VOV4.Bahnar – Tơ\ anih hơmet bơngai [ơm j^ Covid -19 hlăm păng hlăm ăh (tăl 3) kơ Hnam pơgang tơm tơring Tây Nguyên, đe y [ak sih rim kơ năr oei adrin hơmet plang xơnong hơbe\chr ơgei kơ po vă vei xơđơ\ng đon bơnôh yak hadoi hăm bơngai [ơm j^.

Lơ\m anih hơmet ăn bơngai [ơm j^ Covid-19 hlăm tơ\ Hnam pơgang tơm tơring Tây Nguyên nhen le\ ưh đei băt hơdăh găh jơ ‘năr. Lơ\m anih noh, đe thâi pơgang băt hơdăh tôm tơdrong, đơ\ng xo# hơ\k ăh bơngai j^ klaih đơ\ng tơdrong lôch hơchăng vă chôt vih hăm tơdrong erih hmă, truh dôm kơtoh đak măt he\l kơ đon, j^ bơnôh ăh bơ\ng pang [ôh bơngai j^ lôch hơchăng.

Đei măt đơ\ng blu\ng ‘măng pơrang j^ hơbuh hli păng hlôi kơtă vang ako\m 5 ‘măng hơmet ăn bơngai j^ Covid -19 hlăm, [ak sih Võ Phi Bình, khoa Hôi sư\k ka#p kư\u Hnam pơgang Tơm Tơring Tây Nguyên tơroi: tơ\ anih hơmet ăn bơngai j^ hlăm, j^ ăl âu, tơdrong erih hăm lôch noh tôch hơtăng hyak, [ôh hơdăh hloi, tôm nhen le\ đei pơkăp lơ\m minh pơn^t đe\ch: “Đon bơnôh bơngai [ơm j^ Covid noh đe nhen le\ [ôh kơdih po oei lơ\m tơdrong erih păng lôch răm tôch hơtăng. Đei minh [ar bơngai j^ mă tơdrong j^ tam mă hlăm mă lei đe hiơ\r jơhngơ\m noh pơm ăn tơdrong j^ roi hlăm hloh, kơyuơ noh hăm dôm bơngai j^ thoi âu athei hơlêm, tơgu\m xơđơ\ng đon bơnôh. Oei hăm dôm bơngai j^ hlăm, ‘nguaih kơ hơmet j^ kiơ\ tro\ pơkăp pơtho đơ\ng Anih tơm y te# noh ba duh athei adrin tơgu\m pơtho dui jơhngơ\m păng dôm trong hơmet kăp g^t vă kơ bơngai gơh erih xơđơ\ng păng tơpă noh lơ bơngai hlăm adoi đei hơmet klaih mơ\n”

Dang ei, tơring hơmet j^ Covid-19 hlăm đei hloh 80 ‘nu bơngai to\k bo\k oei hơmet. Lơ bơngai j^ noh xơnăm ‘lo\ đei lơ tơdrong j^ nai nhen j^ yô đak x^k, to\k huyêt ap, j^ klơm... Điêu yương Nguyễn Thị Lộc ăn tơbăt: Bơngai j^ ‘lo\ xơnăm, phơ pho\ đon ưh kơ băt, hơvơ\l hơvong, pho\ băt pho\ hiơt. Ăh [ơm j^, dôm bơngai j^ âu [ônh kơ khenh hloh. Minh [ar bơngai j^ khăng kơ\l ưh kơ vă hơmet j^, ưh kơ ‘meh xo\ng xa păng ‘meh bro\k tơ\ hnam đe\ch. Điêu yương athei pơlung hơlêm đe xư athei pơm kiơ\ pơkăp hơmet j^, mă hăt noh găh tơdrong xo\ng xa rim kơ năr, kơlih ăh [ơm j^ âu noh đe xư ưh đei [âu, xo\ng xa ưh kơ mơn kiơ noh ưh kơ ‘meh xo\ng xa ôh. ‘Nguaih kơ tơdrong ‘me xa chăo ăn bơngai j^, rim điêu yương rim năr athei pơlơh hơbăn ao, yua kơn tơno\ xut hơkâu jăn, tơtap kơdu\ ăn bơngai j^ [ônh dui jơhngơ\m... Điêu yương Nguyễn Thị Lộc tơroi: “Bơngai j^ mơ\t tơ\ âu tơtă j^ hlăm păng ưh đei ‘nho\ng oh vei lăng noh inh [ôh bơnat kơ đe xư, noh kư\ jang tôm tơdrong mă kơdih po ke\, nhôn axong răh pơgang păng hơlen lăng bơngai j^ dăh mă ‘me huch đak toh, ‘me xa, hơnơ\ng vei lăng kiơ\ rim jơ thoi noh, [ôh đe xư kơ[ah yă kiơ dăh mă đe ye\t kăl yă kiơ noh nhôn năm truh. Nhôn hơnơ\ng chă hơlêm athei adrin găn hloh vă chôt vih hăm unh hnam. Phơ pho\ đei bơngai j^ hơkâu jăn tih, păng ưh gơh pơ pơ\, nhôn athei pơ ‘nguaih hơkâu jăn truh tơ\ chă blơ\ hơkâu jăn vă pơlơh hơbăn ao noh tơnap tap dêh, mă lei nhôn duh athei adrin”

Kiơ\ [ak sih Nguyễn Tiến Dũng tôm bơngai j^ to\k bo\k oei hơmet tơ\ âu adoi đei hơlen kơjăp. Pơhơi minh pơn^t mă tơlei mask dui jơhngơ\m hăm  oxy kơ bơngai j^ tơblơih noh ăh kơplăh tep bơngai j^ lôch đe\ch bơih. Kơyuơ noh, bơngai jang y te# ưh gơh tơpleh hăm bơngai j^. Duh kiơ\ kơ [ak sih Dũng, đơ\ng ro\ng kơ Têt Nguyên Đán truh dang ei, kơso# bơngai j^ mơ\t hnam pơgang to\k lơ noh tơdrong jang adoi hrat. Đe [ak sih ăh rơvơn noh pơlơh băl pơm jang hloi tơdrong jang điêu yương, điêu yương tơgu\m tơdrong jang đe ho# l^, ưh đei tơklăh xơnong jang kơ bơngai yơ bơih. Đei ‘măng bơngai j^ âu to\k j^ hlăm,  bơngai j^ to athei păh pơtoi đing dui jơhngơ\m, tôm athei vang jang, adrin tơdui tơdrong erih ăn bơngai j^: “Đơ\ng ro\ng kơ Têt kơso# bơngai [ơm j^ to\k lơ, lơ\m dôm năr tơje# âu to\k hloh tơdrong, tơdrong jang duh ato\k lơ hloh, jang adoi hrat hloh. Dang ei tơdrong mă bơngai j^ hlăm, ‘lo\ xơnăm, lơ tơdrong j^ nai noh duh lơ, tơdrong jang roi trăp tr^n hloh. {ak sih duh ưh đei bu ‘meh đei tơdrong lôch răm, hăm dôm bơngai j^ nhôn hlôi adrin đ^ jơhngơ\m mă lei kơyuơ đe ye\t xơnăm ‘lo\ đei lơ tơdrong j^ dơ\ng noh mă ba hơmet tơnăp dang yơ duh ưh kơ klaih, [ơ\t doh jing kơplăh j^ bơnôh hloh, [ôh kơdih po ưh kơ jang keh tơdrong”

{ak sih chuyên khoa 2  Trịnh Hồng Nhựt, Kơdră khoa Hôi sư\k ka#p kư\u, pơgơ\r hơmet ăn bơngai [ơm j^ Covid hlăm ăn tơbăt, jo# đơ\ng khei 8 xơnăm 2021 truh dang ei anih âu hơmet pơkăp tăl 3 jing  "tăl mă hơtuch luch" ako\m hơmet ăn dôm bơngai j^ COVID-19 đei lơ tơdrong j^ nai păng tơdrong hli hlơt tơ\ Đăk Lăk. Truh dang ei, Anih hơmet j^ hlôi xơng je# 600 ‘nu bơngai j^, hơmet klaih păng jur ăh tăl 2 je#  400 ‘nu. Mă lơ noh đei je# 100 bơngai j^ to\k bo\k oei hơmet j^. Bơngai j^ hlăm lơ, tơdrong jang rim năr hrat mă lei rim thâi pơgang lơ\m anih hơmet j^ adoi pơkăp kho\m mă tơgu\m bơngai j^ yak hloh tơdrong lôch răm vă chôt vih erih atu\m hăm unh hnam: “Kơso# bơngai j^ mơ\t hơmet j^ tơ\ Khoa âu noh lơ păng kơso# bơngai j^ lôch hơchăng truh dang ei nhôn to\k bo\k oei adrin tơjur hăm tơdrong âu noh 0,54%, lơ\m noh kơso# bơngai j^ lôch răm lơ\m ja#p teh đak noh 1.5% păng lơ\m kơpal teh noh 1.4% tơdrong mă noh ưh kơ kh^n tơroi akhan pơ ư pơ ang mă noh jing tơdrong adrin đơ\ng tôm đe ‘nho\ng pơmai oh lơ\m anih jang, lơ\m khoa kơlih oei đei lơ tơdrong kơ[ah tơre\k truh tơdrong hơmet j^ mă lei nhôn duh adrin kơ ‘nôh tôch dêh”

Bơngai j^ xơđơ\ng le\ch đơ\ng hnam pơgang đei vih atu\m hăm unh hnam noh jing tơdrong xo# xôn hloh kơ dôm thâi pơgang lơ\m anih hơmet j^ Covid -19 hlăm păng hli hlơt. Mă tơdrong tơjră pơrang j^ Covid-19 oei pơdui đunh, dôm tơdrong tơnap tap hrat hr^n duh oei lơ tơ\ anăp, cho\ng mă hăm tơdrong kơ ‘nôh, [enh kơ xơnong jang păng tơdrong tơnăp hăm bơngai j^, đe xư hơnơ\ng jing anih pơgăn mam vă vei lăng bơngai j^ klaih đơ\ng tơdrong lôch răm, hơ ‘nhăk tơdrong xơđơ\ng ăn tơdrong erih.

Lan chih păng pơre nơ\r