Lơ̆m hơnih bơ̆ jang pơvih pơơvăn pơm hla bơar tơring Trường Xuân (dêh char Lâm Đồng), tơdrong găh tơplih kơsô̆ đei jang đơ̆ng điên thoăi lơ̆m ti kang ƀô̆ sơnăm mơlôh. Nguyễn Đức Anh Tuấn, kang ƀô̆ vei lăng bơ̆ jang kmăi kmŏk kơtơ̆ng ang kơ Hơnih bơ̆ jang vei lăng Joh ayŏ-tơpôl, hơmet chă kơtĭt lơ̆m điên thoăi. Rơneh sơnăm 1999, Tuấn găh khul kang ƀô̆ sơnăm mơlôh tih vơ̆ djơ̆ ‘lơ̆ng atŭm hăm internet păng kmăi kmŏk kơsô̆. Mălei tơdrong kăl hôn bơnê ‘noh Tuấn iŏk yoa tơdrong hlôh vao kmăi kmŏk đơ̆ng kơ dih vă pơjing đei tơdrong rơvơn tơ̆ mĭnh tơring tơnap tap hloh.“Ĭnh tŏk bŏk pơjing ăn tơring Trường Xuân mĭnh mini app lơ̆m zalo vă hơmet pơ ‘lơ̆ng tơdrong bơ̆ jang. ‘Moi kiơ̆ jơhngơ̆m đon tơchăr pơm lơ liơ pơvih pơvăn ăn kon pơlei ƀônh hloh. Kơ yuơ dang ei đĭ đăng kon pơlei jei đei điên thoăi hơgei bơih, găh zalo iŏk yoa lơ, mưh năm truh tơ̆ tơring Trường Xuân, rơih lơ̆m mini app gô bônh ƀŏ, rơvơn hloh.”

Pơma tơroi răh, Tuấn jei plôih hloi mĭnh mini app mă ‘nhŏng ‘nao pơjing, kai tơmơ̆t hơdoi lơ̆m Zalo. Chă plôih lăng jĭ ƀônh, mă lei tôch trŏ lăp hăm tơdrong ‘meh vă kơ kon pơlei groi kông. Lăp chă kơtĭt mĭnh ƀar ‘măng, kon pơlei gơh mơ̆t hloi lơ̆m kmăi kmŏk bơ̆ jang pơvih pơvăn teh đak, chih apĭnh pơm hla bơar rơneh, pơm hla bơar mơ̆t oei, pơm hla bơar oei pơgia.

Ƀok Lê Xuân Thuận, Kơdră chĕp pơgơ̆r Hơnih vei lăng kon pơlei tơring Trường Xuân tơbăt, đơ̆ng mini app kơ yuơ kang ƀô̆ sơnăm mơlôh pơjing, tơring hlôi tơlĕch jang kiơ̆ lơ̆m bơ̆ jang tơ̆ tơring. Atŭm hăm ‘noh, tơring jang pơlong năng lơ̆m Khul bơ̆ jang tơplih kơsô̆ pơlei pơla tơ̆ 9 pơlei hơtăih kơ hơnih bơ̆ jang tơring. Mưh đei ƀôh jơnei hơ iă, tơring gô lang să truh đĭ đăng 19 thôn pơlei. Lơ̆m groi teh să, kon pơlei oei răh rap, ‘nou đei lăng jĭ trong jang trŏ lăp hloh vă hơnhăk ba tơplih kơsô̆ truh tơjê̆ hăm kon pơlei hloh.“Tơring đei minh khul sơnăm tôch mơlôh, ba lăp pơma tơlĕch găh pơjing tơplih kơsô̆ pơlei pơla pơm lơ liơ kon pơlei gơh pơm tơdrong chă pơm hla bơar ou to. Dang ei kon pơlei iŏk yoa lơ hloh ‘noh Zalo kơna tơgĕch lơm zalo vă pơjing appp ‘noh trŏ lăp hloh. Đơ̆ng noh, boăl Tuấn tơ iung pơjing hloi app ou păng bơ̆n apinh iŏk yoa hăm Zalo ‘noh 20 triu, kon jên ou iŏk đơ̆ng kon jên bơ̆ jang kơ Tơdrong tơchơ̆t 57.”

Drung kơsơ̆, tơ̆ mĭnh hơnih sŏng sa lơm thôn 2 (tơring Trường Xuân, dêh char Lâm Đồng) đei mĭnh Khul bơ̆ jang Tơplih kơsô̆ pơlei pơla tŏk bŏk bơ̆ jang. Hơnih tĕch mơdro hlôi pơdơ̆h chă tĕch đơ̆ng đunh mă lei găh lăm hnam oei rơ ông rơ ang nơ̆r pơma hiơ hiĕk. Mĭnh ƀar ‘nu kon pơlei tŏk bŏk kơlon pơglăn lăng lơ̆m điên thoăi, đei bơngai tŏk bok đei pơtho ăn găh mơ̆t lăng, đei bơngai tŏk bŏk pơhrăm tai hla bơar, đei bơngai hŏk pơhrăm pơih lăng hơlen hô sơ. Yă Dương Thị Yến Thủy, kon pơlei oei lơ̆m thôn 2, năm truh vă hŏk pơhrăm pơm hla bơar hô̆ khou ăn kon drŏ kăn. “Ĭnh năm tơ̆ ou vă gơnang kơ Tô trơng pơtho pơm hla bơar tơmơ̆t hơnăn kon ĭnh lơ̆m ŭnh hnam. Hô̆ khâu ‘nao hăm hô̆ khâu so đei ƀơm dih băl, kơna ba gơnang kơ đe ‘nhŏng pơtho xut hŭt mĭnh hlak. ‘Măng blŭng ‘noh tim mă băt, gơnơm đe ‘nhŏng pơtho phăl hơlăng kơna dang ei jei pơm gơh bơih.”

Bơngai pơtho ăn kơ kon yă ‘noh ‘nhŏng Thân Thanh Chương, Kơ iĕng kơdră chĕp pơgơ̆r thôn, Kơdră Khul jang Tơplih kơsô̆ pơlei pơla thôn 2. ‘Nhŏng plôih hloi lơ̆m điên thoăi, adoi pơtho tơƀôh hơdăh hloi ăn kon pơlei. Tơdrong hơ iă hloh trong jang ou ‘noh pơjing đei mĭnh tơdrong hŏk pơhrăm hơ iă lơ̆m pơlei pơla.“Khul hŏk pơhrăm đơ̆ng brŏk pơtho tơƀôh ăn dơ̆ng ăn rim khul jang nhen khul hơdruh tơdăm, khul jang măt trân, rim khul jang, đơ̆ng rŏng ‘noh khŏm lah khŏm lah truh hăm kon pơlei ‘meh vă chă pơm hla bơar. Bơngai băt pơtho ăn bơngai tim mă băt, roi năr roi lang să kơtang, ‘noh jĭ ba pơtho ăn ưh khan ba pơm tơgŭm, lê̆ kon pơlei pơm kơdih vă kơ ning nai kai ning mônh kơnh bu bu jei gơh pơm ngăl, lang să kmăi kmŏk kơsô̆ păng tơdrong hơ iă kơ kmăi kmŏk.”

Mŏ Lê Anh Tiến, kang ƀô̆ Khoa hŏk kmăi kmŏk Hơnih bơ̆ jang vei lăng Joh ayŏ-Tơpôl tơring Trường Xuân tơbăt, tơdrong jang kơ kang ƀô̆ tơring hrei ou jĭ tôch kơ lơ, lơ̆m mă khul bơ̆ jang oei kơ toei. Kơ yuơ lơ loh,  rim Khul bơ̆ jang Tơplih kơsô̆ pơlei pơla tŏk bŏk jing “tơpang ti lang să” tơgŭm djru xek tơlang lơ tơdrong jang kơtă tơ̆ pơlei pơla hloi. Kiơ̆ đơ̆ng mŏ Tiến, mưh kon pơlei băt chă pơm bơih, băt chă tơgŭm djru dih băl, ‘noh tơdrong tơplih kơsô̆ mă tơpă đei mơ̆t lơ̆m tơdrong hơrih sa.“Rim khul jang kmăi kmŏk kơsô̆ tôch phăl hơlăng mưh chă tơgŭm djru kon pơlei. ‘Măng mă blŭng đei ƀôh bơ̆ jang tôch hơ iă. Lăp hloh 1 giĕng ‘noh 9 thôn, pơlei đei hloh 118 ‘nu kon pơlei năm truh athei chă pơtho ăn găh tơdrong pơm hla bơar trư̆k tuyên lơ̆m hơnih bơ̆ jang pơvih pơvăn teh đak. Hlôi đei lơ bơngai đei tơgŭm djru jơnei.”

Mă đơ̆ng oei tôch kơ lơ tơdrong mơmat tat găh kmăi kmŏk, kon jên hu păng kon bơngai, mă lei tơdrong rơvơn hloh kơ tơring Xuân Trường, dêh char Lâm Đồng ‘noh đei khul kang ƀô̆ sơnăm mơlôh, tơnăp, phăl hơlăng lơ̆m bơ̆ jang tơplih kơsô̆. Tơlĕch jang kiơ̆ Tơdrong tơchơ̆t 57 đơ̆ng hơnih tơm Chinh trĭ oei jing khei ‘năr đunh đak. Mălei tơdrong kăl hloh ‘noh kâp tơring hlôi tơplih jơhngơ̆m đon tơcheng, pơ̆n tơchĕng, pơ̆n iung jang păng pơ̆n jang pơlong năng dôm trong jang ‘nao. Mưh Trung ương păng dêh char hơnơ̆ng đei dơ̆ng trong jang tơgŭm djru trŏ lăp găh kmăi kmŏk, kon jên hu păng khul jang ‘noh kâp tơring gô tơpă jĭ hơnih tơjê̆ hăm kon pơlei, xek tơlang ‘lơ̆ng rim tơdrong ‘meh vă đơ̆ng kon pơlei.