Hăm tơdrong hơbĕch hơbal, gơh rơgei, khĭn kơchĕng, khĭn jang, lơ drăkăn K’Ho tơ̆ Lâm Đồng hlôi đei lơ tơdrong hơtŏk tơnăp lơ̆m pơm jang, tĕch pơdro đei iŏk jơnei.

Pơmai  K’Chăm hăm hơnăn ka phê  “Yũ M’nang”.

Xơnăm 2018, cử nhân K’Chăm tŏk bŏk pơtho nơ̆r Anh tơ̆ hnam trưng jăl kơđeh Đạ Sar, apŭng Lạc Dương hlôi pơkăp pơdơh kơ jang, vih tơ̆ hnam iung jang hăm hơnăn ka phê “Yũ M’nang”. K’Chăm tơroi, tơm ka phê hlôi tơguăt hăm lơ hnưr erih kơ unh hnam păng kon pơlei tơ̆ âu. Mă lei kơyươ adrô̆ tĕch hmă, noh kơjă kơđeh. K’Chăm hlôi chă hơlen, pơjing hơnăn ka phê “Yũ M’nang”, tơmơ̆t tơmam ka phê rơgoh, ‘lơ̆ng truh hăm bơngai răt yua. Hăm tơdrong hơbĕch dơh po, K’Chăm hlôi pơih anih tĕch ka phê, tŏk iŏk jê̆ 200 rơtuh hlj răt kơmăi kơmŏk hơna ot, ‘nŭng tơmam drăm. Đơ̆ng rŏng 2 xơnăm hơtŏk jang, ka phê Yũ M’nang hlôi đei axong hla bar pơkăp tơmam drăm OCOP dêh char Lâm Đồng păng đei lơ bơngai răt yua lŭ lăp: “Kon pơlei hơnơ̆ng pĕ broch noh kơjă tĕch kơđeh đĕch, ăh inh pơjing ka phê Yũ M’nang inh hơpơi ‘moih jing bơngai yuk hơlâu găh jang ka phê ‘lơ̆ng păng tơgŭm ăn kon pơlei băt hơdăh vă jang kiơ̆ đơ̆ng noh hơtŏk kơjă ka phê kăp hloh. Kơlih ka phê Arabica tơ̆ Đạ Sar đei kơjă mŭk drăm tih tên ưh đei tơjruh hloh ka phê tơ̆ tơring nai”

Pơmai K’Bông tơroi găh tơdrong găn hloh tơnap pơm pơdrŏng

Unh hnam pơmai K’Bông tơ̆ thôn Phú Bình, xăh Phú Hội, apŭng Đức Trọng jing bơngai hơbĕch hơbal hloh găh tơdrong jang xa. Hnam kơjăp ‘lơ̆ng tơjê̆ jăl trong 20, đei gre hơyuh kơ rơtăl hlj, lơ kơmăi kơmŏk ‘nao vă pơm jang, lơ̆m noh đei kơmăi preh ƀa, păng dôm jĭt bơngai jang hơnơ̆ng bơ̆ng pang ăn tơdrong đei ƀôh kơ unh hnam. Hăm 8 sao teh tơjê̆ hnam, unh hnam pơmai pơtăm pro preng, hơmrĕ ‘ngam, păng ‘nhot âu to, rim xơnăm unh hnam đei yua truh 8 tâ̆n ka phê găr. ‘Nguaih kơ noh, unh hnam oei thuê 4 ha na vă pơtăm tơyông, rim xơnăm đei yua 20 tâ̆n. Pơmai K’Bông ăn tơbăt, choh jang xa dang ei jing pơm tơlĕch tơmam drăm, athei răt kơmăi kơmŏk ‘nao, iŏk yua khoa hŏk kih thuơ̆t gơh rơgei vă pơm pơdrŏng: “Inh ‘meh tơroi găh tơdrong juăt jang ăn kon pơlei jang mir nhen inh, noh jing lơ̆m kơplăh mă jang tŏ xĕt ưh kơ măh axong pơm jang, noh ưh đei cheh ôh. Mưh jang lơ mă yua adrô̆ jơhngơ̆m bơngai noh ưh kĕ jang ôh. Kơyươ noh, athei yua kơmăi kơmŏk ‘nao, iŏk yua lơ̆m tơdrong choh pơtăm. Mă lei mưh teh na tŏ xĕt mă hơpăh bơngai jang, noh jên huach lơ ưh đei cheh. Kơyươ noh, unh hnam athei năm thuê na đe vă pơm jang đei yua lơ hloh, đơ̆ng noh mă gơh đei tơdrong erih tơnăp hloh”

Oei pơmai Ka Lương (bơngai K’ho Sre) tơ̆ thôn Phi Sour, xăh Phi Tô, apŭng Lâm Hà noh tơplih jang ka phê vă pơtăm lagim vă đei iŏk yua hơnơ̆ng măh ăn tơdrong erih unh hnam. Găh rŏng hnam kơjăp ‘lơ̆ng noh minh anih hnam pơnĭl xă 700 m2 đei đing ruih đak kơtoh, lŭk lơ̆k hăm phŏng. Pơmai Ka Lương ăn tơbăt, đơ̆ng rŏng kơ tĕch ka phê, unh hnam axong jê̆ 500 rơtuh hlj vă bơ̆ hnam pơnĭl. Đơ̆ng rŏng pơyan lagim mă blŭng jang đei yua, unh hnam pơmai pơtăm dơ̆ng 4 sao tơm plei su păng ‘nhot, plei nai. Adrô̆ găh tơdrong pơyua đơ̆ng 700 m2 hnam pơnĭl hăm dôm hơdrĕch ‘nhot plei ƀum, rim khei pơmai Ka Lương đei yua hloh 10 rơtuh hlj. ‘Nguaih kơ noh, unh hnam pơmai oei đei 5 sao ka phê, rong kon tơrong, ier bip păng đei phe xa ƀa xŏng đơ̆ng pơtăm ƀa na: “Bơngai kon kông juăt hăm tơdrong choh pơtăm kiơ̆ trong xo noh hơnơ̆ng gơnơm lơ̆m tơm ka phê, lơ̆m xơnăm đei 1 ‘măng lơ̆m rim kơplăh axong jên yua lơ̆m unh hnam, tơrĕk ăn kon hơ ioh hŏk pơhrrăm noh năm chă tŏk iŏk jên đe. Đơ̆ng rŏng kơ năm jang thuê ăn ‘nhŏng oh Kinh, tơmơ̆ng đe xư tơroi găh trong jang lagim gô đei yua lơ hloh kơ tơm ka phê păng đei xa yua hơnơ̆ng rim khei”

Hăm tơdrong hơbĕch hơbal, gơh rơgei lơ̆m pơm jang, lơ drăkăn K’Ho tơ̆ Lâm Đồng hlôi găn hloh tơnap tap, hơtŏk pơm pơdrŏng. Pơmai K’Chăm tơ̆ Đạ Sar, apŭng Lạc Dương, pơmai K’Bông tơ̆ xăh Phú Hội, apŭng Đức Trọng, dăh mă pơmai Ka Lương tơ̆ thôn Phi Sour, xăh Phi Tô, apŭng Lâm Hà jing dôm bơngai hơdăh, tơbang ăn tơdrong kơ ‘nôh yak hloh tơnap tap tŏk pơm pơdrŏng đơ̆ng đe drăkăn K’ho tơ̆ Lâm Đồng, tơgăl kơ pôk bơnê.