Jô̆ trŭh đĭ sơnăm 2022, kon pơlei, hơnih mơdro sa lơ̆m apŭng Tu Mrông hlôi lang să hơgăt teh pơtăm ‘long pơgang hăm vă jê̆ 3.000ha, lơ̆m au hơdrô̆ sâm Ngọc Linh ‘nŏh hlŏh 1.700ha. Kiơ̆ đơ̆ng ƀok A Sỹ - Bí thư Đảng tơring Măng Ri, atŭm hăm hơnhăk đei iŏk yua kơjap ăn kon pơlei bơngai Xdang, tơdrong atŏk tơ iung mŭk drăm đơ̆ng ‘long pơtăm oei tơgŭm ăn kon pơlei tơplĭh jơhngơ̆m đon tơchĕng, trong jang sa dơ̆ng:“Sơ̆ kon pơlei lăp băt năm tơchă đơ̆ng nŏh tĕch, dang ei kon pơlei tơplĭh bơih, ‘nŏh kon pơlei năm tơchă ƀô̆h ‘long sâm ‘nŏh rô̆ vă pơtăm. Ŭnh hnam au đei sâm Ngŏk Linh ‘nŏh ŭnh hnam mă to jei hơdrin pơtăm đei sâm Ngŏk Linh. Kon pơlei jei chă pơtăm hloi bơ̆n sâm hroi, ngũ vị tử đơ̆ng nŏh bơ̆n ‘long pơgang sơn tra. Kon pơlei jei hlôi tơplĭh kơdĭh đon tơchĕng, trong jang sa, vei lăng năng tông. Hơdrol sơ̆ kon pơlei tim gan tơnăp nhen dang ei, kon pơlei hlôi hơdrin jang sa vă pơm pơdrŏng ăn kơ dĭh”.     

Sơnăm 2022 tơbăt hơdăh hơyak pran kơ apŭng Tu Mrông, dêh char Kon Tum lơ̆m atŏk tơ iung rim ‘long pơgang. Atŭm hăm vă jê̆ 500ha sâm Ngọc Linh, kon pơlei păng hơnih mơdro sa oei pơtăm đei 400ha sâm groi, ngũ vị tử, sơn tra… Khŭl kơdră tơring hlôi chă hơvơn lơ kon jên tơmơ̆t jang au to vang iung jang kiơ̆ nhen rim tơdrong jang teh đak tơgŭm djru kon pơlei đơ̆ng hlôh vao trŭh tơ̆ hơdrĕch, kon jên tơmơ̆t jang, kih thuơ̆t vă atŏk tơ iung ‘long pơgang. Hăm trong jang au kon pơlei păng Hơp tak xah lơ̆m apŭng hlôi rei ơng kơdih đei hlŏh 30ha sâm dây; hlŏh 200.000 dơnơm sơn tra… vă ƀơk ăn kon pơlei pơtăm. ‘Nhŏng A Đáo, pơlei Tam Rin, apŭng Ngọc Yêu, tơbăt, ŭnh hnam ‘nhong hlôi pơtăm đei ‘long pơgang thảo quả, ‘long hơveh păng tŏk bŏk vă pơtăm sâm Ngọc Linh:“Sâm Ngọc Linh sơnăm au pơtăm đei 1 sao. Găh ‘long thảo quả 3 sơnăm đei pơkao lơ lau ‘nau. Găh ‘long hơveh sơ̆ ‘nŏh ba chă phĕ đơ̆ng bri dang ei ba ơng vă pơtăm. Mư̆h đei plei ‘nŏh đei jên”.

Xek tơlang trong tĕch mơdro ‘long pơgang, sơnăm 2022 ‘măng mă blŭng apung Tu Mrông pơgơ̆r Jơnŭm kơchơ Sâm Ngọc Linh atŭm hăm tơƀô̆h tơbăt tơmang pơ hiơ̆ păng rim tơmam drăm kăl. Lăp lơ̆m 3 năr jơnŭm kơchơ tĕch mơdro iŏk đei hlŏh 30 ti hlak jên, găh lơ iŏk đơ̆ng tĕch mơdro ‘long pơgang hơdrĭh păng minh ƀar tơmam drăm đei pơm tơlĕch đơ̆ng ‘long pơgang. Jei lơ̆m sơnăm 2022, apŭng Tu Mrông vang năm Jơnŭm kơchơ ‘Long pơgang-Kon tơrong apŭng sơlam teh đak Đak Glei; Jơnŭm kơchơ sâm Ngọc Linh Tu Mrông tơ̆ pơlei tơm Đà Nẵng… Mŏ Đỗ Thị Tô Hoài, Hơp tak xah ‘long pơgang kon pơlei Ngọc Yêu hăm pơjing đei rim tơmam drăm ‘lơ̆ng, hrei au pơtăm hlŏh 30ha thảo quả, sâm groi, sơn tra…tơ̆ tơring Ngọc Yêu, tơbăt:“Ĭnh ƀô̆h kon pơlei tôch hưch hanh hăm jơnŭm kơchơ au. Mĭnh păh vă kon pơlei chă lăng, adoi vă tơƀô̆h tơbăt dôm tơmam drăm bơ̆n pơm tơlĕch. Kiơ̆ kơ ĭnh, kăl pơgơ̆r lơ hlŏh dơ̆ng găh jơnŭm kơchơ lơ lau”.

Vă krao hơvơn tôm tơdrong hlôh vao rơgei păng jơhngơ̆m pran vă hơtŏk pơtăm 'long pơm pơgang, Anih vei lăng kon pơlei apŭng Tu Mơ Rông hlôi pơgơ̆r Hop akŏm “Sâm Ngọc Linh, lơ tơmam drăm kăp gĭt tơguăt hăm tơmang pơhiơ̆” akŏm lơ bơngai jang vei lăng, bơngai jang khua hŏk păng bơngai jang tĕch pơdro dăp đon dăp bơnôh pơm jang. Ƀok Võ Trung Mạnh, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei apŭng ăn tơbăt, apŭng tŏk bŏk tơlĕch lơ trong pơm jang vă mŭk drăm 'long pơm pơgang hơ-'nhăk pơyua păng hơtŏk tơdrong erih ăn kon pơlei Xơ đăng, hăm tơdrong pơyua ăn hloh 95% kơsô̆ măt kon pơlei tơ̆ apŭng:“Apŭng hơtŏk kơtang tơdrong tơguăt pơm jang đơ̆ng dôm anih jang mŭk drăm, Hơp tak xăh hăm kon pơlei vă hơtŏk tơring teh pơtăm 'long pơm pơgang. Hơtŏk hơgăt teh pơtăm sâm Ngọc Linh kơtang hloh, xă hloh lơ̆m tơpôl kon pơlei vă kon pơlei gơh đei yua kơtă đơ̆ng tơm sâm Ngọc Linh hơdrĕch 'long pơm pơgang kăp gĭt âu. Apŭng hơtŏk vei lăng tơnăp hơdrĕch pơtăm vă vei sơđơ̆ng tơm sâm Ngọc Linh gơh đei hơnăn hơtŏk tơ-iung tơlĕch tĕch lơ̆m tơring vă hơtŏk tơdrong erih ăn kon pơlei lơ̆m khei năr truh”.

Đơ̆ng 'long pơm pơgang, bơngai yua, tơmoi lơ̆m păng 'nguaih kơ teh đak băt truh hlôi tơchă truh apŭng đei tơdrong erih tơnap tap Tu Mơ Rông kơ dêh char Kon Tum. Xơnăm 2022 lơ hơdrĕch 'long pơtăm pơm pơgang mă kăl noh tơm sâm Ngọc Linh hlôi tơgŭm ăn kon pơlei đei yua lơ hloh. Kơsô̆ unh hnam hin dơnuh kơ apŭng tơjur 8,74% kơjung hloh 2 'măng pơtêng hăm tơchơ̆t tơlĕch kơ dêh char Kon Tum. Xơkơ̆t hơdăh tơdrong hơtŏk mŭk drăm – tơpôl kơ apŭng noh lơ̆m tơdrong jang “Bri – Sâm Ngọc Linh – 'Long pơgang – Tơmang pơhiơ̆” păng dôm tơdrong pơm jang hlôi đei iŏk jơnei, Tu Mrông lui ngeh yak tŏk ăh xơnăm 'nao 2023.