VOV4.Bahnar – Tơdrong erih tơ̆ Tây Nguyên hrei âu đei ƀôh tơplih rim kơ năr, rim ‘nu kon pơlei băt hơdăh tơdrong pơgơ̆r trŏ ƀlep đơ̆ng đảng, teh đak, tơdrogn tơguăt tơguăl minh đon đơ̆ng kon pơlei jâ̆p tơring vă tơ iung pơjing pơlei pơla teh đak.

 – Ƀok Đinh Planh – Phŏ Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Đăk Trôi, apŭng Mang Yang, dêh char Gia Lai ăn tơbăt, xăh Đăk Trôi đei tơ iung pơjing ăh xơnăm 1993, ataih đơ̆ng anih tơm apŭng Mang Yang pơhlom 50 km, đei 3 pơlei, mă lơ noh kon pơlei Bahnar. Kiơ̆ kơ ƀok Planh, lơ̆m khei năr âu ki, gơnơm tơdrong pơgơ̆r jang đơ̆ng anih jang đảng păng jơnŭm pơgơ̆r xăh, noh tơdrong hlôh vao kơ kon pơlei đei tơplih. Đơ̆ng tơdrong erih gơnơm lơ̆m muih choh xoh bri jang mir ƀa, truh dang ei kon pơlei hlôi tơplih đon kơchĕng, akŏm pơm jang đei iŏk yua tơnăp lơ̆m tơring teh choh jang kơ unh hnam. Tơdrong erih kon pơlei xăh Đăk Trôi, apŭng Mang Yang hlôi đei tơplih găh lơ tơdrong:  “Đơ̆ng xơnăm 1975 truh dang ei, tôm kon pơlei xăh Đak Trôi nhôn 100% noh bơngai Bahnar tơ̆ tơring, pơm kiơ̆ pơkăp đơ̆ng Đảng, Teh đak, kiơ̆ Ƀok Hô. Tơdrong erih kon pơlei roi năr roi tơplih pơtêng hăm adrol ki. Trong nơnăm, hnam trưng hŏk, hnam pơgang đei teh đak tơrĕk ming man tôm. Gơnơm thoi noh, kon pơlei hlôi băt jang ƀa na, pơtăm ƀum ƀlang, pơtăm ‘long xa plei, dar deh tơplih tơdrong erih mŭk drăm kon pơlei lơ̆m tơring. Tơdrong erih dang ei kơ kon pơlei xơđơ̆ng bơih, pă đei pơngot hin dơnuh nhen adrol ki bơih”.

 - Đơ̆ng rŏng hlŏh 47 sơnăm tĕh đak rơngei keh kong, kră pơlei Y Bang B.yă, oei tơ̆ buôn Ky, pơlei tơm Buôn Ma Thuột ƀô̆h hơdăh tơdrong tơplĭh ‘nao tơ̆ pơlei kơ dĭh. Dôm sơnăm tơ jê̆ au, hăm tơdrong lăng ba, pơjing rơvơn đơ̆ng Đảng păng tĕh đak, tơdrong erĭh sa kơ kon pơlei roi năr roi sơđơ̆ng dơ̆ng kơ jăp. Kră pơlei Y Bang tơbăt jơhngơ̆m đon chơt hơ iă:“Dôm sơnăm aui ki ‘nŏh tơdrong erĭh sa kơ kon pơlei roi năr roi đei ƀô̆h păng phĭ tơtŏ dơnŏ ‘lơ̆ng dơ̆ng kơ jăp hlŏh. Rim răih kon pơlei đei por sa, ao hrŭk păng roi năr roi ‘lơ̆ng hơ iă hlŏh kơ sơ̆. Ĭnh hơdơ̆r lơ̆m oei ‘lơ̆p sơ̆ tơdrong erĭh sa tôch mơmat tat, ư̆h kơ đei nhen hrei au ôh, dang ei ‘nŏh bơ̆n hnam, trong nơnăm gơ glơng gơ glang să sap, chă yak, mơdro sa hiôk hian đơ̆ng tơring au năm tơ̆ tơring anai”.

 – Duh nhen dôm bơngai nai, ƀok Cil Ha Thơ, tơ̆ thôn Hang Hớt, xăh Mê Linh, apŭng Lâm Hà (Lâm Đồng) chơt hơ iă ăh apinh găh tơdrong ƀôh băt kơ po hăm tơdrong hơtŏk tơ iung kơ teh đak. Ƀok Cil Ha Thơ chơt hơ iă tơroi: “Bơnê kơ teh đak hlôi ming man trong như̆a păng ƀêtŏng, kon pơlei lơ̆m thôn tôch chơt hơ iă. Adrol ki tơdrong vih vơ̆t tơnap tap, dang ei đei trong ‘nao noh hiôk hian hloh, tĕch pơdro chơ pơdŭ tơmam drăm adoi hiôk mơ̆n. Kon xâu đei hŏk pơhrăm tôm, tơdrong erih hơtŏk tơ iung, kon pơlei xô̆ hơ iă dêh. Dang ei tơ̆ tơring nhôn hlôi đei teh đak axong ming man tôm hăm hnam trưng hŏk kơjăp, unh hơyuh trong nơnăm adoi đei tôm. Kon pơlei hơtŏk mŭk drăm, pơtăm pơmur rong hơdrông pơm brai”

 - Vă jê̆ 80 sơnăm păng 50 sơnăm mơ̆t jang Đảng, ƀô̆ đô̆i so K’Mợ, kră pơlei oei tơ̆ tơring Sơn Điền, apŭng Di Linh, dêh char Lâm Đồng đei lăng jing bơngai ƀô̆h hơdăh lơ̆m năr rơngei tơring Pơbăh, tĕh đak rơngei keh kong. Lơ̆m năr rơhơi, ƀok hơnơ̆ng chă tơroi ăn kôn mon kon sau băt dôm tơdrong tơnap tap, jĭ jơhngơ̆m, hiong răm đơ̆ng tơblăh vang pơm ăn, găh dôm bôl boăl ƀok nuih mơng lôch răm lơ̆m ‘măng tơblăh Mi dŏng tĕh đak. Ƀok K’Mợ, tôch chơt hơ iă ‘nă hal hăm dôm tơdrong iŏk đei jơnei ‘lơ̆ng hơ iă hrei au:“Dang ei rơngei hiôk hian bơih, kon pơlei hlôi atŏk tơ iung mŭk drăm păng đei rơvơn chă răt bơ̆n kmăi kmŏk păng gre tơgŭm ăn jang sa, tơgŭm ăn erĭh sa, tơdrong erĭh sa roi năr roi kơ jăp ‘lơ̆ng. Pơtêng hăm tơring kơdrơ̆m ‘nŏh ư̆h kơ tom ră, mălei tơring Sơn Điền bro hơtăih hơtŏ au jei atŏk tơ iung bơih. Đei đăi lơ lau gơnơm kơ Đảng păng tĕh đak ling lang lăng ba tơmơ̆t jên jang tôm tơdrong. Dang ei ba oei pran ‘nŏh năm tơ̆ au tơ̆ to, chă pơrô̆ pơrôp, hơvơn kon pơlei hơdrin jang sa, kơrŭn đĭ jơhngơ̆m vă pă đei ŭnh hnam ayơ dơnŭh bơih”.

 - Gia Lai ‘nao pơgơ̆r ‘Năr akŏm joh ayŏ hơdrung kon kông hăm lơ tơdrong jang kăp gĭt vă xơng kơ kuh đei Jơnei năr 30/4. Truh akŏm ‘Năr Joh ayŏ hơdrung kon kông dêh char Gia Lai, yă Kpah H’nhin, pơlei  M’lá, xăh Phú Cần, apŭng Krông Pa roi ƀôh hơdăh tơdrong tơguăt tơguăl đơ̆ng hơdrung ‘nhŏng oh, kon pơlei đei akŏm pơma dơnuh, hŏk hơlen dih băl tơdrong joh ayŏ juăt jue dih băl:  “Truh hăm ‘năr akŏm joh ayŏ hơdrung kon kông âu nhôn hơ ‘nhăk um ai kăp gĭt hăm tơdrong pơxô̆ pơchơt, nhôn ‘meh vă tơgop jơva chĭng chêng đơ̆ng pơlei pơla ataih yaih hăm tơdrong hơpơi gô đei tôm bơngai băt truh vă atŭm hăm tôm khul vang akŏm pơtruh lơ tơdrong kăp gĭt xô̆ chơt, atŭm hŏk hơlen, akŏm pơma dơnuh vă pơm thoi yơ dôm um ai joh ayŏ kăp gĭt âu gô đei vei răk tơƀăk mong ling lang”.

 – Găh tơ̆ tơring Nâm Nung, apŭng Krông Nô, dêh char Dak Nông, tơring kăn kư̆ kĕch mang lơ̆m chăl sơnăm tơblăh Mi, lăp đơ̆ng rŏng tơring Pơbăh rơngei, kon pơlei rim hơdrung hơnơ̆ng kiơ̆ yok rok jơ̆ng joăt joe nuih mơng vă tơ iung pơjing pơlei pơla. Tơdrong erĭh sa roi năr roi tơplĭh ‘nao, rim răih kon pơlei vang vei răk tơdrong oei sa ‘lơ̆ng liĕm kơ hơdrech hơdrung, pơ̆ih trong jang tơmang pơ hiơ̆ pơlei pơla lơ̆m cham să groi tĕh Dak Nông. Kiơ̆ đơ̆ng yă H’Thương, Kơ iĕng kơdră Dơnŏ anĭh vei lăng kon pơlei tơring Nâm Nung tơbăt:“Dang ei kon pơlei hlôi băt hŏk pơhrăm trong jang sa gơ̆h hơgei đơ̆ng ŭnh hnam ‘nhŏng ŏh Yuăn, pơtăm chehphe, ksu, hơdrin jang sa kiơ̆ trong tĕch mơdro. ‘Ngoăih kơ ‘noh tơring đei 4 tơdrong hơ iă găh tơmang pơ hiơ̆ pơlei pơla, 1 ‘nŏh tơdrong joăt dui brai vai tanh khăn, 2 ‘nŏh tơdrong jŏh hơri, 3 ‘nŏh tôn chĭng chêng păng mă 4 ‘nŏh dôm tơdrong kơ̆m kang kơnang giĕng joăt joe kơ bơngai M’nông.Hrei au nhôn tŏk bŏk tơchă bơngai tơmơ̆t jên jang vă iung jang jơnei hlŏh dơ̆ng tơdrong jang tơmang pơ hiơ̆ pơlei pơla tơ̆ tơring Nâm Nung”.

Lan – Zưt chih păng pơre nơ̆r