VOV4.Bahnar – Dôm ‘năr pơyan hla ruih khei 8 kơ  77 xơnăm kơ âu, đơ\ng Tơring Io\k rơngei Tân Trào, tơchơ\t Iung tơblăh hlôi đei pơtơ\ng ja#p teh đak. Hloh  20 tr^u kon pơlei Việt Nam hlôi iung tơjră, pơjing tơdrong jơnei tih kơ Kăch mạng Khei 8, pơjei io\k tơdrong pơgơ\r pơdreo ăn kon pơlei. Tơdrong đei jơnei kơ Kăch mạng khei 8 hlôi răk ‘măn [ai ho\k lui kơ kon pơlei, tơg^t kơ kon pơlei pơm tơm. {ai ho\k âu pơtoi đei io\k yua lơ\m tơdrong tơblăh Phlăng, tơblăh Mih păng tơ iung pơjing teh đak ăh chăl tơplih ‘nao păng jang hadoi lơ\m kơpal teh.

Năr 19/8/1945, đơ\ng ro\ng ako\m mit t^nh tơ\ Cham ako\m Hnam hri Tơm, kon pơlei Anih tơm hlôi tơblăh io\k {ăk {o# phuh, anih jang dơnơm kơ jơnu\m pơgơ\r kơ khul ayăt Phlăng tơ\ {ăk {o#.  Um đơ\ng: TTXVN

77 xơnăm hlôi hloh, mă lei lơ\m đon kơche\ng kơ [ok Hoàng Ngọc, tơ\ pơlei Tân Lập, xăh Tân Trào, apu\ng Sơn Dương, dêh char Tuyên Quang oei tôm đon hơdơ\r kơ năr 21 khei 5 xơnăm 1945. Noh jing ‘năr mă {ok Hô đơ\ng Cao Bằng chôt vih Tuyên Quang vă pơgơ\r tơdrong pơm kăch mạng kơ ja#p teh đak. {ok hlôi rơih io\k xăh Tân Trào, apu\ng Sơn Dương pơm Anih tơm tơblăh pơ rơngei, pơm anih oei kơ kăch mạng. Lơ\m đon kơche\ng kơ bơngai hơ ioh 10 xơnăm khei năr noh, đe kang [o# vih Hop ako\m tôm kon pơlei ja#p teh đak noh oei tơ\ hnam [ok păng minh [ar unh hnam nai. Lơ\m kơplăh oei hop ako\m, minh khul tang măt ăn kon pơlei Tân Trào hlôi truh thơ thâu kơ Hop ako\m păng [ok Hoàng Ngọc chơt hơ ia\ đei măt lơ\m khul đe hơ ioh: “Lơ\m kơplăh hơmet ăn Hop ako\m tôm kon pơlei tơ\ Tân trào noh tơ\ âu "lăm ưh gơh le\ch, ‘nguaih ưh gơh mơ\t". Lơ khul kang [o# truh athei đei bơngai tơmơ\t. Tôm kon pơlei hăt hot hơmet ăn kăch mạng. Kon pơlei noh {ok Hô tơroi yă kiơ pơm mă noh: pơ ‘nguaih rơgoh, pai por ăn Hop ako\m tôm kon pơlei. Ăh hop ako\m pơtơm kon pơlei hơmet pơnăh phao xơng kơ kuh kơ Hop ako\m, hơ ‘nhăk phe, ier păng 1 pôm rơmo".

        Hăm đon lui kăp g^t kiơ\ Đảng, kon pơlei păng tơring kông Tân Trào hlôi pring vei ăn kăch mạng, vei lăng xơđơ\ng ăn kơ Đảng, ăn {ok Hô, ăn kăch mạng lơ\m dôm khei năr blu\ng kơ iung tơjră. Tơ\ âu jing Anih tơm pơgơ\r  Iung tơblăh tih vă pơjei io\k tơdrong pơgơ\r kơdih lơ\m teh đak, tơgop xơnong kăp g^t đei jơnei keh kong kơ tơdrong Kăch mạng khei 8 nuih mơng kơ hơdrung hơdre\ch. Kơdră xo kơ Anih chih hơlen tơdrong jang Linh Vũ Quang Đạo xơkơ\t: “Kơtă pơm đei kăch mạng khei 8 noh Tân trào. Kơlih noh jing anih mă {ok Kơdră Hô Ch^ Minh păng Trung ương Đảng, Anih jua\t jang Trung ương hlôi krao ako\m Hop ako\m tôm kon pơlei ja#p teh đak tơ\ Tân trào. Đơ\ng hop ako\m tôm kon pơlei khei năr noh, mă tam đei trong hiôk vă tơgua\t tôm kon pơlei, mă lei g^t noh hlôi tang măt ăn kon pơlei Việt Nam, dôm bơngai bătt ‘mêm kơ teh đak kơ kăch mạng vă pơkăp tơdrong kăp g^t hloh hăm teh đak. Noh jing tơchơ\t iung tơjră pơjei io\k tơdrong pơgơ\r lơ\m tơpang ti kon pơlei. Noh jing tơchơ\t kơ hnưr erih”

Đơ\ng Tân Trào, tơchơ\t iung tơjră đei pơtơ\ng ja#p jang păng đei tôm kon pơlei drơ\ng nơ\r pơm kiơ\. Đơ\ng năr 17-19/8/1945, dôm j^t rơbăn kon pơlei năm truh Cham Ako\m Hnam joh hri Tơm Hà Nội. Tơdrong ako\m jing tơdrong pơm greo vă tơgar io\k Anih tơm Pơgơ\r Bắc Kỳ, anih linh Bảo An păng dôm anih jang kơ khul pơgơ\r ju jê. Pơm gru kơnăl kăp g^t kơ hnưr erih lơ\m Tơdrong iung tơblăh tih Kăch mạng khei 8. Lơ\m đon kơche\ng kơ lơ kon pơlei Hà Nội, dôm năr khei 8 xơnăm noh duh oei hrong:

        -Tơpôl kơplăh noh Hà Nội tơtăng nhen tơlei bro\. Khei năr noh Jơnu\m pơgơ\r kơ Trần Trọng Kim, hơdăh noh Jơnu\m pơgơ\r ju jê. Kon pơlei ưh đei gơnơm hăm Khul pơgơ\r âu. Khei năr noh đe xư pơkăl Việt Minh vang jang lơ\m Jơnu\m pơgơ\r Trần Trọng Kim. Rim bơngai [ôh Jơnu\m pơgơ\r âu tơpăi bơih, dang ei athei kiơ\ Việt Minh pơjing io\k tơdrong pơgơ\r kơdih.

         - Tơdrong ako\m mit t^nh noh đei pơgơ\r tơ\ Hnam joh hri Tơm, hơvơn adoi lơ bơngai. Nhôn đei xơkơ\t năm truh Anih Kơpal kơ pơlei tơm khei năr noh tôm bơngai jang lơ\m khul tơgu\m do\ng teh đak ako\m mit t^nh. Vang ako\m mit t^nh noh ưh kơs^ ako\m mă vă phă tơdrong ako\m noh păng pơjing tơdrong ako\m kơ po. Pơjao ăn minh khul đei xơnong jang tơgar io\k pơgơ\r ako\m, hơvơn rim bơngai tơgu\m Việt Minh. Iung tơjră vă io\k jơnei rơngei”.

        Tơdrong đei jơnei tih kơ tơdrong Kăch mạng Khei 8 hlôi răk ‘măn [ai ho\k kăp g^t, mă hăt noh [ai ho\k lui kơ kon pơlei, tơg^t kơ kon pơlei, io\k kon pơlei pơm tơm. {ai ho\k noh hlôi đei io\k păng pơdjoi đơ\ng ro\ng kơ teh đak đei io\k jơnei rơngei, mă kăl lơ\m hloh 35 xơnăm tơplih ‘nao kiơ\ pơkăp "{ônh kơ hre\ng ưh đei kon pơlei chiu đe\ch, tơnap hre\ng rơbăn kon pơlei pơkô keh đang”. PGS.TS Bùi Đình Phong, tơ\ Ho\k vie#n Ch^nh tr^ Kuôk ya Hô Ch^ Minh akhan: Hloh kơ lai yơ, jơhngơ\m pran kơ kon pơlei kăl đei hơvơn, tơ iung păng pơtoi rok kiơ\ hơnơ\ng, atu\m hăm noh athei pơhro\k đon lui đơ\ng kon pơlei hăm Đảng: “Đon bơnôh kon pơlei jing chơne\ng kơjăp hloh vă vei lăng Đảng, vei lăng chăl pơgơ\r, vei lăng tơdrong jang tơplih ‘nao. ‘Meh pơm kiơ\ tơplih ‘nao đei jơnei adrol hloh noh athei hơmet pơ ‘lơ\ng kơjăp đon lui đơ\ng kon pơlei hăm Đảng, noh jing tơdrong kăp g^t hloh, jing tơdrong hơgơ\l. Mă [ar, hơmet pơ ‘lơ\ng tơdrong tơgua\t tơgua\l kon pơlei. Mă pêng, athei tơre\k pơyua kăp g^t ăn kon pơlei. Mưh bơ\n pơm đei 3 tơdrong noh bơ\n gô io\k đei đon lui đơ\ng kon pơlei. Đei đon lui đơ\ng kon pơlei noh đei tôm tơdrong”

77 xơnăm kơ âu, đơ\ng Tơring Tơblăh Pơ rơngei Tân Trào, tơchơ\t Iung tơblăh hlôi đei pơtơ\ng ja#p teh đak. Kăch mạng Khei 8 hăm [ai ho\k lui kơ kon pơlei, tơg^t kơ kon pơlei jing [ai ho\k tih tên đei ako\m đơ\ng đunh đai hnưr erih kơ rơbâu xơnăm tơ iung pơjing păng vei lăng teh đak đơ\ng hơdrung hơdre\ch bơ\n đei Đảng bơ\n io\k yua keh kong lơ\m hloh 90 xơnăm kơ âu păng đei jơnei lơ tơdrong kăp g^t hloh. {ai ho\k âu truh dang ei duh oei vei nhar kơjă kăp g^t păng nhen minh kơ tơdrong kơtơ\ng ang lơ\m tơpôl.

Lan chih păng pơre nơ\r