Ƀai 2: Jang hăt hot, hrĕch trong, găn kơ̆l, veh ver khôi luơ̆t, unh điên kial jang đei mă lei jĭ jơ hngâm
VOV4.Bahnar - Nhen nhôn hlôi tơ roi, dôm dêh char Tây Nguyên ‘nao sơng iŏk jên tơ mât jang tôch lơ lơ̆m tơ drong jang pơm unh điên hăm kial. Mă lei, kơ hrĕng tŏ jrăng unh điên hlôi đei pơm đang, dang ei oei ưh đei kơ dâu, dơ̆ng 1 ƀôt, vă săng xa hơ drô̆ đĕch. Dôm jĭt rơ bâu ti hlak jên tơ mât ăn tơ drong jang pơm unh điên kial Tây Nguyên mă lei tam mă ƀôh đei yoa kŭm ăn ƀôh đei lơ tơ drong ưh ê ‘năi.
Đơ̆ng 1 dêh char tôch hơ mĕng găh unh điên kial, dang ei Dak Nông jing tơ ring mă anih tĕch mơ dro huŏng răm dêh hlŏh tơ̆ tơ ring Tây Nguyên. Kŭm hăm jang xa lôh đơ̆ng anih tĕch mơ dro găh mŭk drăm ‘nŏh jĭ dôm tơ drong krê hơ mơt roi tŏk găh tơ drong sơ đơ̆ng tơ̆ tơ ring, đei hloi tơ drong tơ jră băl ưh tam tôch lơ̆m tơ drong chưk pơ ‘ngoăih tĕh păng lơ tơ drong glăi tih oei gô sek tơ lang, mưh đe sư phă hnam kon pơ lei vă pơm unh điên kial. Ƀok Nguyễn Bá Út, Kơ dră chĕp kơ̆l Anih vei lăng jang kơ măy, tĕch mơ dro dêh char Dak Nông akhan, unh điên kial ‘nŏh jĭ tơ drong tơ mât jên jang găh kơ măy kơ mŏk tôch ‘nao tơ̆ tơ ring, mưh bơ̆ jang tam mă tơ chĕng hơ len tôm tơ drong krê ưh đei yoa. Tơ drong tơ lĕch jang 6 tơ drong jang đei kơ sư̆k truh 430MW khei ‘năr âu ki tơ̆ dêh char đei lơ tơ drong ưh kơ lăp, mă loi jĭ tơ drong bơ ngai tơ mât jên jang hrĕch trong, găn kơ̆l jang hăt hot, kơ dih kâu hơ tŏk kơ jă tĕh vă chưk pơ ‘ngoăih tĕh, jing đei tơ drong hiong răm, ưh đei yoa:
“Bơ ngai tơ mât jên jang hăt hot jang vă jăh đei hla ar asong jang xa, tĕch mơ dro. Kơ lih đơ̆ng dôm tơ drong druh kiơ̆ tơ drong jang ‘nŏh sư pơm tơ lĕch lơ tơ drong mơ mat tat, ưh kơ lăp ăn bơ ngai tơ mât jên jang. Mưh bơ̆ jang đei lơ tơ drong tơ hlăk mă adrol ki lơ̆m hla ar chih tơ roi tơ drong ‘lơ̆ng mưh bơ̆ jang, bơ ngai tơ mât jên jang tam mă tơ chĕng truh. Hrei ‘nâu bơ ngai tơ mât jên jang oei đei nơ̆r apinh hơ met ming tơ drong jang, hơ met ming dôm anih ưh gơ̆h bơ̆ jang yoa tam mă đei hrŭ ‘mong jên tĕh vă chưk pơ ‘ngoăih.”
Hơ mơt tơ drong jang pơm unh điên kial Tây Nguyên jing hiong răm
Hơ tŏk hrĕnh tơ drong jang, gơ grĕn khŏm đei, ưh pơ ngơ̆t kiơ kŭm pơm tơ lĕch lơ tơ drong glăi luơ̆t găh tơ prŏh trong jang, tơ mât jên, ming man, găh tĕh tơ̆ lơ tơ drong jang pơm unh điên kial tơ̆ Tây Nguyên. Lơ̆m nŏh, lơ hlŏh jĭ tơ drong pơ gơ̆r bơ̆ jang mă lei ưh tam đei hơ len năng tơ drong răm hăm cham char; pơm unh điên kial tơ̆ hơ găt tĕh bri ‘long, ming man ƀât tam mă pơm kĕh hla ar pơ jao tĕh, asong thuê tĕh; ming man lơ̆m hơ găt tĕh kon pơ lei mă lei tam mă kla jên hrŭ ‘mong tĕh vă chưk pơ ‘ngoăih.
Ƀok Lưu Văn Khôi, Kơ dră chĕp kơ̆l Anih vei lăng jang kơ măy, tĕch mơ dro dêh char Dak Lak ưh kơ ôn dôm tơ drong glăi, tơ drong ưh hơ iă tơ̆ dôm tơ drong jang unh điên kial, mă lei akhan ‘nâu jĭ tơ drong hơ nat vă gơ̆h veh ver: “Tơ drong ưh hơ iă tih hlŏh jĭ dôm tơ drong pơm hla ar tĕh yoa khei ‘năr đơ̆ng tơ ‘ngla tơ mât jên jang tơ lĕch tơ drong jang truh năr tơ mât yoa sư lăp tŏ sĕt đĕch. Kơ na rim hla ar pơm ưh tom, tôch mơ mat vă gơ̆h pơm tom. Đei mĭnh kơ sô̆ athei jang hơ drol đang kơ ‘nŏh pơm hla ar đơ̆ng rŏng.”
Lơ̆m tơ drong hăt hot jang hơ drol, hrĕch trong, găn kơ̆l, ver luơ̆t, hăt hot druh kiơ̆ “kơ jă FIT”, đei lơ tơ drong jang unh điên kial tơ̆ Tây Nguyên hlôi “tĕch hŭt” lăp đơ̆ng rŏng kơ đei hla ar asong tơ mât jên jang. Pơ tih gia nhen, Công ty jang hơ doi Unh điên kial Chư Prông Gia Lai păng Công ty jang hơ doi unh hơ yuh kial Chư Prông Gia Lai, lăp 2,3 khei đơ̆ng rŏng kơ Dơ nŏ anih vei lăng kon pơ lei dêh char Gia Lai kĭ ăn 2 tơ drong jang, đei kơ jă jên tơ mât jang hlŏh 3.800 ti, hlŏh 50% tơ drong jang đơ̆ng 2 công ty hlôi đei tĕch ăn 1 công ty tĕh đak đe. Kơ plăh dang ei tơ drong tĕch tơ drong jang âu đĭ vă kĕh bơih. Tơ drong ‘nâu ăn ƀôh, đơ̆ng blŭng hloi, 2 công ty ưh đei pơm hla ar jang găh unh điên kial vă pơm tơ lĕch, tĕch mơ dro unh điên, mă vă “tơ gĕch iŏk tơ drong jang”, đang kơ ‘nŏh tĕch ăn anih jang nai vă chă lơi.
Kiơ̆ ƀok Nguyễn Đức Kiên, sơ̆ pơm Phŏ kơ dră Anih vei lăng mŭk drăm kơ Kuô̆k hô̆i, tơ drong tĕch tơ drong jang unh điên kial, mă tơ pă ‘nŏh jĭ tĕch mơ dro tơ drong tơ gŭm mă Khul kơ dră tĕh đak tơ lĕch ăn tơ drong jang ‘nâu: “Dôm jĭt tơ drong jang hlôi tĕch kơ na athei găn lê̆ tơ drong ‘nâu. Kơ jă FIT ‘nŏh jĭ Tĕh đak tơ gŭm kiơ̆ rim trong jang vă tơ gŭm ăn anih jang Việt. Anih jang athei đei lơi, Khul kơ dră tĕh đak athei jang rim tơ drong vă đe sư đei lơ, mă lei tơ drong lơi, đei yoa ‘nŏh hơ pơi iĕm tơ mât jên jang mă tơ pă.”
Lơ̆m kơ sô̆ 29 tơ drong jang unh điên kial, hăm hlŏh 85 rơ bâu ti hlak jên hlôi đei tơ mât ăn dôm dêh char Tây Nguyên, đei truh 15 tơ drong jang jang hiơ̆, ưh trŏ năr hơ găt, ưh tam đei pơm tơ lĕch unh điên. 14 tơ drong jang tam chô̆ tơ mât unh điên păng chih tơ băt tơ drong jang xa, tĕch mơ dro, kŭm đei lơ tơ drong ưh gan lui hai.
Lơ̆m kơ sô̆ 29 tơ drong jang pơm unh điên kial, hăm hlŏh 85 rơ bâu ti hlak jên đei tơ mât tơ̆ dôm dêh char Tây Nguyên, đei truh 15 tơ drong jang hiơ̆ hyĭn, ưh đei pơm tơ lĕch unh điên
Kiơ̆ nơ̆r tơ roi đơ̆ng Anih pơ gơ̆r vei lăng tơ lei unh điên tĕh đak, tơ drong gơ̆h pơm tơ lĕch unh điên đơ̆ng unh điên kial tŏ sĕt đĕch. Jô̆ truh khei 4 sơ năm ‘nâu, ưh đei lơ jơ năr jrăng unh điên kial pơm tơ lĕch đei 50% kơ sư̆k kơ dâu, ƀât lăp, lăp đei 0,37% đĕch. Tơ drong ‘nâu tơ plơ̆ tôch dêh pơ têng hăm kơ sô̆ dăr hơ len kial, hơ len năng tơ drong pơm tơ lĕch unh điên hlôi đei bơ̆ jang adrol kơ ‘nŏh, mă loi jĭ tơ̆ Tây Nguyên, tơ ring mă dôm tơ drong jang adoi akhan gơ̆h pơm tơ lĕch unh điên hlŏh 5000 jơ 1 sơ năm. Kăl hlŏh dơ̆ng, iŏk đơ̆ng khei 10 sơ năm hơ drol truh khei 4 sơ năm đơ̆ng rŏng, ‘nŏh jĭ pơ yan ‘lơ̆ng hlŏh ăn unh điên kial Tây Nguyên, dôm tơ drong jang unh điên roi jang đei kiơ̆ kơ sư̆k tơ lĕch. Tơ drong ưh kơ lăp âu jing tơ lĕch nơ̆r apinh: kơ sô̆ dăr hơ len găh kial, hơ len năng tơ drong pơm tơ lĕch unh điên adrol kơ ‘nŏh hăm trŏ ưh, dăh mă kơ sô̆ pơ ngiĕl đĕch, dăh mă dôm anih jang hlôi đei chô̆ tơ trơp ƀât mă tam đei hơ met ki thuơ̆t, kơ na jing ưh gơ̆h pơm tơ lĕch unh điên nhen tơ drong hơ găt?
Pơ ma găh tơ drong ‘nâu, kơ dră chĕp kơ̆l 1 anih jang đei jên jang hơ doi tơ̆ lơ tơ drong jang unh điên kial, apinh ôn hơ năn, ăn tơ băt, jô̆ hloi dôm tơ drong jang pơm tơ lĕch unh điên ‘lơ̆ng, điên kial oei jing tơ drong jĭ jơ hngâm, ơh sơ ‘ngon hăm bơ ngai tơ mât jên jang đĕch: “Găh tơ drong đei yoa, hăm dôm tơ drong jang ưh gơ̆h mât truh ‘nŏh ưh jor, ưh đei yoa kiơ, ƀât lăp jang xa lôh athei tang ‘măng anih jang dơ̆ng. Oei hăm tơ drong jang gơ̆h mât mă lei tơ lei unh điên nhen thoi âu ‘nŏh kŭm athei tơ jră hăm 2 tơ drong, ‘nŏh jĭ kơ sư̆k tơ mât ưh kĕ păng athei kăt tơ jur ƀiơ̆ kơ sư̆k. Đei tơ ring athei kăt tơ jur kơ sư̆k truh 20%, đei tơ ring ‘nŏh 10% kiơ̆ đơ̆ng rim tơ drong jang, unh điên ‘nŏh lơ mă lei tơ lei vă pơ truh unh điên ‘nŏh EVN tơ mât jên jang chô̆ hơ met tôch hiơ̆.”
Đơ̆ng čhôk ‘nă hăm dôm tơ drong hơ mĕng pơ yan măih đơ̆ng tŏ kial, hơ nhăk iŏk yoa lơ ăn bơ ngai tơ mât jên jang păng tơ gop lơ ăn jên mong kơ tĕh đak, dang ei unh điên kial Tây Nguyên, jing tơ drong răm vă huŏng lơ̆m sơ lŭng. Hlŏh 1 puăt tơ drong jang hiong kơ jă FIT, bơ ngai tơ mât jên jang oei lôh tôch lơ, tôch krê tang ‘măng pơ dơ̆h jang. Dôm tơ drong jang oei đei dơ̆ng, ƀât lăp jang xa ưh sơ đơ̆ng, ưh đei yoa nhen nơ̆r tơ roi đơ̆ng Anih pơ gơ̆r vei lăng tơ lei unh điên tĕh đak, ƀât lăp pơm tơ lĕch unh điên ‘lơ̆ng mă lei athei kăt tơ jur ƀiơ̆, nhen nơ̆r tơ roi đơ̆ng 1,2 anih jang găh unh điên kial. Tơ drong ‘nŏh ăn ƀôh, đei lơ tơ drong ưh kơ lăp păng ưh ê lơ̆m tơ drong tơ lĕch trong jang atŏk tơ iung unh điên kial tơ̆ Tây Nguyên. Dôm anih jang jang hăt hot, druh kiơ̆ băl, veh ver khôi luơ̆t vă tơ mât jên jang, tĕch mơ dro tơ drong jang; dôm tơ drong jang, chu ăn jang hơ drol, hrĕch trong, găn kơ̆l, lê̆ anih jang tơ plih ming tơ drong tơ proh, ưh pơ ngơ̆t pŭ răm… Tơ dăh jang đei ‘nŏh anih jang xa jên lơi, tơ ring đei pôk pơ ư jang rơ gei, mă lei mưh jang ưh đei ‘nŏh akhan yoa tơ drong ‘nâu tơ drong to păng krao anih jang kơ pal dŏng tơ gŭm.
Công Bắc: Chih
Dơ̆ng: Tơ blơ̆
Viết bình luận