu\ng khei 6 âu ki, tơ\ Rông ako\m kơ pơlei Kon Gung, xăh Đăk Mar, apu\ng  Đăk Hà, Anih vei lăng kon pơlei dêh char Kon Tum pơm Lêh iung jang Têt pơtăm ‘long [lo\k tơbăt kơ {ok Hồ păng pơm kiơ\ ‘năr cham char apu\ng plenh teh năr 5/6. Đơ\ng ro\ng kơ lêh iung jang, rim bơngai tang măt kơpal atu\m hăm kon pơlei tơ\ tơring hlôi pơtăm đei 1.220 ‘long giăr, ‘long kơ[ang, ‘long kơdrăk tăp dăr teh rông kơ pơlei. Atu\m hăm noh pơm kiơ\ tơle\ch jang đơ\ng Anih vei lăng kon pơlei dêh char Kon Tum, kon pơlei tơ\ 10 apu\ng, plei tơm adro# lơ\m 6 khei hlôi pơtăm đei hloh 63.000 tơm ‘long vă pơm yơ\p păng pơm jơk ăh teh phui phang tơnang ko\. Yuk trong hơlâu lơ\m pơtăm ‘long pơm yơ\p teh bri, [ok A Đáo, bơngai Bahnar, oei tơ\ pơlei Kon Gung, xăh Đăk Mar, apu\ng Đăk Hà ăn tơbăt, kơdih po [ok băt hơdăh găh dôm tơdrong pơyua mă bri hơ ‘nhăk ăn tơdrong erih kon bơngai, mă hăt noh đơ\ng đei tơchơ\t kla jên vei lăng bri: “Bri pơjing minh tơdrong rơngơp, hlăng ‘lơ\ng, rơgoh. Mă [ar noh đei bri noh đei lơ hơdre\ch kon bri brăh, đei lơ plei ‘long xa. Truh pơyan io\k yua kon pơlei năm tơ\ bri kông đei plei âu đum, khei âu plei mă âu, khei to plei mă to. Lơ\m plei noh đei lơ kơchơ\t ‘lơ\ng hăm jơhngơ\m jăn kon bơngai. Hrei âu bri roi năr roi hiong noh pơm to# phang pơđang, pơjing ‘mi kial đak hơbông, noh kon pơlei ‘meh pơtăm ‘long bri vă hơto\k pơ ‘lơ\ng cham char vă pơm ăn kơ teh phui phang tơnang ko\ tơ\ tơring âu gơh giơ\ng ‘lơ\ng hlăng rơgoh, rơngơp”

bơ\ jang đei jơnei tơchơ\t kla jên vei lăng bri tơguăt hăm lơ tơdrong tơroi tơbăt, tơdrong [ônh kơ [ôh băt noh tơ\ Kon Tum lơ\m dôm xơnăm kơ âu đon kơche\ng găh tơdrong jang vei lăng bri đơ\ng kon pơlei tơ\ tơring roi năr roi đei hơto\k hloh. Kon pơlei, tơpôl hơnơ\ng ‘meh đei pơjao ăn bri vă vei lăng pơyua đơ\ng bri. Pơmai Y Lim, oei tơ\ pơlei Kon Pring, th^ tra#n Măng Đen, apu\ng Kon Plông ăn tơbăt: “Kon pơlei duh ‘meh đei io\k vei lăng bri. Ba vei lăng bri noh mă gơh đei sâm, oei ưh vei lăng bri noh đe phă pơrăm. Phă ‘long pơrăm cham char tơring oei xa tăp dăr păng pă đei oei ‘long jơk bơih. ‘Meh vă ning mônh kơnh lơ\m khei năr truh tơdrong jang bri, inh ‘meh vă khul kơdră kơpal tơre\k hloh truh pơlei nhôn âu păng kơdih po inh noh vei lăng bri duh gô adrin hloh”.   

Tơ drong pơ ma nuh hăm [ok Hồ Thanh Hoàng, Kơ dră An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum găh dôm tơ drong hơ pơi ‘me\h vang bơ\ jang vei lăng bri vă gơ\h xa yoa jên vei lăng bri đơ\ng kon pơ lei tơ\ tơ ring.

- Blu\ng a, bơ nê kơ ih [ok Hồ Thanh Hoàng, Kơ dră An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum ‘măn jơ ăn tơ drong pơ ma nuh âu. {ok ăi, dang ei đei lơ unh hnam kon pơ lei lơ\m dêh char ‘me\h bơ\ jang vang vei lăng bri vă gơ\h xa yoa jên đơ\ng vei bri. Tơ drong hơ pơi ‘me\h âu đơ\ng kon pơ lei đei sek tơ lang thoi yơ hă [ok?

-Tơl: M^nh lơ\m dôm tơ drong tơm đơ\ng trong jang kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh ‘no\h klăih song băl tơ dỏng đei yoa đơ\ng cham char bri brăh vă kon pơ lei đei xa yoa đơ\ng bri; hơ to\k đon hlôh vao lơ\m tơ drong vei lăng păng ato\k tơ iung bri tơ\ tơ ring, kiơ\ kơ ‘no\h vang tưk tơ iung mu\k drăm, tơ pôl, chă tơ drong jang, pơm hơ to\k io\k yoa ăn kon pơ lei, mă loi j^ kon pơ lei arih xa lơ\m bri, je# bri.

Vă rim unh hnam kon pơ lei lơ\m dêh char gơ\h vang jang vei lăng bri, đei xa yoa jên đơ\ng vei bri, tơ drong hơ pơi ‘me\h âu đơ\ng kon pơ lei đei sek tơ lang thoi âu: Tơ\ hơ năp kơnh, khul kơ dră pơ gơ\r tơ\ xăh, tơ\ apu\ng athei hơ to\k tơ drong pơ jeo te\h, pơ jao bri hăm bri ‘long yoa dôm xăh, th^ trơ\n vei lăng ăn unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl vei lăng đunh đai, kơ jăp ‘lơ\ng kiơ\ tơ drong tơ chơ\t kơ so# 1006 ‘năr 24/9/2018 đơ\ng Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dêh char Kon Tum găh k^ ăn trong jang pơ jao bri, asong thuê bri vă vei lăng păng ato\k tơ iung bri kơ jăp ‘lơ\ng hơ dai hăm io\k yoa cham char pơ ‘nho\ ăn tơ drong chă tơ mang lăng, pơ tăm ‘long hơ la bri lơ\m dêh char Kon Tum; dôm an^h jang tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ an^h jang kơ te\h đak hơ nơ\ng hơ to\k tơ drong pơ jao bri ăn unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl vei lăng vă gơ\h xa yoa jên đơ\ng vei lăng cham char bri brăh.

- Đơ\ng ro\ng kơ đei tơ ‘ngla bri pơ jao ăn bri vă vei lăng, dôm unh hnam vei lăng đei hơ năp jang thoi yơ hăm te\h bri ‘long đei pơ jao?

-Tơl: Mă 1 ‘no\h jang tro\ nơ\r pơ kăp lơ\m hla ar chih pơ jao bri; mă 2 athei ch^u pu\ tơ\ hơ năp tơ ‘ngla bri găh bri ‘long đei pơ jao ăn, vei lăng đ^ đăng te\h, bri ‘long păng jang ato\k tơ iung bri kơ jăp ‘lơ\ng; mă 3 ‘no\h pơm kiơ\ dôm tơ drong hơ găt găh tang găn, p^t unh xa bri. Mưh đei unh xa bri athei pơ gơ\r p^t unh mă tơ tom, tơ roi hloi ăn tơ ‘ngla bri băt vă ako\m khul jang p^t unh; mă 4 bơ\ jang mă tro\ rim tơ drong hơ găt, ki thuơ\t vei lăng bri hlôi đei tơ ‘ngla bri pơ tho; mă 5 athei hơ nơ\ng năm dăr joang, tang găn rim tơ drong pơ răm truh tơ\ bri nhen ko\h phă bri, so\h ngar, muih ro\h so\h bri pơm mir, tơ gar io\k te\h bri, chă hơ ngoang.v.v. mă 6 mă [ôh đe pơm glăi pơ răm truh tơ\ tơ mam bri brăh athei năm tơ roi mă tơ te\nh dôm tơ drong glăi dăh mă tơ dỏng ko\h phă bri ăn tơ ‘ngla bri băt, vă đei trong jang hơ doi tơ tom, ‘lơ\ng.

- Kiơ\ tơ drong hơ găt, dôm unh hnam io\k vei lăng bri đei xa yoa jên vei bri kiơ\ dôm tơ drong kiơ?

- Tơl: Tơ drong đei yoa tôch rơ đăh đơ\ng dôm unh hnam vei lăng bri kiơ\ trong kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh ‘no\h đei 2 gru\p bơ ngai nhen thoi âu: mă 1 hăm unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl tơ\ pơ lei đei te\h đak pơ jao te\h, pơ jao bri đei An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri tơ\ dêh char kla jên vei lăng rim sơ năm kiơ\ tai khoan tơ\ an^h mong jên mă dôm unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl tơ\ pơ lei pơih kiơ\ tơ drong hơ găt; mă 2 hăm unh hnam, rim bơ ngai, gru\p unh hnam, khul tơ pôl tơ\ pơ lei io\k vei lăng bri đơ\ng dôm tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ an^h jang, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh, th^ trơ\n đei te\h đak pơ jao vei lăng bri, đei dôm an^h jang, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh, th^ trơ\n kla jên vei bri rim sơ năm kiơ\ tai khoan tơ\ an^h mong jên mă unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl pơih kiơ\ tơ drong hơ găt. Tơ drong đei yoa dơ\ng ‘no\h j^ đei roi tơ băt dôm tơ drong kăp g^t găh tơ drong vei lăng cham char bri brăh; đei vei lăng ‘lơ\ng tơ drong đei yoa tro\ luơ\t nai.

            - Ku\m hăm tơ drong đei io\k yoa, xa hơ păh, b^ dôm bơ ngai vei bri mă le# bri ‘long hiong răm ‘no\h athei ch^u pu\ thoi yơ?

          -Tơl: Hăm dôm unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl kon pơ lei vei lăng mă le# đei tơ drong hiong răm bri ‘long ‘no\h lăng kiơ\ tơ\ yăn âu thoi yơ vă sek tơ lang kiơ\ khôi luơ\t.

            Hăm unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl tơ\ pơ lei đei te\h đak pơ jao te\h, pơ jao bri, ‘ngoăih kơ tơ drong sek phak kiơ\ khôi luơ\t, An^h vei lăng bri dôm apu\ng, ppơ lei tơm chih ako\m tơ roi ăn Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei apu\ng, pơ lei tơm chih hla ar ưh đei kla jên vei lăng bri hăm dôm unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl ‘no\h gơih ăn An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri dêh char vă đei trong gơ\t, ưh đei kla jên vei bri. Tơ dăh pơm glăi dơ\ng ‘no\h tơ roi, athei Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei apu\ng, pơ lei tơm io\k pơ dreu te\h bri, hla ar vei bri đơ\ng sư vă pơ jao ăn dôm unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl nai vei lăng kiơ\ khôi luơ\t dơ\ng.

            Hăm unh hnam, rim bơ ngai, gru\p unh hnam, khul tơ pôl io\k vei lăng bri đơ\ng tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ an^h jang, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh, th^ trơ\n đei te\h đak pơ jao vei bri, ‘ngoăih kơp sek phak kiơ\ luơ\t dôm tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ an^h jang, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh, th^ trơ\n đei te\h đak pơ jao vei bri gơ\h sek tơ lang dôm unh hnam, rim bơ ngai, gru\p unh hnam, khul tơ pôl tơ\ pơ lei io\k vei bri ưh tơ năp ‘moi kiơ\ hla ar pơ kăp pơ joa, vei bri.

            - Hăm an^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum, tơ drong dăr hơ len, vei lăng te\h bri đei kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh, đei chih hơ găt thoi yơ?

Tơl: Mă 1 ‘no\h chih hơ met lakak tơ ring bri đei kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh vă pơ yoa ăn tơ dỏng dăr hơ len, chih tơ băt te\h bri đei kla jên vei lăng bri lơ\m sơ năm. Jang hơ doi hăm An^h vei lăng bri dôm apu\ng, pơ lei tơm, dôm Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei xăh, th^ trơ\n chih ako\m, pơm hla ar, ]hơ\ la kak... [ơm truh tơ\ te\h bri, ‘long kơ dôm tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl tơ\ pơ lei, dôm Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei tơ\ xăh, th^ trơ\n vă chih ]hơ\ la kak ăn tơ ring bri đei kla jên mưh vei lăng hăm dôm tơ ‘ngla bri.

Jang hơ doi hăm An^h vei bri, tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ khul gru\p chih ako\m, pơm hla ar, ]hơ\ la kak... [ơm truh tơ\ te\h bri đơ\ng dôm tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ an^h jang, khul gru\p vă chih hơ met la kak tơ ring bri đei kla jên mưh vei lăng kơ dôm tơ ‘ngla bri.

Mă 2 pơ gơ\r dăr hơ len, pơm hơ dăh dôm an^h jang, tơ ‘ngla vei lăng păng te\h bri đei kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh lơ\m sơ năm. Hăm dôm tơ ‘ngla bri j^ unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl tơ\ pơ lei, dôm Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei xăh, th^ trơ\n: Jang hơ doi hăm An^h vei lăng bri apu\ng, pơ lei tơm, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh, th^ trơ\n dăr hơ len, pơm hơ dăh dôm an^h jang, tơ ‘ngla vei bri păng te\h bri đei kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh lơ\m sơ năm ăn dôm tơ ‘ngla bri j^ unh hnam, rim bơ ngai, khul tơ pôl tơ\ pơ lei, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh, th^ trơ\n păng chih kơ jăp m^nh kơ so# lei lăi băl hăm an^h jang, tơ ring tơ rang.

 Hăm tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri jang hơ doi hăm An^h vei bri, tơ ‘ngla bri pơ gơ\r dăr hơ len, pơm hơ dăh te\h bri đei xa jên đơ\ng tơ drong kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh lơ\m sơ năm ăn dôm tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ an^h jang, khul gru\p păng chih kơ jăp m^nh kơ so# lei lăi băl hăm An^h vei bri, tơ ‘ngla bri.

- Lei a, bơ nê kơ ih [ok Hồ Thanh Hoàng, Kơ dră An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum tơ ge\ch pơ ma nuh hăm nhôn!

Lan hăm Dơ\ng: Tơ blơ\ păng pơ re nơ\r