VOV4.Bahnar – Hăm xơnong jang kơtă vei lăng tơdrong pơyua kơ bre pơmai oh, dôm jăl Jơnu\m jang găh Drăkăn Việt Nam dêh char hlôi đei lơ tơdrong jang hơto\k pran tơdrong tơroi tơbăt, tang găn păng tơjră hăm tơdrong teh tôn chere găh dro\nglo drăkăn, vei xơđơ\ng tơdrong pơyua tro\ [lep kơ đe pơmai oh vang jang, tơgop pơjing tơdrong erih tơnăp tơ\ tơring pơxe\l gơh rơgei.

Đơ\ng ro\ng khei năr hrat hr^n ruih ka phê păng pe\ tiu, đe pơmai oh jang lơ\m khul drăkăn pơlei B’ling, xăh Ea Kpam, apu\ng Cư Mgar đei măt tôm tơ\ hnam hơku\m kơ pơlei pơla, vang ako\m pơma dơnuh găh tơdrong tang găn păng tơjră teh dong lơ\m unh hnam păng pơrăm đe hơ ioh kơyuơ Jơnu\m jang găh Drăkăn apu\ng jang atu\m hăm xăh tơle\ch pơgơ\r.

Tơdrong pơma dơnuh tơguăt hăm rim unh hnam noh đe pơmai oh pơma đam hăt hot, tơroi lơ tơdrong pơngơ\t, tơgop lơ nơ\r vei vêr xơđơ\ng ăn đe drăkăn păng hơ ioh tơ\ tơring, lơ\m hnam trưng păng lơ\m mạng tơpôl. Pơmai H’Ra Mơ Ayun (am^ Khoa), tơ\ pơlei Bling, vang ako\m pơma đam hăt hot tơroi: Inh păng đe pơmai oh lơ\m pơlei hlôi băt đei lơ tơdrong pơyua ăn kơdih. Hlôh vao tôm tơdrong hli hlơt đơ\ng tơdrong teh dong lơ\m unh hnam păng pơrăm đe hơ ioh, mă hăt noh hăm đe hơ ioh drăkăn. Đơ\ng dôm tơdrong băt đei, inh gô pơtoi tơroi ăn đe pơmai oh drăkăn nai lơ\m pơlei adoi nhen kon xâu lơ\m unh hnam. Vă pơjing tơdrong erih xơđơ\ng păng hơto\k tơ iung, pă đei oei tơdrong teh dong lơ\m unh hnam duh nhen pơrăm đe hơ ioh.

Atu\m hăm pơgơ\r tơroi tơbăt, pơma đam ako\m nhen tơ\ pơlei B’Ling jơnu\m jang găh drăkăn dôm xăh tơ\ Cư M’gar oei năm truh tơ\ hnam chă apinh jet gia pơma dơnuh, axong tơmam ăn bơngai jang lơ\m khul mă [ơm teh dong lơ\m unh hnam; hơvơn pơ ‘lơ\ng, tơblang vă đe pơmai oh băt hơdăh hloh găh teh dong lơ\m unh hnam, kơdih tang găn tơdrong teh dong noh, đei trong hơmet tro\ [lep hloh mưh đei [ôh teh dong lơ\m unh hnam. Io\k tơmam axong đơ\ng jơnu\m jang drăkăn xăh truh axong tơ\ hnam, pơmai H’Dế Niê (am^ Bon), tơ\ pơlei B’ling, xăh Ea Kpam [rơ\k jơhngơ\m tơroi: Hmach bơnê păng chơt hơ iă ăh [ôh kang [o# drăkăn truh tơ\ hnam axong tơmam, hơlêm unh hnam. Đơ\ng dang ei khe\ ning mônh klo hơkăn inh xơkơ\t gô adrin jang xa hơto\k mu\k drăm, hơto\k tơdrong erih, dăh hrôih klaih đơ\ng tơnap tap vă rong ‘me kon hơ ioh ho\k pơhrăm truh tôch.

Pơm kiơ\ dôm tơdrong tơroi pơ hơto\ dro\nglo drăkăn, lơ\m xơnăm âu ki jơnu\m jang drăkăn apu\ng Cư Mgar hlôi xơng io\k păng axong pơhlom 27.000 hlak hla bar tơroi tơbăt găh tơdrong hơto\ dro\nglo drăkăn păng tơjră hăm teh dong đe drăkăn. Dôm hla bar tơroi đei in hăm 2 nơ\r Ê đê – Việt păng Ja Rai – Việt hăm tơroi kơđeh, um ru\p pơtih hơ iă. Anih jang apu\ng duh jang atu\m hăm dôm jăl kơpal pơgơ\r 3 ‘măng tơroi tơbăt tơ\ pơlei B’ling (xăh Ea Kpam), pơlei Jók (xăh Ea H’đing) păng pơlei H'Mông (xăh Ea Kiết). Atu\m hăm noh, jang atu\m hăm tơroi tơbăt găh tang găn păng tơjră teh dong lơ\m unh hnam păng pơ hơto\ dro\nglo drăkăn lơ\m dôm tơdrong ako\m juăt jue tơ\ dôm jơnu\m jang dăh mă dôm tơdrong ho\k hôp thôn, pơlei, kueng kơpho#. Yă Lê Thị Thu Hiền – Kơdră Jơnu\m jang drăkăn apu\ng Cư M'gar tơroi găh trong jang kơ anih jang thoi âu:  Anih jang hlôi hrơ\p minh tơle\ch dôm tơdrong tơroi tơbăt hăm lơ trong phara băl, lơ\m dôm trang mạng tơpôl, aloa rapor, axong hla bar tơroi tơbăt, chih [ai tơroi pơtruh ăn Anih jang drăkăn apu\ng. Mă kăl Anih jang Drăkăn apu\ng oei kơdih tơre\kt ơgu\m găh khôi luơ\t ăn đe drăkăn mă lơ\m unh hnam hơnơ\ng pơjăh teh dong dih băl, truh apong, hơlêm, axong tơmam vă tơgu\m ăn dôm unh hnam xơđơ\ng tơdrong erih, kơdih jang tơnăp tơdrong hơto\ dro\nglo drăkăn, pơjing unh hnam erih rơgei, jơnap xo# xôn.

Kiơ\ chih hơlen, lơ\m 10 xơnăm kơ âu dêh char Đăk Lăk hlôi đei hloh 9.400 ‘măng teh tôn lơ\m unh hnam. Mă kơso# teh tôn tơjur kiơ\ rim xơnăm mă lei kơso# teh tôn hli hlơt [ôh hơto\k, pơrăm tih tên găh hơkâu jăn, đon bơnôh păng pơrăm găh mu\k drăm – tơpôl. Yă Nguyễn Thị Thanh Hường, Pho\ Kơdră Anih jang drăkăn dêh char Đăk Lăk ăn tơbăt, hăm xơnong jang kơ po, Anih jang drăkăn dôm jăl jang lơ\m dêh char hlôi đei lơ trong tơroi tơbăt vă hơto\k hlôh vao ăn đe pơmai oh; pơjing dôm trong jang, ako\m khul jang tơroi tơbăt ăn kon pơlei, dôm kâu lak [o# tang găn păng tơjră teh tôn unh hnam vă hơvơn drăkăn vang jang. Tơgu\m tơroi tơdrong jang, pơtho tơdrong jang ăn đe drăkăn kue kêp vă axong tơdrong jang păng tơgu\m đe pơmai oh gơh đei jên yua kơdih. Yă Nguyễn Thị Thanh Hường ăn tơbăt:  Nhôn pơtoi đei dôm trong jang chă tơroi tơbăt, pơtho ăn bơngai jang lơ\m khul drăkăn gơh hơbe\ch lơ\m tơdrong erih, gơh vei vêr dơh po păng gơhc hă xek tơlang mưh đei pơjăh pơjăng teh dong lơ\m unh hnam. Atu\m hăm noh tơgu\m ăn đe drăkăn ho\k tơdrong jang, tơre\k to\k io\k jên jang hăm drăkăn mă đei mu\k drăm tơnap tap, tam mă đei tơdrong jang xơđơ\ng, jên axong to\k io\k vă đe xư gơh iung pơm jang, pơtơm te\ch pơdro vă hơto\k mu\k drăm, xơđơ\ng tơdrong erih.

Tang găn păng tơjră teh dong đe drăkăn kăl đei tơdrong jang atu\m hăm tơdrong hlôh vao tro\ [lep păng tơnăp đơ\ng rim kon pơlei păng tơpôl. Tơdrong tang găn păng tơjră teh dong lơ\m unh hnam ưh adro# pơm kiơ\ khôi luơ\t pơkăp mă hloh kơ noh athei vei răk tơdrong phăl atu\m hăm dôm pơkăp juăt jue ‘lơ\ng ro\ kơ hơdrung hơdre\ch lơ\m rim unh hnam kon pơlei Việt Nam.

Lan chih păng pơre nơ\r