VOV4.Bahnar  -   Tơdrong tơchơ\t 1956 đơ\ng Khu\l kơdră te\h đak găh pơtho tơdrong jang tơring cho\h jang sa ‘no\h jing trong tơle\ch jang tôch kơ [lep, vă pơ jing đe\i tơdrong jang, ato\k ‘lơ\ng hơ iă tơdrong er^h sa ăn kon pơle\i. Mă le\i tơ\ dêh char Kon Tum, trong tơle\ch jang au đe\i tơle\ch jang tôch hăt hot,ư\h kơ tro\ [lep, kơna hlôi io\k yua glăi hăm trong vă jang hlo\h 73 ti hlak jên đơ\ng rim kon jên tơmơ\t jang phara d^h băl vă tơmơ\t jang Tơ iung pơ jing Hnam trương pơtho tơdrong jang tơ\ rim apu\ng. Tơdrong jang pơtho tơdrong jang tơ\ au to\k bo\k đe\i [o#h dôm tơdrong ư\h kơ tro\ [lep, pơm hiong răm kon jên tôch kơ lơ.

Văn Lem jing xăh choh jang mir kơ apu\ng Đắc Tô, dêh char Kon Tum. Lơ\m xăh đei hloh 2.000 măt kon pơlei, mă lơ noh bngai Sê đăng erih jang xa. Tơdrong chă pơtho pơm jang ăn bngai jang tơ\ tơring pơxe\l kiơ\ Tơchơ\t kxo# 1956 đơ\ng teh đak đei jơnu\m pơgơ\r tơring kơche\ng gô jing anih tơgu\m kon pơlei tơjur hin dơnuh.

2 xơnăm 2010 păng 2011, anih pơtho tơdrong jang Đắc Tô, lơ\m anih jang Lao động, Thương binh Xăh ho#i dêh char  Kon Tum hlôi pơih 2 lăm pơtho pơm jang. Lăm ho\k găh choh jang xa hăm 39 ‘nu bngai ho\k păng lăm x^t mei hơbe\n ao ăn 28 ‘nu kiơ\ ho\k. Mă lei, ho\k đang, tam mă [ôh tơplih hơ iă kiơ lơ\m tơdrogn axong jang ăn kon pơlei. Pơmai Y Hiền, Kdră jang găh khul drăkăn pơlei Đắc Xanh, xăh Văn Lem ăn tơbăt: ưh kơ đei pơmai oh yơ erih hăm tơdrong x^t mei. Lơ\m 15 ‘nu kiơ\ ho\k tơdrong jang, dang ei adro# đei 3 ‘nu noh Y Nga, Y Thúy păng Y Phiên phơ pho\ oei x^t mei lơ\m unh hnam. Pơmai Y Hiền tơblang pơlei po ưh kơ kăl lơ bngai gơh x^t mei thoi âu, păng dôm pơlei nai adoi thoi ăi mơ\n: “Ho\k đang noh pơmai oh ‘meh vă đei x^t mei vă đei tơdrong jang xđơ\ng ăn kơ pơmai oh pơm jang. Ho\k đang gơnơm [ok thây chă ăn kơ nhôn tơdrong jang xđơ\ng mă lei dôm xơnăm kơ âu pă [ôh tơroi kiơ. Truh dang ei pơmai oh nhôn duh oei tơ\ hnam, oei hoh đe\ch yơh”.

Tơdrong đei jơnei đơ\ng hơlen ‘nao âu đơ\ng anih jang Ho#i đo\ng kon pơlei dêh char Kon Tum ăn [ôh minh tơdrong tơpă pơngơ\t kơ đon, noh jing lơ bngai jang đơ\ng ro\ng kơ ho\k tơdrong jang đang, ưh kơ đei io\k jang tơpă ôh. Hơdăh nhen tơ\ xăh Ngọc Réo, apu\ng Đắc Hà, đơ\ng ro\ng 3 xơnăm pơih lăm ho\k hơja#m keh đang păng rong nhu\ng [renh [ronh ăn lơ bngai jang, adro# đei minh unh hnam đe\ch rong đei 2 to\ nhu\ng. Kơlih kiơ\ kơ [ok Lê Văn Tuấn, Kdră anih jang mu\k drăm - Jên hu kơ Ho#i đo\ng kon pơlei dêh char Kon Tum, noh kxo# bnagi jang pơm jang đei jơnei to\ xe\t xot đe\ch:“Inh kơche\ng 45% noh jing đe chih lơ\m hla bar đe\ch. Tơpă noh 5% duh ưh kơ truh ‘mơ\i, pơma kiơ truh 10%. Dôm anih jang kpal athei vih hơlen năng dơ\ng, pơtho yă kiơ? ưh kơ x^ pơtho vă đe klă ăn jên ôh”.    

Atu\m hăm dôm tơdrong ưh kơ [lep oei lang xă lơ\m tơdrong rơih tơdrong jang vă pơtho, lơ\m pơ ‘lơ\ng pơtho jang, duh [ôh hoach lang lap ăn tơdrong axong ming man anih pơtho tơdrong jang tơ\ tơring âu. Truh dang ei dêh char Kon Tum đei 11 anih pơtho tơdrong jang kiơ\ pơkăp vă jang kxo# 1956, hơto\k 8 anih pơtêng hăm xơnăm 2010. Dôm anih pơtho tơdrong jang tơ\ apu\ng kơ tơring adoi đei ming man hăm kxo# jên kăp truh 9 tih 500 triu hlak jên to\k tơ\ kpal.

Đei apu\ng nhen Đắc Hà oei axong hloh tong ane# kxo# jên vă hơmet mă ‘lơ\ng dôm anih ho\k tơdrong jang găh unh hơyuh điện tưh; anih ho\k hơmet kmăi kmo\k; anih ho\k jang găh tơ\r hăm kmăi kmo\k ‘nao ‘lơ\ng/// đang kơ noh adro# khoă ‘măng le# hoh. Tơdrong tơm pơm ăn dôm anih pơtho tơdrong jang âu rơheng kơ kot ưh kơ đei bngai ho\k, kiơ\ kơ [ok Phạm Lạnh, Pho\ kdră anih pơtho tơdrong jang apu\ng Ngọc Hồi noh yuơ anih jang pơtho tơdrong jang mă hăt noh găh choh jang xa, tơdrong pơih lăm kơtă tơ\ xăh, th^ tra#n hiôk hloh ăn bngai ho\k pơtêng hăm pơih tơ\ anih pơtho tơdrong jang:“Kiơ\ xkơ\t đơ\ng anih pơtho tơdrong jang tơ\ tơring, mă mônh noh hoach to\ xe\t jơ ‘năr kơ bngai năm ho\k tơdrong jang. Mă 2 noh tro\ [lep hăm tơdrong jang kơ bngai chih măt năm ho\k. Mă 3 noh tơgu\m đơ\ng teh đak pơtih nhen 15.000 hlak jên minh năr hăm minh ‘nu năm ho\k yuơ đe ye\t vih vơ\t hoach lơ kon jên. Anih pơtho tơdrong jang nhen le\ pơih lăm ho\k tơ\ xăh, th^ tra#n mă hăt noh tơ\ dôm anih ako\m ho\k hôp tơpôl kơ xăh. Oei mă nai dơ\ng noh pơih tơ\ rông kơ rim pơlei pơla”.

Tơdrong tơgăl kơ pơma tơ\ âu noh, mă tam đei tơdrong kăl kơ anih ho\k jang, kmăi kmo\k pơtho tơdrong jang, mă lei lơ tơring tơ\ Kon Tum duh oei adrin hơvơn vă đei axong jang hrôih. Xơnăm 2010, anih pơtho tơdrong jang Măng Đen, apu\ng Kon Plông đei axong ming man 28 tih hlak jên vă hơmet păng pơih xă jing 2 anih. Đơ\ng ro\ng kơ man anih pơtho ho\k jang âu noh nhen le\ le# hoh, kmăi kmo\k pơtho x^t mei, ho\k găh unh hơyuh, tin học đei kjă je# 2 tih hlak jên duh le# hoh đe\ch. Atu\m hăm noh, tơ\ xăh Đắc Ruồng, apu\ng Kon Braih (tơje# apu\ng Kon Plông), minh anih pơtho tơdrong jang dơ\ng hăm xơnong thoi ăi mơ\n duh đei axong ming man.

Lơ\m 3 xơnăm kơ âu, dêh char Kon Tum hăt hot hơmet ming anih pơtho tơdrong jang tơ\ dôma pu\ng: Ngọc Hồi, Sa Thầy, Đắc Glei… Yuơ jang hroh hrei, jang ưh kơ đei kjăp, noh anih jang kpal kơ dêh chả Kon Tum hlôi yua ưh kơ [lep pơkăp hloh 73 tih hlak hên đơ\ng kxo# jên axong phara băl vă man anih pơtho tơdrong jang tơ\ dôm apu\ng. Kơdih dôm bngai vang jang nhen [ok Hà Văn Cường- Pho\ kdră anih pơtho tơdrong jang apu\ng Đắc Hà duh xkơ\t axong jang thoi âu noh tam mă [lep ôh, mưh ưh kơ akhan hoach kư\ kă: “Tôm anih pơtho tơdrong jang lăng atu\m lăm ho\k tơmam pơtho đei tôm. Dôm anih ho\k jang adoi tih xă. Tơdrong mă ming man vă pơtho tơdrong jang ăn bngai jang tơ\ tơring pơxe\l lơ\m khei năr âu tam mă tro\ [lep mă lei kiơ\ kơ inh khei năr kơnh, đơ\ng ro\ng kơ kon pơlei hlôh vao hơdăh duh nhen mu\k drăm Việt Nam ato\k tenh hloh, đei lơ anih jang doanh nghiệp hloh noh pơtho tơdrong jang ako\m tơ\ âu gô đei jơnei hơ iă hloh”.

Pơtho tơdrong jang ăn bngai jang tơ\ tơring pơxe\l jing minh trong jang tih đơ\ng Đảng, teh đak hăm dôm tơdrong tơchơ\t hơdăh vă axong tơdrong jang, tơplih tơdrong jang, hơto\k io\k yua păng hơto\k pơ ‘lơ\ng tơdrong erih ăn kon pơlei tơ\ tơring pơxe\l... Mă lei, đơ\ng ro\ng hloh 5 xơnăm dêh char Kon Tum jang kiơ\ Tơchơ\t kxo# 1956, atu\m hăm tơdrong đei jơnei oei to\ xe\t, duh bang hơdăh dôm tơdrong ưh kơ [lep păng hoach kư\ kă athei dăh hơmet tơtom vă Tơchơ\t âu đei jơnei,tơpă noh pơm trong hiôk ăn bngai jang tơ\ tơring tơring ‘nao.

Bơngai tơblơ\ nơ\r: Lan