Ƀơ̆r kô Hoàng Thị Hằng pơpak pơma ƀât tŏk bŏk lăm hŏk ‘nao tơ̆ Hnam trưng teh đak rong jăl mônh – jăl ƀar xăh Dục Nông, dêh char Quảng Ngãi. Ƀât hơnăp kô jĭ 31 ‘nu hŏk tro lăm 1B, lơ oh oei bơhơ̆ng bơhônh yoa tam mă juăt lơ̆m dôm năr blŭng mât hŏk tơ̆ hnam hŏk ‘nao.  

Kô pơtho răh, lăng răh tơ̆ rim hŏk tro. Đei oh tơnhong năng tơ̆ kơƀang, mơ̆ng kô pơtho, đei oh ưh gan pơ̆n, nhen oei hrơ mơlou. Đunh đunh, kô jur tơ̆ rim kơƀang, pơtho ăn đe oh ngôi mă 'lơ̆ng, chĕp 'long chih mă trŏ, pơm juăt hăm tơdrong hŏk pơhrăm tơ̆ lăm.

Tôch jơ hŏk til pơgê. Đe oh hŏk tro lĕch pơrĕng brơ̆ch, yak kiơ̆ kô kŭm hăm bôl boăl năm tơ̆ Anih sŏng xa. Tơdrong hrơ mơlou blŭng a dar deh tơplih jing nơ̆r pơma, ƀơ̆r hiĕk tôch hơiă. Hăm hŏk tro lăm 1, đe oh oei tam mă gơ̆h vei lăng kơdih kâu, hnam trưng ‘nao ưh lăp jing anih pơtơm hŏk iŏk dôm tơdrong blŭng a đĕch mă oei jing anih đe oh pơm juăt hăm 1 tơdrong arih xa ‘nao, pha ƀiơ̆ dơ̆ng.

Kô Hoàng Thị Hằng, tơroi, dôm năr blŭng, kô pơtho chư hai, roi tơƀôh tơdrong arih xa vă đe hŏk tro pơm juăt hăm lăm hŏk păng tơdrong oei xa tơ̆ hnam trưng hai: “Đe mon đei pơtho tơƀôh đơ̆ng hnam hŏk năm jur tơ̆ Anih sŏng xa, sŏng đang tŏk tơ̆ âu pơdơ̆h 'năr dơ̆ng tơ̆ lăm hŏk. Kô rĭ hơmet bơ̆n kơƀang, lơ̆k hơdŭ ăn đe mon tep pơdơ̆h kơtă tơ̆ lăm. Tơdrong 'nâu tôch hiôk yoa lơ mon oei xa tôch hơtăih, mĕ ƀă kŭm da ƀiơ̆ hiong kŏng chông ba đe mon năm hŏk”.

Lơ̆m hnam sŏng xa ‘you rơgoh, kơƀang tang dŏ đei ming hơmet brơ̆ch ‘lơ̆ng. Đe oh hŏk tro lăm 1 ngôi, sŏng xa hơdai. Hăm lơ oh, ‘nâu jĭ ‘măng mă blŭng đei sŏng xa ‘năr dơ̆ng hơdai tơ̆ 1 hnam trưng kơjăp ‘lơ̆ng, đei tôm tơmam ƀiơ̆. Oh Xiêng Hoài An oei ưh gan pơ̆n mưh đei apinh găh dôm năr blŭng năm hŏk tơ̆ hnam trưng. Mă lei mưh bou truh jơ sŏng xa, mon hiơ hiĕk pơma: “Inh tôch ‘mĕh sŏng xa tơ̆ hnam trưng. Tơ̆ hnam trưng đei lơ ‘nhĕm ‘nhot ‘lơ̆ng, inh sŏng xa hơdai hăm bôl boăl”.

Tơmam xa ‘năr dơ̆ng đơ̆ng đe hŏk tro đei ‘nhĕm rơmo kho, ‘nhot sao, kanh puăl pai hăm hơdang păng plei ‘long. Đe kô pơtho răh ăn hŏk tro sŏng xa, athei đe oh vei lăng rơgŏh kơdih kâu hai…

Sŏng đang, đe oh vih hơlơ̆k dơ̆ng tơ̆ lăm hŏk. Kơƀang tang dŏ đei đe kô rĭ hơmet lê̆ 1 păh, iŏk bơ̆n hơkok, hơdŭ lơ̆k tơ̆ hơnă lăm hŏk. 31 ‘nu hŏk tro pơtơm pơdơ̆h ‘năr dơ̆ng. Kô pơtho ăn đe oh ƀich, athei đe oh lê̆ pă pơma nuh, kŭm hăm bôl boăl pơdơ̆h hơdai. Đe oh oei hrơ, mơlou nhen ưh gan băt yă kiơ til pơgê hei, dang ei ƀôh phơk, hiôk lơ̆m jơhngâm bơih.

Oh Nguyễn Thanh Trúc ƀlŏk tôch hơdăh dôm tơmam xa lơ̆m năr sŏng xa mă blŭng tơ̆ hnam trưng. Hăm oh, tơdrong đei sŏng xa ‘năr dơ̆ng, pơdơ̆h ngôi păng oei hơdai hăm bôl boăl tơ̆ hnam trưng ‘nŏh jĭ tơdrong tôch ‘nao: “Inh đei sŏng xa ‘nhĕm kho, ‘nhot tơh, xa pia hăm ‘nhot puăl pai kanh. Sŏng đang inh ôp ti, đang kơ ‘nŏh tep. Inh hơiă dêh”.

Ưh lăp hơmet tơmam sŏng xa, tep pơdơ̆h đĕch, đe thây kô oei pơtho tơƀôh ăn hŏk tro lăm 1 pơm juăt hăm dôm tơdrong oei xa ‘nao, dôm tơdrong ngôi pơchơt tơ̆ lăm hŏk. Hăm đe oh tơ̆ tơring kon kông, dôm năr blŭng truh tơ̆ hnam trưng kŭm jing jơnăr vă pơm juăt hăm nơ̆r Yoăn, thây kô, bôl boăl păng tơdrong arih xa ‘nao.

Hăm dôm unh hnam tơ̆ tơring sơlam, tơdrong tơplih đơ̆ng hnam trưng kŭm hơnhăk ba lơ tơdrong hơiă  tih. Mŏ Y Xiêng, tơ̆ plei Đăk Ang, xăh Dục Nông, dêh char Quảng Ngãi, chơt hơiă mưh ăn kon năm hŏk, sŏng xa kơtă tơ̆ hnam trưng: “Ăn đe mon năm hŏk tơ̆ âu’nŏh mĕ ƀă da ƀiơ̆ pơngơ̆t ƀiơ̆ tơpă, đei jơnăr jang xa, chă jên. Tơ̆ hnam ưh đei bu lăng ‘nŏh lê̆ đe mon hŏk tơ̆ âu hloi. Năng hnam trưng ‘nao, rơgŏh ‘lơ̆ng, hnam nhôn tôch hơiă păng tôch bơnê kơ thây kô”.

Đơ̆ng cham hnam trưng truh dôm lăm hŏk tơ̆ hnam trưng hŏk jăl mônh, jăl ƀar kơ tơring sơlam Quảng Ngãi, tơ̆ yơ tơ̆ yơ kŭm ƀôh lơ um rup 'nao 'lơ̆ng rŏ. Trong, hang lơng rơgoh 'lơ̆ng, lăm hŏk rơngơp, cham hnam trưng să rơhơi; anih sŏng xa păng dôm anih oei xa đei pơm tôch lăp hăm hŏk tro. Kô Nguyễn Thị Liên, Phŏ hiê̆u trơng Hnam trưng Jăl mônh - Jăl ƀar Dục Nông tơbăt, rim tơdrong pơyua ăn hŏk tro đei năng kăl ngăl: “Vei rơgŏh ‘lơ̆ng tơmam xa đei năng kăl hlŏh. Hnam trưng hlôi hơmet, pơtâp pơhrăm ăn khul chĕp gŏ; dôm anih pơtruh tơmam xa athei đei anih rơđăh ‘lơ̆ng, đei hla ar jang trŏ luơ̆t. Găh noh dơ̆ng, nhôn kŭm năng kăl truh pơjing anih ‘lơ̆ng hơiă vă đe oh sơđơ̆ng jơhngâm năm hŏk”, kô Liên pơma thoi noh.

Đơ̆ng sơnăm hŏk ‘nâu, tơdrong pơgơ̆r sŏng xa, oei xa ăn hŏk tro tơ̆ dôm hnam trưng tơring sơlam đei anih pơtho pơhrăm Quảng Ngãi năng jĭ tơdrong jang tôch gĭt kăl. Kŭm hăm tơmam drăm, lăm hŏk, tơdrong vei lăng hŏk tro, pơgơ̆r sŏng xa, oei xa păng vei sơđơ̆ng đei hơmet hrơ̆ch ‘lơ̆ng. Lơ̆m đơt mă blŭng đei 4 lơ̆m kơsô̆ 9 hnam trưng găh tơring sơlam teh tơ̆ Quảng Ngãi đei tơmơ̆t yua. Anih pơtho pơhrăm hlôi hơmet tôm bơngai pơtho, tơmam yoa, tơmam vă pơtho pơhrăm păng rim tơdrong kăl vă ăn hŏk tro hŏk pơhrăm, oei xa tơ̆ hnam trưng.

Hăm hŏk tro lăm 1 tơ̆ tơring sơlam Quảng Ngãi, tơdrong pơm juăt hăm hnam trưng ‘nao pơtơm đơ̆ng dôm tơdrong tôch ƀônh, ‘nŏh jĭ: dôm jơ hŏk mă blŭng, 1 ‘măng sŏng xa ‘năr dơ̆ng kŭm hăm bôl boăl, 1 ‘măng tep pơdơ̆h kơtă tơ̆ hnam hŏk păng tơdrong vei lăng năng tông tôch pơneh đơ̆ng thây kô. Dôm tơdrong đei hơnơ̆ng rim năr ‘nŏh tơtă hơnhăk ba lơ tơdrong gĭt kăl hăm hŏk tro lơ̆m năr mă blŭng hŏk sŏng xa kơtă tơ̆ hnam trưng. Kơlih găh rŏng 1 ‘măng sŏng xa đei tôm tơmam ‘lơ̆ng, 1 vât tep pơdơ̆h ‘năr dơ̆ng hiôk ‘lơ̆ng ‘nŏh jĭ tơdrong hơmet tôch pơneh đơ̆ng hnam trưng, jĭ đon jang tôch tơnăp đơ̆ng thây kô păng đon lui đơ̆ng mĕ ƀă. Mĭnh pôm hnam trưng ‘nao ưh lăp hơnhăk ba dôm lăm hŏk kơjăp ‘lơ̆ng, dôm jơ sŏng xa đei tôm tơmam đĕch mă oei pơih đei dơ̆ng tơdrong ‘lơ̆ng ăn đe hŏk tro tơ̆ tơring sơlam đei hŏk pơhrăm păng tih vơ̆ djơ̆ 'lơ̆ng lơ̆m 1 anih 'lơ̆ng hơiă ƀiơ̆./.