VOV4.Bahnar - Đơ̆ng lơ sơ năm ‘nâu, tơ drong iŏk unh om hrôih tơ̆ tơ ring kon kông Tây Nguyên oei hơ nơ̆ng jing tơ drong tôch tơ tŏ, hăm lơ tơ drong ưh hơ iă. Kăl pơ ma ‘nŏh, dôm khul grŭp tơ pôl, khul kơ dră tơ ring lăp băt truh tơ drong iŏk unh om hrôih ƀât đĭ pơ gơ̆r et pơ kong đang bơih đĕch, mưh đe hơ iŏh tam mă băt pơ ngơ̆t ăn tơ drong sŏng xa, arih xa, rong kon hơ ‘lơ̆p mă đĭ jing unh om chom gŏ, pơm mĕ pơm ƀă bơih ‘nŏh ưh jor gô huŏng dơ̆ng lơ̆m tơ drong tơ nuh hin hot, pơ ngot rơ vĕt, kon hơ ‘lơ̆p ưh đei hŏk chư păng chă unh om hrôih dơ̆ng.

Tơ̆ lăm iĕ tam mă truh 8m2 tơ̆ plei Ea Sin, xăh Ea Sin, apŭng Krông Búk, dêh char Dak Lak, H’Qui Niê oei pơ lung kon 3 sơ năm, tơ̆ klĕng oei pơ klĕm ƀăng pơm rơ ngơp. Hơ kĕ hơ kong, dreng drơt ƀât sư hrŭk ao ti djăl, H’Qui nhen thoi kră pơ têng hăm bơ ngai ‘nao 18 sơ năm. Ŏh drŏ kăn H’Ngân Niê, 15 sơ năm, kŭm ưh kơ đei pha kiơ kơ mŏ, mưh sư ‘nao rơ nĕh kon kơ dră hlŏh 1 khei. 2 ‘nu mŏ ŏh chă klo ƀât ‘nao 15 sơ năm ngăl, dang ei tôch ‘mlăih mă lei pă tom bơih.

H’Qui pơ ma: “Tơ dăh gơ̆h rơih dơ̆ng lei, ŏh ‘mĕh tơ gŭm ăn unh hnam hơ drol, đơ̆ng rŏng kơ ‘nŏh chă klo, chă klo hrôih pơm mơ mat ăn kon hơ ‘lơ̆p yoa ưh đei tôm tơ mam vă rong kon, dang ei đĭ hlŏh bơih athei pŭ đĕch bơih vă pơm liơ dơ̆ng.”

Oei bơ ngai ŏh ‘nŏh H’Ngân hơ ‘nhoi pơ ma: “Ŏh oei hŏk lăm 6, tơ̆ hnam tôch mơ mat tat kơ na ŏh chă klo. Năng bôl boăl năm hŏk, ŏh rơ nĕh kon, vei rong kon, trŏng prăt măng, ŏh kŭm sơ ‘ngon dêh”. 

H'Ngân Niê rong kon tam mă gơ̆h ƀât ‘nao 15 sơ năm

Ơh, hmach ‘nŏh jĭ đon tơ chĕng atŭm đơ̆ng lơ hơ iŏh păng iung tơ̆ Dak Lak mưh iŏk unh om hrôih. Tơ drong arih mơ̆ng kơ dih ‘mĕh, kŭm hăm lơ tơ drong ‘lơ̆ng găh tơ drong arih xa, jang xa nhen tôch hăm dôm bơ ngai păh iung âu. Lơ kon hơ ‘lơ̆p đei rơ nĕh nhen găn đĭ trong arih hiôk chơt kơ đe ŏh, đơ̆ng ‘nao păh iung truh kră hơ muh.

Ŏh H’Thơ Mlô (rơ nĕh sơ năm 2004) tơ̆ plei Ea Pông, xăh Ea Sin, apŭng Krông Búk – bơ ngai mĕ kơ kon hơ ‘lơ̆p ‘nao 3 sơ năm tơ roi: “Tơ dăh unh hnam sơ đơ̆ng ‘lơ̆ng nhen đe lei ŏh oei ‘mĕh năm hŏk đĕch. Đei năr tơ ƀâp đe sư năm hŏk, ŏh lĕch đak măt hloi, yoa ƀôh bôl boăl năm hŏk đei hrŭk hơ băn ao ‘lơ̆ng, inh tôch ‘mĕh ‘năi.”

Yă Phạm Ngọc Diệp, kăn ƀô̆ roi tơ băt găh kơ sô̆ kon pơ lei, tang găn rơ nĕh lơ lơ̆m unh hnam xăh Ea Sin, tơ roi, yă tôch sơ ‘ngon hăm tơ drong iŏk unh om hrôih tơ̆ tơ ring, mă lei ưh băt vă găn thoi yơ. Yoa mă tơ pă, mưh ƀôh đe iŏk unh om hrôih ‘nŏh đe đĭ pơ gơ̆r et pơ kong đang bơih. Ƀât lăp klĕp truh đe klo kăn ‘lơ̆p năm pơm hla ar khai sinh ăn kon ‘nŏh khul kơ dră tơ ring ‘nao băt: “Đei 1,2 unh hnam mưh băt ‘nŏh đei bơ ngai truh pơ lung mă lei 1,2 ‘nu mon đĭ hơ năp bơih. 1,2 kơ sô̆ bơ ngai nai tơ ring kŭm jur truh, mă lei mưh vă sek tơ lang ‘nŏh đe sư pơ vĕr, vĕh hơ tăih kơ na tôch mơ mat tat.”

Kiơ̆ thak si Lý Thị Say, Jang tơ̆ Anih jang tơ ring 2 (Anih vei lăng hơ drĕch kon kông), tơ drong iŏk unh om hrôih hơ nơ̆ng jing tơ drong tôch mơ mat tat tơ̆ tơ ring kon kông. Rim sơ năm, Khul kơ dră tĕh đak ‘măn lơ jên ăn tơ drong roi tơ băt vă găn ƀiơ̆ tơ drong iŏk unh om hrôih, mă lei mưh bơ̆ jang ‘nŏh ưh iŏk đei nhen thoi ‘mĕh vă. Kiơ̆ thak si, vă găn đei tơ drong iŏk unh om hrôih kăl đei tơ drong tơ rĕk đơ̆ng hnam trưng, pơ tho tơ ƀôh găh tơ drong drŏ kăn, drŏ nglo, găh khôi luơ̆t, păng dôm hơ năp jang đơ̆ng rŏng kơ iŏk unh om, vă đe ŏh băt păng chă rơih trŏ ƀlep ăn tơ drong arih kơ dih.

Mưh kăn ƀô̆ vei lăng kơ sô̆ măt bơ ngai chă ƀôh bơ ngai iŏk unh om hrôih ‘nŏh đe ŏh đĭ jing mĕ ƀă bơih

Kŭm hơ tŏk hơ năp jang pơ tho tơ ƀôh găh drŏ kăn drŏ nglo, iŏk unh om chom gŏ tơ̆ hnam trưng, yă Hoàng Thị Thu Hoài, jang tơ̆ Anih jang pơ gang apŭng Krông Búk akhan, anih pơ tho pơ hrăm kăl pơ ma tơ lĕch, pơ̆n tang găn tơ drong iŏk unh om hrôih thoi nŏh gơ̆h hơ mĕng găn đei tơ̆ yăn âu: “Bơ̆n ƀôh tơ drong pơ tho găh drŏ kăn drŏ nglo tơ̆ hnam trưng mă đơ̆ng đei tơ lĕch bơih ră mă lei tam mă pơ tho hơ nơ̆ng păng mưh pơ tho bơ̆n tam mă pơ ma tơ păt. Hăm sơ năm păh iung âu, lơ bơ ngai akhan, pơ tho tơ ƀôh găh tơ drong iŏk unh om, vei lăng jơ hngâm pran mưh rơ nĕh nhen thoi tơ ƀôh trong ăn ‘lơ ‘lơ̆p dơ̆ng. Mă lei tơ dăh bơ̆n tơ ƀôh trŏ trong ‘nŏh đe ŏh đei đon hlôh vao trŏ ‘năi. Yoa thoi nŏh kăl hơ tŏk tơ drong pơ tho găh drŏ kăn, drŏ nglo tơ̆ Hnam trưng, ‘nâu jĭ tơ drong tôch kăl.”

Oei băl kơ plăh sơ năm oei tam mă tơ chĕng tôm tơ drong, tam mă băt jang xa, rong kon kơ na lơ klo kăn oei băl hrôih hơ nơ̆ng arih xa mơ mat tat, tơ nuh hin, kon hơ ‘lơ̆p ưh đei hŏk, ƀơm ưh ‘lơ̆ng truh jơ hngâm pran. Tơ dăh ưh đei trong tang găn ‘lơ̆ng ‘nŏh tơ drong iŏk unh om hrôih sư gô tŭn kon mon huŏng dơ̆ng lơ̆m tơ drong tơ nuh hin hot, pơ ngot rơ vĕt – ưh đei hŏk – iŏk unh om hrôih dơ̆ng, tơ drong ‘nâu gô đei hơ nơ̆ng ưh kơ tôch tơ̆ dôm tơ ring kon kông oei tơ̆ Dak Lak.

Nam Trang: Chih

Dơ̆ng: Tơ blơ̆