VOV4.Bahnar – Anih vei lăng kon pơlei pơlei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Đăk Lăk ‘nao jang atŭm hăm Jơnŭm pơkăp hơtŏk tơring kơdrâ̆m Việt Nam pơgơ̆r Pơma đam khoa hŏk hơtŏk hơnăn pơlei tơm Buôn Ma Thuột jing “Pơlei tơm ka phê kơ apŭng plenh teh”. Kiơ̆ đơ̆ng noh, tơring gô hơtŏk tơmang pơhiơ̆ cham char, iŏk yua dôm kơjă joh ayŏ tơ̆ tơring tơguăt hăm anih gru grua kơ teh đak.

Pơma đam hơvơn jê̆ 300 ‘nu tang măt jing kơdră kơ dôm Anih jang tơm, rim bơngai juăt jang mŭk drăm, tơmang pơhiơ̆ dơnơm kơ jâ̆p teh đak păng rim bơngai juăt jang kơpal găh tơdrong chih akŏm tơlĕch trong jang mŭk drăm, pơjing hơnăn, hơtŏk tơring kơdrâ̆m, pơkăp trong jang, jơnŭm jang ka phê, tơmang pơhiơ̆, anh jang kih thuơ̆t…

Lơ nơ̆r tơgop pơdrơ̆ng: pơlei tơm Buôn Ma Thuột đei anih kăp gĭt găh chĭnh trĭ păng mŭk drăm, anih tơm kơ tơring Tây Nguyên, tơring akŏm dôm tơdrong tơm găh cham char, kơjă gru grua joh ayŏ, hnưr erih, ‘nâu nai hia… Kơyươ noh, Buôn Ma Thuột đei tôm tơdrong hiôk vă hơtŏk jing “Pơlei tơm ka phê kơ apŭng plenh teh”. Ƀok Lê Đức Huy, Kơdră dơnơm Kŏng ti Tĕch răt tơmam hăm teh đak đe năr 2-9 Đăk Lăk akhan: “Jăh vă xơkơ̆t Buôn Ma Thuột gơh jing pơlei tơm ka phê kơ apŭng plenh teh. Mă kăl noh pơlei tơm ka phê Robu. Tĕch tơlĕch lơ̆m kơpal teh noh đei Arabica păng Robusta. Việt Nam jing teh đak tĕch Robusta ăn teh đak đe pran hloh lơ̆m kơpal teh păng Đăk Lăk duh jing anih axong ka phê Robusta duh jing pơlei axong ka phê pran hloh lơ̆m kơpal teh hăm hnưr erih – hrei âu păng mŭk drăm găh tơdrong ‘lơ̆ng noh bơ̆n gơh xơkơ̆t Buôn Ma Thuột jing pơlei tơm ka phê kơ apŭng plenh teh”.

Mă lei vă hơtŏk hơnăn pơlei tơm Buôn Ma Thuột jing “Pơlei tơm ka phê kơ apŭng plenh teh” nhen hơpơi, pơlei tơm kăl tơrĕk hloh truh tơdrong tơbang păng tơroh pơm jang. Lơ̆m noh ră hơdăh hơtŏk tơmang pơhiơ̆ cham char tơguăt hăm hơnăn ka phê. Ƀok Nguyễn Anh Tuấn, Kơdră Anih jang Hơlen tơmang pơhiơ̆ pơtrruh nơ̆r: “Tơroi găh ka phê noh hơdăh dang ei mŭk drăm tih tên jing anih tơm kơ ka phê apŭng plenh teh mă lei kiơ̆ đơ̆ng tơpă ăn ƀôh, bơ̆n tam mă đei tơdrong tơroh đơ̆ng tơmang pơhiơ̆ hăm ka phê, pơtơm jang hăm minh ƀar tơdrong đĕch. Kơyươ noh, gơh pơjing rim pơlei jing minh anih ăn tơmoi truh tơmang. Thoi noh tơpă pơjing ăn Buôn Ma thuột jing anih tơm ka phê tơmang pơhiơ̆ kơ apŭng plenh teh”.

          Hăm tơdrong yak hadoi hăm dêh char vă pơkăp pơjing tơring kơdrâ̆m, PGS.TS Lưu Đức Cường, Kơdră Anih hơlen Pơkăp Tơring kơdrâ̆m păng tơring tơrang 'nao tơroi: Hăm tơdrong tơgar hăt hot đơ̆ng dôm tơring kơdrâ̆m lơ̆m tơdrong jang hadoi lơ̆m kơpal teh, Việt Nam đei trong hơlêm dôm tơring kơdrâ̆m pơjing hơnăn tơguăt hăm hơtŏk mŭk drăm kơ tơring kơdrâ̆m. Vă pơjing hơnăn ăn tơring kơdrâ̆m, adrol hloh noh athei xơkơ̆t tơring kơdrâ̆m noh đei yă kiơ kăp gĭt phara dih băl, đei yă kiơ pha hloh hăm dôm tơring kơdrâ̆m nai tơ̆ Việt Nam păng lơ̆m kơpal teh, vă đơ̆ng noh hơtŏk pơ 'lơ̆ng hơnăn pơkăp. Kiơ̆ PGS.TS Lưu Đức Cường, noh Buôn Ma Thuột athei tang găn tơdrong kơdâu kiơ̆ tơdrong pơih xă tơring teh mă phă tơpăi pơkăp hlôi đei đơ̆ng adrol: “Hơtŏk tơring kơdrâ̆m pran kơtang hloh mưh bơ̆n ưh đei hơlen tơnăp noh gô ƀơm tơdrong răm, năm hơlơ̆k hăm tơdrong 'meh vă mă bơ̆n pơđăp 'năr âu găh ka phê tơ̆ pơlei tơm dơnơm ka phê kơ Việt Nam, lơ̆m khei năr anô̆ anăp kơnh pơkăp kơ pơlei tơm Buôn Ma Thuột hơdăh kơjăp hloh hăm anih tơm ăh tong anê̆ anih hang hơ̆ng, păng tôm cham char choh jang xa tăp dăr noh inh kơchĕng, tơdrong pơtoi pơih xă tơring kơdrâ̆m Buôn Ma Thuột kăl đei hơlen hơdăh. Lơ̆m 'măng hơmet âu athei hơlen kăp gĭt păng gơh iŏk jang kơ tơdrong noh”.

        Kiơ̆ tơdrong pơma đam âu, ƀok Vũ Văn Hưng, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei pơlei tơm Buôn Ma Thuột 'meh vă dôm bơngai juăt jang, bơngai jang khoa hŏk pơtoi plang dôm tơdrong rơgei, yak hadoi hăm pơlei tơm Buôn Ma Thuột –dêh char Đăk Lăk xơkơ̆t tơring kơdrâ̆m xă hloh tơring Tây Nguyên tơguăt hăm kơjă joh ayŏ kơ hnưr erih, tơring teh, gru grua kơ teh đak; hơtŏk kiơ̆ trong 'nao, jơk 'lơ̆ng, cham char rơgoh, um ai joh ayŏ trŏ hăm tơchơ̆t Trung ương hlôi tơlĕch ăh Pơkăp 67 đơ̆ng Anih tơm Chĭnh trĭ: “Pơma đam âu hơvơn lơ bơngai juăt jang, bơngai jang khoa hŏk vă pơjing dôm tơdrong pơkăp jang hơdăh lơ̆m tơdrong tơlĕch jang âu, vă ning mônh kơnh pơkăp pơjing. Noh jing minh trong jang đunh đai ăh Thủ tướng kĭ pơkăp đang kơ noh dôm jăl jang đơ̆ng trung ương truh tơring tơlĕch pơm kiơ̆. Nhôn xơkơ̆t gô dar deh hăm tơdrong vang jang đơ̆ng kon pơlei, jơnŭm pơgơ̆r tơring, anih jang mŭk drăm păng tôm anih jang mŭk drăm pran kơ jâ̆p teh đak, lơ̆m apŭng plenh teh vang jang noh pơtơm pơm jang đei jơnei tơdrong mă âu”

Năr 09/7/2020, Khul Kơpal teh đak  hlôi tơbang Tơchơ̆t kơsô̆ 103/NQ –CP găh Tơdrong jang kiơ̆ pơkăp kơsô̆ 67/2019 đơ̆ng Anih tơm Chĭnh trĭ găh pơjing păng hơtŏk pơlei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Đăk Lăk truh xơnăm 2030, xơkơ̆t truh xơnăm 2045. Lơ̆m noh, pơjao ăn Anih vei lăng kon pơli pơlei tơm Buôn Ma Thuột pơjing Tơdrong hơtŏk hơnăn pơlei tơm Buôn Ma Thuột jing “Pơlei tơm ka phê kơ apŭng plenh teh” hơtŏk tơmang pơhiơ̆ lơ̆m cham char, iŏk yua kơjă mŭk drăm joh ayŏ tơ̆ tơring tơguăt hăm dôm anih gru grua kơ hnưr erih teh đak, pơtrruh ăn Thủ tướng teh đak kĭ tơchơ̆t.

Lan chih păng pơre nơ̆r