Ngê̆ nhơ̆n rơgei Yang Danh: Bơngai chĕp vei tơdrong juăt kơ bơngai Bahnar Krĕm
Thứ bảy, 06:00, 27/06/2026 Hoàng Qui/Dơ̆ng tơblơ̆ Hoàng Qui/Dơ̆ng tơblơ̆
VOV.Bahnar - Sơ̆ jĭ bơngai đei hŏk  jrŭ, jĭ bơngai chih hla ar tơroi, Ngê̆ nhơ̆n rơgei Yang Danh (bơngai Bahnar Krĕm) ‘măn đĭ chăl arih ăn dôm kơjă kăp gĭt đơ̆ng tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang kơ hơdrĕch hơdrung. Ƀât sơnăm mă 80, ƀok oei hơnơ̆ng chă tơchĕng hơlen, chĕp răk, chih akŏm tơdrong juăt đơ̆ng bơngai Bahnar Krĕm.

Lơ̆m hnam iĕ hơla jơ̆ng kông tơ̆ plei Tà Điệk, xăh Vĩnh Thạnh, dêh char Gia Lai, ƀok Yang Danh oei hơnơ̆ng teh chư lơ̆m kơmăy tinh rim năr. Ƀok chih akŏm dôm tơdrong juăt, joh ayŏ kơ dŏ xoang kơ bơngai Bahnar Krĕm. Hui bơngai băt, trong ƀok yak truh hrei ‘nâu hlôi đei pơjing đơ̆ng ‘nao 13 sơnăm sơ̆, kơplăh dŏh sơ̆ Yang Danh kŭm hăm lơ hŏk tro đơ̆ng dôm dêh char Tây Nguyên yak klĕch kông Trường Sơn năm tơ̆ tơring găh Tu hŏk pơhrăm păng đei tơƀâp Ƀok Hô. Ƀok Yang Danh ƀlŏk dơ̆ng: “Ƀok Hô apinh inh: Sâu bơngai kiơ? Inh tơl, inh Bơngai Bahnar, Ƀok apinh dơ̆ng, à Kon sâu Ƀok Hnâp - Bơngai tơblăh Kơtang ưh deh! Đang kơ ‘nŏh Ƀok apinh iĕm sŏng xa hăm phĭ ưh, hăm đei hơbăn ao hrŭk ưh, sŏng xa hăm ‘lơ̆ng ưh. Ƀlă đơ̆ng noh Ƀok khan, iĕm jĭ dôm găr hơdrĕch ‘lơ̆ng đơ̆ng tơring Pơbăh, đơ̆ng Bri kông Trường Sơn Tây Nguyên, iĕm lĕch tơ̆ âu athei adrin hŏk mă rơgei, tơgăl jĭ găr hơdrĕch ‘lơ̆ng kơ tơring Pơbăh vă ning mônh kơnh teh đak jing mĭnh iĕm vih tơ̆ tơring Pơbăh vang bơ̆ jang tơiung pơjing teh đak”.

Dôm nơ̆r tơtă đơ̆ng Ƀok Hô hlôi pơlung ăn hŏk tro bơngai Bahnar adrin hŏk pơhrăm hlŏh dơ̆ng. Sơnăm 1969, đơ̆ng rŏng kơ hŏk đang phô thŏng, Yang Danh rơih tơdrong jang chih hla ar tơroi păng bơ̆ jang tơ̆ Radio nơ̆r pơma Việt Nam tơ̆ Hà Nội. Truh sơnăm 1975, ƀok năm hŏk dơ̆ng tơ̆ Khoa Báo chí, Hnam trưng pơtho pơhrăm kơ Trung ương vă hơtŏk tơdrong rơgei găh tơdrong jang mă kơdih kâu oei druh kiơ̆.

Đơ̆ng rŏng kơ hŏk đang, ƀok jing bơngai chih tơdrong kơtơ̆ng ang ăn Ƀăo Gia Lai - Kon Tum. Kŭm đơ̆ng dôm ‘măng jur tơ̆ tơring, sŏng xa, oei xa hơdai hăm mih ma duch nă, mă ƀok pơtơm ƀôh, lơ kơjă kăp gĭt đơ̆ng tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang kơ bơngai Bahnar tôch kăl đei vei kơjăp.

Ƀok Yang Danh tơroi: “Lơ̆m khei ‘năr hŏk pơhrăm đei hŏk iŏk dôm tơdrong trŏ, pơjing ăn ba đei lơ đon tơchĕng, băt dôm tơdrong jang păng đei trong pơm ‘lơ̆ng ‘lơ̆ng ƀiơ̆. Năm tơ̆ yơ, jang kiơ inh kŭm tơgŭm ăn mih ma duch nă kĕch ƀa, choh ‘ngiĕt, kơmăng et ngôi tơdrô ge, rim tơdrong inh chih răk ngăl. Rim tơdrong juăt đơ̆ng kră sơ̆ inh chih tôm nhen bơ̆n rông, chĭng chêng, koh xa kơpô vă ning mônh kơnh đe chă đŏk ngôi. Sơnăm ‘nâu inh tơ̆l 80 sơnăm bơih mă rim năr oei teh kơmăy đĕch”.

Rŏ năng yoa tơdrong jang đơ̆ng bơngai chih hla ar tơroi hlôi tơgŭm ăn ƀok jing bơngai chih răk lơ tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang đơ̆ng sơ̆ tôch hơlen. Dôm kơsơ̆p hla ar chĕp ti mă ƀok chih răk hơnơ̆ng kiơ̆ ƀok đơ̆ng plei ‘nâu truh plei to. Lơ tơdrong tơroi găh rông, chĭng chêng, tơdrong hơ ‘mon, năr et soi dăh mă nơ̆r pơma đơ̆ng bơngai Bahnar Krĕm đei ƀok chĕp vei hăm đĭ jơhngâm đon ‘mêm kơ hơdrĕch hơdrung kơdih.

Mă đơ̆ng rŏng âu iŏk jang lơ kơchư̆k jang tơ̆ apŭng Vĩnh Thạnh păng dêh char Bình Định adrol sơ̆, mă lei ƀok ưh đei lai yơ hơtăih kơ tơdrong chĕp vei rim tơdrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng hơdrĕch hơdrung. Ƀok hlôi in tơlech 10 ƀai chih tơchĕng hơlen, chih tơblang găh tơdrong juăt đơ̆ng sơ̆ kơ Bơngai Bahnar Krĕm: Tơdrô ge, tơmam xa, hnam kơjung, mir roh, tơdrong koh xa kơpô, dôm tơdrong tơroi hơ ‘mon... Lơ ƀai chih đơ̆ng ƀok chih iŏk đei yaih kơjung hlŏh tơ̆ Khul chih pơcheh tơdrong so Việt Nam.

Ƀok Bùi Tấn Thành, Bí thư Đảng xăh Vĩnh Thịnh, sơ̆ pơm Kơdră vei lăng kon pơlei apŭng Vĩnh Thạnh adrol kơ tơmât hơdai, tơroi, đon jang tơnăp hlŏh đơ̆ng ngê̆ nhơ̆n Yang Danh ‘nŏh jĭ chĕp vei dôm tơdrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng bơngai Bahnar Krĕm: “Ƀok athei pơih lăm pơtho chư, pơtho nơ̆r Bahnar Krĕm ăn đe kăn ƀô̆ bơngai jang tơ̆ dôm anih jang kơ apŭng sơ̆. ‘Nŏh jĭ 1 lơ̆m dôm tơdrong hơpơi ‘mĕh đơ̆ng ƀok Yang Danh, mĭnh ‘nu bơngai hơnơ̆ng pơngơ̆t truh tơdrong chĕp răk, tơƀăk mong dôm tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang ‘lơ̆ng hơiă đơ̆ng sơ̆. Dôm tơdrong lêh tơ̆ tơring oei hơnơ̆ng krao ƀok truh vă roi tơƀôh, chĕp vei dôm tơdrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng bơngai Bahnar Krĕm tơ̆ tơring”.

Ưh lăp dôm bơngai jang găh joh ayŏ kơ dŏ xoang đĕch, lơ jơhnơr kăn ƀô̆ păng kon pơlei tơ̆ apŭng Vĩnh Thạnh kŭm băt truh ƀok Yang Danh kiơ̆ đơ̆ng dôm ƀai chih tôch hơiă. Kiơ̆ yă Đinh Thị Nớt, Phó Bí thư Đảng xăh Vĩnh Thịnh, sơ̆ jĭ kăn ƀô̆ jang tơ̆ Anih Radio pơdăh um rup apŭng Vĩnh Thạnh (so), lơ̆m dôm ƀai chih đơ̆ng Yang Danh, tơdrong joh ayŏ kơ dŏ xoang – tơdrong arih xa kơ bơngai Bahnar đei chih tơroi tôch hơiă: “Ngê̆ nhơ̆n mă lơ ‘nŏh chih dôm ƀai găh tơdrong juăt đơ̆ng kră sơ̆. Đŏk ƀai đơ̆ng sư chih đang ‘nŏh nhôn hơnơ̆ng pơhle băl, ưh đei bu gơ̆h chih nhen thoi sư ôh, chih mă nhen pơma nuh, nhen tơdrong tơroi tơ̆ yăn âu.”

Hlŏh 50 sơnăm bơ̆ jang yak kiơ̆ tơdrong juăt, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang kơ hơdrĕch hơdrung đơ̆ng Ngê̆ nhơ̆n rơgei Yang Danh, ưh lăp vang tơgop gĭt kăl ăn tơdrong chĕp vei, tưk tơiung dôm tơdrong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng hơdrĕch hơdrung đĕch mă oei vang tơ̆k hơdăh pla unh plang pơyơ̆r đĭ jơhngâm dơ̆ng. Ƀât sơnăm mă 80, ƀok oei hơnơ̆ng jĭ 1 ‘nu bơngai bơ̆ jang tôch tơnăp hăm tơpôl păng mĭnh jơhngâm ‘mêm kơ pơlei pơla, teh đak vă rim jơhnơr hrei ‘nâu hŏk pơhrăm păng ‘moi kiơ̆./.

Hoàng Qui/Dơ̆ng tơblơ̆

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC