VOV4.Bahnar - Khei năr âu, to\k bo\k ăh khei tơje# kăt [a phang adoi nhen tơdrong jang tang găn păng tơjră j^ Covid –19, kiơ\ tơchơ\t đơ\ng Jơnu\m pơgơ\r teh đak. Anih mong jên Vei lăng păng Hơto\k bri dêh char  Kon Tum to\k bo\k oei jang hadoi hăm anih jang kơpal kơ tơring, tơle\ch kla jên vei lăng bri ăn rim unh hnam io\k vei lăng bri. Tơdrong kla jên tơtom, hlôi tơgu\m ăn kon pơlei đei thim jên vă răt phe xa [a xo\ng, tơmam yua, vei xơđơ\ng tơdrong erih lơ\m khei năr tơnap tap dang ei.

Dôm năr âu, Anih mong jên Vei lăng păng Hơto\k bri dêh char Kon Tum to\k bo\k oei jang hadoi hăm anih jang kơpal tơ\ rim tơring, tơle\ch kla jên vei lăng bri tơ\ 7 apu\ng păng plei tơm  Kon Tum. Tơ\ anih kla jên tơ\ xăh Đak Kôi apu\ng Kon Braih, đơ\ng ăh pơgê hrôih, dôm j^t ‘nu kon pơlei tơ\ tơring hlôi truh gô dơ\ng, yua che gom [o\, ôp ti hăm đak pơgang, gô io\k jên kla ăn tơdrong jang vei lăng bri.

{ok Y Thiên (bơngai Xơ Đăng), oei tơ\ thôn 2, xăh Đak Kôi, apu\ng Kon Braih ăn tơbăt: ‘Măng mă âu unh hnam đei io\k je# 20 triu hlj ăn tơdrong jang vei lăng hloh 29 ha bri.

Kơso# jên âu, unh hnam ‘măn răt phe [a, tơmam xa; oei rơkăh noh ‘măn răt kon yo\ng vă hơto\k mu\k drăm: "Dang ei to\k bo\k ăh khei tơje# kăt [a phang, păng athei pơm kiơ\ tơchơ\t tơklăh oei ataih băl lơ\m tơpôl vă tang găn păng tơjră j^ Covid – 19 dơ\ng. ‘Năr âu teh đak kla jên vei lăng bri, unh hnam inh năm tơ\ xăh io\k đei hloh 19 triu hlj. Io\k vih noh inh năm răt phe, [oh, đak măm, rơmă vă ‘măn xa, oei rơkăh noh inh răt minh pôm rơmo yo\ng vă rong, kơnh hăp chông kon chêk lar vă chă hơto\k mu\k drăm unh hnam. Đei jên vei lăng bri noh xơđơ\ng tơdrong erih, kon pơlei pơtoi vei xơđơ\ng bri tơnăp hloh lơ\m khei năr truh".

{ok A Tuyên (bơngai Xơ Đăng), oei tơ\ thôn Kon Năng Treăng, xăh Đak Ui, apu\ng Đak Hà ăn tơbăt: Unh hnam duh io\k pơkăp vei lăng hloh 10 ha bri đơ\ng je# 5 xơnăm kơ âu. Lơ\m ‘măng kla jên âu, [ok đei io\k 7 triu hlj kla vei lăng bri. Kơso# jên đei kla tơtom gô tơgu\m ăn 6 ‘nu lơ\m unh hnam ưh đei pơngơ\t kiơ găh phe xa [a xo\ng lơ\m dôm khei năr truh: "’Năr âu đei io\k jên kla vei lăng bri tro\ khei năr pơkăp noh kon pơlei xo# hơ\k, yuơ khei năr âu ưh đei năm jang, tơklăh oei tơ\ hnam păng je# khei kăt [a phang noh pă đei oei tơmam xo\ng xa. Đei jên noh nhôn răt phe xo\ng, tơmam xa ‘măn ăn tơdrong erih, răt pho\ng rei ăn ‘long pơtăm vă hơto\k mu\k drăm, ăn jên ho\k, răt hơbăn ao ăn kon hơ ioh. Truh io\k jên đe kang [o# athei yua che gom [o\, ôp ti hăm đak pơgang, gô dơ\ng ataih băl 2m đang kơ noh gô truh tur noh io\k jên".

 Ja#p dêh char Kon Tum dang ei đei hloh 360.000 ha bri đei xa jên pơkăp vei lăng bri; lơ\m noh, pơhlom 45.000 ha hlôi đei pơjao ăn 3.612 unh hnam păng 22 pơlei pơla pơkăp vei lăng. Kơso# nai noh đei pơjao ăn dôm Anih jang vei lăng bri, Jơnu\m vei lăng bri tơm, bri hmo\ păng Anih vei lăng vei lăng kon pơlei rim xăh, th^ tra#n vei lăng.

Kiơ\ kơ [ok A Câu – Pho\ Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Đak Kôi, đơ\ng đei tơchơ\t kla jên vei lăng bri, noh tôm hơgăt bri đei pơjao ăn kon pơlei đei vei lăng tơnăp hloh. {ok A Câu ăn tơbăt: {ơ\t kon pơlei io\k jên kla vei lăng bri noh tơdrong erih đei hơto\k [iơ\, tơdrong jang xut le# pơngot tơjur hin dơnuh kơ tơring đei hơto\k pran. Mă hăt noh lơ\m khei năr mă kon pơlei athei pơm kiơ\ tơchơ\t tơklăh oei ataih băl lơ\m tơpôl vă tang găn păng tơjră j^ Covid – 19: "Lơ\m khei năr pơrang j^ Covid- 19 hơbuh noh tơdrong erih kon pơlei [ơm tơnap tap yuơ tơdrong jang [a, [um [lang, hơ[o, tơ[ăr, ca phê athei pơdơh noh pơrăm truh tơdrong pơyua. Tơdrong mă rim unh hnam đei io\k đơ\ng  5 - 6 triu hlj vei lăng bri gô tơgu\m rim unh hnam da [iơ\ kơ tơnap tap. Jên mă âu mih ma duch nă ‘măn yua lơ\m erih xa, axong jang vă xơđơ\ng tơdrong erih. Ăh tơdrong erih xơđơ\ng bơih noh kon pơlei duh tơre\k găh jang vei lăng bri tơnăp hloh".

Đơ\ng tong ane# khei 4 xơnăm 2020 truh dang ei, Anih mong jên Vei lăng păng Hơto\k bri Kon Tum hlôi păng to\k bo\k đei jang hadoi hăm anih jang hơlen bri dôm apu\ng, plei tơm Kon Tum păng dôm Anih mong jên Liên việt post Bank lơ\m tơring kơ dêh char Kon Tum tơle\ch kla hloh 90 tih hlj vei lăng bri ăn kon pơlei kiơ\ tro\ khei năr pơkăp. Tơdrong kla jên vei lăng bri tro\ khei năr gô tơgu\m ăn rim unh hnam kon pơlei đei jên chă axong jang lơ\m khei năr pơrang j^ hơbuh dăh mă chă răt tơmam drăm kăl lơ\m khei tơje# kăt [a phang vă xơđơ\ng tơdrong erih. Mu\k drăm hơto\k, tơdrong erih xơđơ\ng, kon pơlei gô tơnăp hloh lơ\m tơdrong vei lăng kơjăp rim hơgăt bri dơnơm tơ\ Tây Nguyên. 

Tơ drong pơ ma nuh hăm [ok Lê Xuân Hưng – Pho\ Kơ dră An^h vei lăng bri apu\ng Đắk Hà, dêh char Kon Tum găh tơ drong jang hơ doi đơ\ng an^h jang kơ pal păng dôm unh hnam io\k vei lăng bri păng tơ drong kla jên vei bri.

- {ok Lê Xuân Hưng ăi, bơ nê kơ ih tơ ge\h pơ ma nuh hăm nhôn. Ap^nh ih tơ roi găh tơ drong vei lăng bri ku\m nhen dôm tơ drong ko\h phă bri, pơm glăi luơ\t vei lăng bri tơ\ apu\ng Đắk Hà khei ‘năr âu ki lăng? 

-{ok Lê Xuân Hưng: Sơ năm 2018 păng 2019 truh dang ei dôm unh hnam io\k vei lăng bri đei đon jang ‘lơ\ng mưh vei lăng bri kơ na tơ drong ko\h phă bri ku\m roi jur. Hơ dro# dôm khei lơ\m jăl khei mă 1 păng jăl khei mă 2 kơ sơ năm 2020, tơ\ apu\ng đei 11 tơ drong glăi, jur 2,3 tơ drong pơ têng hăm khei âu sơ năm sơ\. Chă [ôh dôm tơ drong ko\h phă bri ‘no\h yoa đơ\ng kon pơ lei ngăl đang kơ ‘no\h tơ roi ăn khul vei lăng bri vang chă rôp bơ ngai pơm glăi. Rim tơ drong đei sek tơ lang ke\h ‘lơ\ng ngăl. Mă lei, oei đei 6-7 tơ drong kon pơ lei muih roh so\h bri pơm mir, tơ drong ‘nâu nhôn hơ nơ\ng hơ to\k trong roi tơ băt vă găn đ^ tơ\ hơ năp kơnh.

- Đắk Hà j^ 1 lơ\m dôm apu\ng tơ\ Kon Tum vang pơ jao bri ăn kon pơ lei vei lăng ku\m tôch kơ xă, ap^nh ih tơ roi khul linh vei lăng bri đei trong jang thoi yơ vă tơ gu\m ăn kon pơ lei vei lăng bri đei yoa ‘lơ\ng?

- {ok Lê Xuân Hưng: Tơ\ apu\ng Đắk Hà dang ei đei 84.000 ha bri, lơ\m no\h đei  52.000 ha bri ‘long păng te\h bri. Bơ\ jang kiơ\ trong jang đơ\ng Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dêh char Kon Tum, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei apu\ng Đắk Hà hlôi pơ jao dang 9.000 ha bri ăn dôm unh hnam, tơ pôl kon pơ lei găh 6 xăh hăm 935 unh hnam io\k vei lăng. Hăm tơ drong jang đơ\ng An^h pơ gơ\r kla jên tơ\ apu\ng, khei ‘năr âu ki, nhôn pơ tho ăn khul bơ ngai jang tơ\ xăh jang hơ doi hăm khul vei lăng bri, An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri vă tơ gu\m ăn kon pơ lei vei lăng bri ‘long. Jang hơ doi hăm Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ le dôm xăh hơ to\k tơ drong roi tơ băt ăn kon pơ lei tơ\ pơ lei pơ la vă kon pơ lei hlôh vao găh tơ drong vei lăng bri. Rim khei lơ\m ‘năr 20, dôm tơ ring pơ gơ\r hôp pơ ma găh trong vei lăng bri. Jo# păh lăp rim xăh athei đei 35 ‘măng hop ako\m lơ\m 1 khei găh tơ drong vei lăng bri. Nhôn oei pơ tho tơ [ôh trong chih tơ le\ch năr jang, dăr joang vei lăng bri đei pơ jao. Gơ nơm thoi noh, mă rim xăh ưh đei tơ drong hiong bri kiơ.

- Lei a, ap^nh ih tơ roi mă hơ dăh [iơ\ tơ drong ‘nâu lăng?

-{ok Lê Xuân Hưng: Khul linh vei bri vang tơ gu\m ăn kon pơ lei pơ jing gru\p jang, khul unh hnam, năr dăr joang, jơ jang, tơ ring bri kăl đei dăr joang vă kon pơ lei io\k vei lăng bri jang kiơ\. Pơ tih gia: 1 gie\ng 1 khul unh hnam ăn 10 ‘nu bơ ngai năm dăr joang 1 ‘măng, đang kơ ‘no\h pơ lơ\h băl hăm khul nai dơ\ng ‘moi kiơ\ trong jang đei an^h vei bri tơ le\ch adrol kơ ‘no\h. Kiơ\ đơ\ng dăr lănng ‘no\h [ôh dôm bơ ngai ko\h phă bri, chă trong ko\h phă bri tơ\ tơ [ôt kơ dih vei lăng ‘no\h tơ roi ăn an^h jang, khul jang kơ pal vang sek tơ lang.

- Đei băt ku\m hăm tơ gu\m ăn kon pơ lei tơ le\ch trong vei lăng bri, khul linh vei lăng bri apu\ng Đắk Hà oei adrin tơ gu\m ăn kon pơ lei pơm hla ar io\k jên vei bri dơ\ng. Ih tơ roi găh tơ drong ‘nâu thoi yơ lăng?

-{ok Lê Xuân Hưng: Hrei ‘nâu tơ drong kla jên vei bri tơ\ apu\ng Đắk Hà đei kla kiơ\ tai khoan tơ\ an^h mong jên ngăl. Khul vei lăng bri ‘long nhôn mưh io\k đei nơ\r tơ roi đơ\ng An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum ‘no\h năm tơ roi ăn rin khul gru\p unh hnam, kon pơ lei păng pơ tho đe sư năm tơ\ dôm an^h mong jên vă io\k jên. Đ^ đăng kơ so# jên đei kla hlôi đei An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri pơ jao ăn an^h mong jên tơ\ apu\ng bơih. Đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h, nhôn vang jang hăm bơ ngai jang tơ\ an^h mong jên roi tơ băt an^h io\k jên, pơ tho ăn đe sư pơm hla ar, đang kơ ‘no\h chông đe sư năm tơ\ an^h ATM vă to\h io\k jên.

- Lei a, ap^nh ih pă 1 tơ drong mă hơ tuch dơ\ng. Hrei ‘nâu lơ unh hnam tơ\ tơ ring hơ tăih yăih lơ\m dêh char Kon Tum yoa lơ tơ drong pha ra băl tam mă đei pơih tai khoan kơ dih kơ na jing đei tơ drong athei kla jên vei bri hăm jên măt. Vă kon pơ lei tơ tom io\k jên tro\ năr, khul linh vei bri apu\ng Đắk Hà đei trong tơ gu\m thoi yơ ăn kon pơ lei hă [ok?

-{ok Lê Xuân Hưng: Hăm dôm unh hnam tam đei tai khoan tơ\ an^h mong jên ‘no\h An^h mong jên vei lăng bri năm kla jên tơ\ hnam hăm jên măt hloi. Khul linh vei lăng bri jang hơ doi hăm an^h mong jên roi tơ băt ăn Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh hơ pơi đe sư tơ roi ăn dôm unh hnam kiơ\ hla ar chih măt vă kon pơ lei năm tơ\ hnam hôp pơ lei, hnam ho\k hôp tơ pôl, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh io\k jên vei bri. Hrei ‘nâu oei đei tơ drong j^, nhôn jang hơ doi hăm an^h mong jên, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh pơ tho ăn kon pơ lei mưh năm io\k jên athei pơm kiơ\ mă ‘lơ\ng dôm nơ\r tơ tă đơ\ng An^h tơm vei lăng jang pơ gang nhen: Gom muh măt, ôp ti hăm đak pơ gang, dơ\ng pơ re\ng hơ tăih băl vă tang găn j^ mưh năm io\k jên.

- Lei a,bơ nê kơ ih [ok Lê Xuân Hưng hlôi tơ ge\ch pơ ma nuh hăm nhôn hơ. 

Lan hăm Dơ\ng: Tơ blơ\