'Năr 21/5/1945, Ƀok Hồ đơ̆ng Cao Bằng vih tơ̆ Tuyên Quang pơgơ̆r tơdrong kach mang păng rơ̆ih Tân Trào pơm kơđông jang kăch mang. Khĕi 8/1945, Ƀok athei hăt hot pơgơ̆r Hop akŏm Kon pơlei lơ̆m teh đak vă tơchơ̆t dôm tơdrong kăl păng hơmet ăn Iung tơblăh. 'Năr 16 păng 17/8/1945, Hop akŏm kon pơlei lơ̆m teh đak pơgơ̆r Tân Trào hăm hloh 60 ‘nu bơngai tang măt rim kơdră, rim hơdrĕch hơdrŭng, lui khop, rim đảng păng kon pơlei oei tơ̆ teh đak đe. Hop akŏm drơ̆ng nơ̆r tơlĕch jang Iung tơblăh, ‘moi kiơ̆ 10 tơdrong jang tơgŭm tih, krao akŏm kon pơlei iung tơblăh iŏk chĕp kơ̆l pơgơ̆r, pơjing 1 teh đak Việt Nam rơngei hiôk hian.

Đơ̆ng Tân Trào, nơ̆r athei iung tơblăh đei tơơlĕch ăn. Tơ̆ Hà Nội, đơ̆ng 'năr 17 truh 19/8, dôm jĭt rơbâu 'nu kon pơlei jur tơ̆ trong. Tơdrong pơgơ̆r tơ̆ Cham xă Hnam hơri tih jing tơdrong pơgơ̆r iung jreo, mơ̆t tơ gar iŏk dôm anih jang tơm kơ khul kơdră chĕp kơ̆l ayăt. Jơnei tơ̆ Hà Nội tơtĕnh lang să, pơjing jơhngơ̆m pran vă kon pơlei lơ̆m teh đak vang iung tơblăh iŏk pơgơ̆r kơdih. "Tơgar iŏk tơdrong hiôk” hăm lăp dang 5.000 'nu đảng viên, Đảng hlôi chĕp kơ̆l pơgơ̆r kon pơlei lơ̆m teh đak vang iung tơblăh, phă pơrăm khŭl chĕp kơ̆l phát xít Nhật păng khŭl chĕp kơ̆l ayăt phă ngơ̆r. Bơngai chă tơchĕng hơlen, tơblang hơdăh găh tơdrong đơ̆ng sơ̆ Dương Trung Quốc pơma hơdăh:

“Tơdăh khei 8 sơnăm 1945 bơ̆n ưh kơ iŏk đei rơngei hiôk hian, ưh kơ iŏk đei hơnih dơ̆ng kơ bơngai chĕp kơ̆l 'noh tơpă gô ưh kơ đei tơdrong hiôk vă jing mĭnh teh đak rơngei hiôk hian nhen hlôi đei. Yua kơ bơ̆n hlôi băt iŏk yua tơdrong hiôk, tơgăr iŏk chĕp kơ̆l hơdrol kơ khul lĭnh ayăt truh. Bơ̆n hlôi jing bơngai tơ ‘ngla, iŏk yua tơdrong hiôk, tơgĕch iŏk jơhngơ̆m pran kơ chăl hle, tơdrong hiôk pơih să 'noh athei iŏk jơhngơ̆m pran bơ̆n 'noh tơm, mă tơdrong tơm kơ jơhngơ̆m pran 'noh jĭ tơgoăt pôm nơ̆r ƀơ̆r đon hơdrĕch hơdrŭng.”

Jơhngơ̆m đon Kăch mạng Khei 8 đơ̆ng noh jing jơhngơ̆m pran vă hơdrĕch hơdrung Việt Nam yak hloh dôm tơdrong long nol hrat hrĭn, pơm đei jơnei Điện Biên Phủ sơnăm 1954 păng Jơnei tih Puih mak sơnăm 1975, iŏk teh đak vih mĭnh hơnih. Đơ̆ng rŏng 40 sơnăm Tơplih 'nao, jơhngơ̆m đon 'noh hơnơ̆ng đei hơtŏk. Đơ̆ng mĭnh teh đak dơnuh hin, pŭ răm kơtang đơ̆ng tơblăh vang, Việt Nam hlôi yak tŏk jing teh đak jang mŭk drăm hơbĕch hơbal, mơ̆t jang hơdai jrŭ să hăm apŭng plĕnh teh, anih dơ̆ng păng bưng ai apŭng plĕnh teh roi 'năr roi đei hơtŏk. Hrei 'nâu, jơhngơ̆m đon iung tơblăh Khei 8 tŏk bŏk đei pơtoi đơ̆ng "tơ gar iŏk chĕp kơ̆l” jing "pơm đei chĕp kơ̆l". 'Nŏh jĭ tơdrong kăch mang găh pơm tŏ sĕt bơngai jang, hơmet ming anih bơ̆ jang, pơjing tơdrong 'lơ̆ng ăn hơtŏk tơiung hrĕnh păng kơjăp. Tiến sĩ Nguyễn Văn Đáng bơ̆ jang tơ̆ Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, akhan:

“Tơdrong hơiă đơ̆ng tơdrong Kăch mang Khei 8 'nŏh jĭ mĭnh tơdrong hơdrin păng bơ̆ jang lơ̆m tơdrong tơplih teh đak, hơdrĕch hơdrung vă năm truh mĭnh chăl 'nao 'lơ̆ng hơiă hlŏh. Bơ̆n bơ̆ jang kăch mang găh pơm tŏ sĕt bơngai jang, hơmet ming dơ̆ng dôm anih bơ̆ jang lơ̆m teh đak, tơƀôh hơdăh mĭnh tơdrong tơchơ̆t tôch kơ pran đơ̆ng Đảng păng Teh đak lơ̆m bơ̆ jang mĭnh tơdrong tơplih mă lăp hăm yăn âu păng tơdrong 'mĕh vă jang tŏk kơ teh đak lơ̆m jăl jang 'nao".

Hlŏh hngam jĭt sơnăm đơ̆ng rŏng pơyan Hla tuih gĭt kăl, jơhngơ̆m đon kăch mang tŏk bŏk hơnơ̆ng tơplĭh đơ̆ng tơdrong pơm rơngei hơdrĕch hơdrung jing pơm rơngei jơhngơ̆m đon pơchĕh hơgei đơ̆ng kon bơngai. Jơhngơ̆m đon 'nŏh jing tơdrong ‘lơ̆ng tơiung tơmam drăm, tơdrong gơ̆h hơgei, tơdrong hơpơi 'mĕh plang pơyơ̆r đơ̆ng rim bơngai Việt Nam. Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Minh Giang, sơ̆ pơm Phŏ Kơdră vei lăng Đại học Quốc gia Hà Nội, akhan: Tơdăh sơnăm 1945, "iung tơblăh” ‘noh iung jang iŏk đei rơngei, 'nŏh hrei au, "iung tơblăh" 'nŏh jĭ kơchăng tơplih 'nao, pơ̆n tơchĕng, pơ̆n jang, pơ̆n hŭt lê̆ dôm tơdrong pơgăn vă ba teh đak yak tŏk.

“Vă iŏk đei dôm tơdrong hơgăt lơ̆m dôm khei 'năr tơ̆ hơnăp kơnh, tơlĕch ăn lơ̆m sơnăm 2045, bơ̆n athei vei kơjăp tơdrong jang tŏk ƀar kơsô̆, hơtŏk 'lơ̆ng tơdrong hơrih sa kon pơlei. ‘Noh athei kơchăng trong jang chĭnh trĭ mă hơgei. Đon tơchĕng tơplih 'nao ưh kơ gơh pơdơh mă roi 'năr roi athei hơtŏk loi dơ̆ng tơdrong jang tơplih 'nao păng athei băt jơhngơ̆m đon hơpơi 'meh vă pơjing teh đak pơdrŏng pran kơtang, hơnhăk hơdrĕch hơdrŭng truh tơdrong hiôk chơt 'noh jĭ tơdrong hơrih kơ bơ̆n".

Tơdrong tơm hơnhăk Việt Nam jing teh đak pơdrŏng, đei iŏk yua lơ lơ̆m tŏk bŏk anglŏ XXI ưh khan lăp jing trong jang gĭt kăl mă oei jing tơdrong hơpơi meh đơ̆ng đĭ đăng hơdrĕch hơdrŭng. Jơhngơ̆m đon pran kơtang pơyan Hla ruih sơnăm 1945 tơtă ăn bơngai Việt Nam băt hơdah gah jơhngơ̆m pran đơ̆ng hơdrin kơdih păng tơgoăt pôm nơ̆r ƀơ̆r đon đĭ đăng.

Kiơ̆ yok rok jơ̆ng jơhngơ̆m đon iung tơblăh pran kơtang đơ̆ng Kăch mang Khei 8 lơ̆m chăl hle 'noh jĭ hơnơ̆ng tơplih đơ̆ng iŏk jơnei chĕp kơ̆l jing pơm đei chĕp kơ̆l, đơ̆ng rơngei hơdrĕch hơdrung jing rơngei jơhngơ̆m đon pơchĕh hơgei; tơplih jơhngơ̆m đon hơpơi 'meh rơngei hiôk hian jing tơdrong ‘lơ̆ng pơjing mĭnh Việt Nam nuih mơng, hơnŭk hơnoa, kơjăp yak tŏk.