VOV4.Bahnar - Đơ̆ng blŭng sơ năm truh dang ei, kơ sô̆ bơ ngai jĭ Covid-19 tơ̆ dêh char Dak Lak tŏk hơ nơ̆ng, jô̆ păh lăp 1 năr tŏk hlŏh 1 rơ bâu ‘nu bơ ngai jĭ, kơ sô̆ hơ iŏh đơ̆ng nge truh 11 sơ năm đei dang 15-20% lơ̆m kơ sô̆ bơ ngai jĭ ‘nŏh. ‘Nâu jĭ kơ sô̆ tôch hơ mơt ƀât mă đe hơ iŏh lơ̆m sơ năm âu tam đei ƀet vắc xin tang găn jĭ Covid -19.

Đơ̆ng rŏng kơ băt kon ‘nao 7 sơ năm kơ dih kâu jĭ Covid-19, mŏ Trần Thị Lan tơ̆ phường Ea Tam, plt Buôn Ma Thuột hăt hot krao ăn anih jang pơ gang phường vă roi tơ băt păng gơ nơm đe kăn ƀô̆ jang pơ gang tơ gŭm, roi tơ ƀôh trong vei lăng, hơ met jĭ ăn kon tơ̆ hnam. Hăm tơ drong roi tơ ƀôh đơ̆ng kăn ƀô̆ jang pơ gang păng chă đŏk hơ len lơ̆m mang, mŏ Lan pơm kiơ̆ trong vei rong, hơ met jĭ ăn kon păng đơ̆ng rŏng 3 năr đei lơ ‘măng yuh tŏ, jơ hngâm pran kon sư dang ei sơ đơ̆ng bơih: “Dôm năr blŭng mon yuh tŏ inh pơm kiơ̆ nơ̆r pơ tho đơ̆ng ƀak si, tơ huch ăn mon pơ gang pơm rơ ngơp, huch pơ gang hiĕn pơm đơ̆ng rơ̆h hla ‘long, ‘me sŏng xa tôm tơ mam, nhă, xa bơ̆n plei ‘long. Lơ̆m 3 năr mon đei yuh inh hơ nơ̆ng tơ roi ăn Hnam pơ gang rim năr.”

Yoa kon jĭ ‘ngok đơ̆ng ‘lơ̆p, kơ na đơ̆ng rŏng kơ băt kon jĭ Covid-19, mŏ Chu Thị Hậu, tơ̆ khối 6, phường Tân Hòa, plt Buôn Ma Thuột chơ kon năm hơ met jĭ Covid-19 tơ̆ hnam pơ gang đa khoa tơ ring Tây Nguyên. Mŏ Hậu ăn tơ băt, dôm năr vei rong kon tơ̆ hnam pơ gang ‘nŏh jĭ dôm năr tôch mơ mat, pơ ngơ̆t tôm tơ drong. Pŭn, đơ̆ng rŏng đei đe ƀak si khăm hơ met, kon mŏ Hậu klăih đơ̆ng jĭ ăl, rim tơ drong thoi hmă dơ̆ng bơih: “Ƀât ‘nao mât mon yuch tôch dêh, mon tơ ngưih hơ nơ̆ng, 2-3 năr blŭng mon ưh lŭ sŏng xa kiơ, mât tơ̆ âu dôm năr mon da ƀiơ̆ bơih. Ƀak si năr ‘nâu ‘nao iŏk set hơ len jĭ dơ̆ng.”

Ƀak si oei khăm hơ len jơ hngâm pran ăn đe hơ iŏh jĭ Covid -19

Tơ til giơng jĭ kơ kon mŏ Hậu ‘nŏh jĭ mon ‘nao 3 khei kŭm tơ pŏh jĭ Covid -19 ‘năi. Mŏ Trần Thị Thương, mĕ mon tơ roi: đĭ đăng hnam mŏ tơ tă jĭ Covid-19 ngăl, mă lei lăp hơ drô̆ mon 3 khei âu ƀôh jĭ ăl ƀiơ̆. Tôch pŭn, yoa chơ hơ met tơ tom kơ na jơ hngâm pran mon dang ei sơ đơ̆ng bơih: “Mon yuh tŏ, dui jơ hngâm hrĕnh, ôxy lơ̆m pham mon oei pă 52%, mon dui jơ hngâm ưh hơ nơ̆ng, hơ kâu brâp đĭ. Ƀât chơ ba mon tơ̆ âu đe ƀak si chơ mât tơ̆ lăm hơ met jĭ ăl, ăn dui jơ hngâm hăm ôxy hloi, đang kơ ‘nŏh mon roi da ƀiơ̆.”

Kiơ̆ kơ sô̆ chih jô̆ đơ̆ng Anih vei lăng tơ drong jĭ jăn dêh char Dak Lak, đơ̆ng blŭng sơ năm truh dang ei, dêh char đei hlŏh 80 rơ bâu ‘nu bơ ngai jĭ Covid -19, lơ̆m nŏh đei dang 15 rơ bâu ‘nu hơ iŏh đơ̆ng nge truh 11 sơ năm. Lăp jô̆ hơ drô̆ 4 năr tơ jê̆ âu, dêh char Dak Lak đei hlŏh 3.500 ‘nu bơ ngai jĭ Covid -19 đơ̆ng nge truh 11 sơ năm. Kơ sô̆ hơ iŏh jĭ Covid-19 tŏk, dêh char Dak Lak pơ jing anih hơ met jĭ Covid-19 ăn hơ iŏh tơ̆ Hnam pơ gang Đa khoa tơ ring Tây Nguyên lơ̆m ‘năr 25/2 âu ki. Iŏk đơ̆ng pơ jing anih hơ met jĭ ăn hơ iŏh jĭ Covid-19 truh dang ei, anih âu sơng đei hlŏh 100 ‘nu hơ iŏh F0, lơ̆m nŏh đei dang 60 ‘nu bơ ngai đĭ klăih jĭ, brŏk đơ̆ng hnam pơ gang bơih, 43 ‘nu bơ ngai oei hơ met jĭ păng 3 ‘nu ƀôh jĭ roi ăl athei dui jơ hngâm hăm oxy. 

Kiơ̆ ƀak si Chuyên khoa II, Nguyễn Văn Mỹ, Phŏ Kơ dră vei lăng Khoa hơ met jĭ ăn hơ iŏh, Hnam pơ gang Đa khoa tơ ring Tây Nguyên, vă rim hơ iŏh jĭ Covid-19 chơ năm tơ̆ hnam pơ gang ‘nŏh tơ tă yuh dêh, gơ̆ hơ kâu, dui jơ hngâm mơ mat, jĭ kơ tơ̆h, hăk, dui jơ hngâm hrĕnh, ich chroh, ưh ‘mĕh sŏng xa, kuă mŏm, SpO2 jur. Lơ̆m nŏh, đei 1 kơ sô̆ hơ iŏh jĭ găh pham, klơm, rơ mơ̆n ưh kĕ tơ jră hăm jĭ… Đĭ đăng hơ iŏh jĭ Covid-19 mưh chơ hơ met tơ̆ hnam pơ gang ‘nŏh jơ hngâm ‘lơ̆ng dơ̆ng păng đa lĕch brŏk đơ̆ng hnam pơ gang đơ̆ng rŏng dang 5 năr hơ met.

Ƀak si oei khăm hơ len jơ hngâm pran ăn đe hơ iŏh jĭ Covid -19

Ƀak si Mỹ ăn tơ băt, mă đơ̆ng hơ met klăih păng brŏk đơ̆ng hnam pơ gang bơih mă lei mĕ ƀă ưh gơ̆h lăng pơ hơi athei vei lăng, hơ len năng tôm tơ drong. Yoa đơ̆ng rŏng kơ brŏk đơ̆ng hnam pơ gang, hơ iŏh oei đei lơ tơ drong krê đơ̆ng rŏng kơ jĭ Covid-19, mă loi jĭ MIS-C (jĭ tơ̆ lơ hơ nih lơ̆m hơ kâu jăn). ‘Nâu jĭ tơ drong jĭ ăl păng đa đei hiơ̆ (đơ̆ng 2 – 6 giĕng đơ̆ng rŏng kơ hơ iŏh jĭ Covid-19). Tơ dăh ưh băt, hơ met ưh tơ tom ‘nŏh tôch hơ mơt pơm ăn hơ iŏh lôch: “Khei ‘năr jĭ đei lơ̆m hơ kâu ‘nŏh jĭ khei ‘năr tôch gĭt kăl, tơ drong ‘me, sŏng xa, hơ len năng jơ hngâm pran ‘nŏh tôch gĭt kăl. Mưh bơ̆n hơ met klăih Covid ‘nŏh sơ đơ̆ng bơih mă lei hăm đe hơ iŏh bơ̆n athei hơ len năng đơ̆ng 2 - 6 giĕng dơ̆ng, lăng năng hơ iŏh hăm đei jĭ MIS-C ưh vă bơ̆n gơ̆h đei trong chơ năm tơ̆ hnam pơ gang khăm hơ len dơ̆ng.”

Tơ drong pơ jing 1 anih hơ met jĭ ‘măn hơ drô̆ ăn hơ iŏh jĭ Covid -19 ‘nŏh jĭ tơ drong adrin đơ̆ng Dak Lak vă găn ƀiơ̆ jĭ ăl hăm hơ iŏh, mă lei hăm dôm tơ drong krê hơ mơt đơ̆ng jĭ mưh kơ sô̆ bơ ngai jĭ Covid -19 oei tŏk hơ nơ̆ng rim năr ‘nŏh tơ drong đei dơ̆ng lơ hơ iŏh jĭ Covid-19 kŭm hơ nat vă gơ̆h vĕh ver. Vă găn tôch ai jĭ tơ pŏh tơ̆ hơ iŏh păng găn ƀiơ̆ bơ ngai jĭ ăl, ‘ngoăih kơ hơ tŏk hrĕnh tơ drong ƀet bơ̆ng vắc xin tang găn jĭ Covid -19 ăn hơ iŏh ‘nŏh đe mĕ ƀă athei pơm kiơ̆ mă ‘lơ̆ng tơ drong hơ găt 5k păng pơm kiơ̆ mă trŏ trong vei lăng, khăm hơ met jĭ ăn hơ iŏh kiơ̆ nơ̆r pơ tho đơ̆ng anih jang pơ gang.

Nam Trang: Chih

Dơ̆ng: Tơ blơ̆