VOV4.Bahnar -Tơ ring Tây Nguyên, đei akhan tŏk bŏk dơ̆ng tơ̆ hơ năp tơ drong hơ mĕng ‘lơ̆ng lơ̆m bơ̆ jang iŏk yua dôm tơ dỏng pran ‘lơ̆ng đơ̆ng kơ dih, hăm 4/5 dêh char gô đei dôm trong gre kơ dâu hrĕnh tơ̆ hơ năp kơnh, hăm dôm tơ drong jang tŏk bŏk tơ lĕch jang, ‘nao đei kĭ ăn trong jang tơ mơ̆t jên jang dăh mă tŏk bŏk lơ̆m jăl jang tơ chĕng hơ len. Kon pơ lei, anih jang mơ dro sa păng khŭl kơ dră rim dêh char tơ lĕch tơ drong hơ mĕng tih lơ̆m dôm trong ‘nao, mă lei kŭm đei lơ tơ drong tơ tăm yan âu. Lơ̆m noh, tơ drong tơ tăm tih hloh ‘noh jĭ tơ drong ưh kơ jang hrơ̆ch 1 ‘măng, yua kơ tơ dăh trong gre kơ dâu hrĕnh đei man mă tam mă đei trong tơ ƀưh băl, tam mă đei anih jang pran ‘lơ̆ng, mưh chă tung pơ dŭ tơ mam,logistic, ‘noh kơ sư̆k tưk tơ iung mŭk drăm Tây Nguyên kŭm tam mă ‘lơ̆ng ‘năi.

Dak Lak jĭ dêh char chông hơ drol kơ tơ ring Tây Nguyên găh kơ sô̆ kon pơ lei lơ păng tơ mam tĕch tơ̆ teh đak đe, hăm kơ triệu tấn tơ mam tĕch tơ̆ teh đak đe rim sơ năm. Dang ei, lơ tơ mam tĕch tơ̆ teh đak đe tơ̆ dêh char athei jang kiơ̆ trong năm tơ plơ̆, truh tơ̆ tơ nŏk Cát Lái (pơ lei tơm Hồ Chí Minh), hơ tăih vă dang 350km, mă ưh kơ đei jur tơ păt tơ̆ tơ nŏk đak dơ sĭ tơ̆ Khánh Hòa hơ tăih lăp tam truh 200km. Hmă ‘noh, gre truh tơ̆ tơ nŏk âu păng vih hơ lơ̆k, gô hiong 2,3 năr, rim khei lăp năm đei 5 ‘măng. Mưh đei tơ hlăk tơ hlĭn (nhen ƀơ̆t khei ‘năr jĭ Covid-19) anih jang mơ dro sa tơ̆ Dak Lak athei hiong 1 giĕng, ƀơ̆p lăp 10 năr ‘mơ̆i mă pơ jao đei 1 gre chơ tơ mam jur tơ̆ tơ nŏk. Tơ drong trong hơ tăih, pơ jao tơ mam hiơ̆ hlôi pơm kon jên tŏk lơ, iŏk yua tĕch mơ dro păng tơ drong kĕ pơ jei đei ƀơm ưh kơ ‘lơ̆ng lơ.

Kiơ̆ kơ ƀok Phạm Đông Thanh, Kơ dră vei lăng Kŏng ti gre kơ dâu An Phước, dêh char Dak Lak, dang ei đĭ đăng dôm kon jên tơ mơ̆t blŭng a đơ̆ng tơ drong jang gre kơ dâu tă kơ tŏk lơ pơ têng hăm sơ năm sơ̆, pơm ăn anih jang mơ dro sa ưh kơ đei lơi. Ƀok Thanh akhan, tơ dăh đei trong gre kơ dâu hrĕnh năm tơ̆ dôm tơ nŏk đak dơ sĭ ‘noh tơ drong đơ̆ng anih jang mơ dro sa gô pha hloi. Trŏ mơ̆n, tơ drong pha ra đơ̆ng trong gre kơ dâu hrĕnh lăp tơ ƀôh hơ dăh mưh dôm tơ drong jang năm hơ dai đei tơ mơ̆t jên jang hrơ̆ch 1 ‘măng:

‘Ngoăih kơ pơ̆ih trong gre kơ dâu hrĕnh ‘noh dôm tơ drong năm kiơ̆ athei đei tơ mơ̆t jên jang hrơ̆ch 1 ‘măng. Pơ tih gia nhen tơ drong tung pơ dŭ. Pơ tih gia nhen kơ dâu đĭ 2 jơ, tung pơ dŭ ‘noh 4 jơ, vih hơ lơ̆k dơ̆ng đĭ 2 jơ ‘noh rŏ lăng lơ̆m 1 năr gô chơ đei 2 ‘măng. Đei thoi noh ‘noh gô tơ jur đei jên hu, tơ jur đei jên chơ, đei hloi hơ met ming gre, jên khei. Oei hrei ‘nâu, tung pơ dŭ hăm ti ‘noh tơ drong năm 2 jơ năm trong gre kơ dâu hrĕnh hăm 4 jơ năm trong nai, kŭm lei lăi đĕch.

Cheh phe tĕch tơ̆ teh đak đe đơ̆ng Simexco Dak Lak, tơ̆ 1 anih mong răk chơ vih vơ̆t lơ̆m trong chơ hơ drơ̆k truh tơ̆ tơ nŏk Cát Lái

Hăm apŭng Krông Bông, dêh char Dak Lak, trong gre kơ dâu hrĕnh ưh kơ hrơ̆ch 1 ‘măng kŭm jing 1 tơ drong tơ tăm. Ƀok Lê Văn Long, Kơ dră Anih vei lăng kon pơ lei apŭng tơ băt, Krông Bông gô jing tơ ring đei yua rơ đăh hloh tơ dăh trong gre kơ dâu hrĕnh Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột (jên tơ mơ̆t jang vă jê̆ 22 rơ bâu ti hlak jên) đei ming man. Yua kơ kiơ̆ trong chĕng hơ met teh, trong gre kơ dâu hrĕnh kơ dâu rok kiơ̆ vă đĭ trong kơ jung kơ apŭng, đei xăh pơm pơ đeh trong năm tơ̆ đak dơ sĭ đơ̆ng vă 200km jur oei pă dang 70km; hơ tăih vih tơ̆ Buôn Ma Thuột đơ̆ng 100km, oei pă 50km… Mă kăl ‘noh, gơ nang đơ̆ng trong gre kơ dâu hrĕnh kơ dâu rok kông Chư Yang Sin hăm lơ anih gru groa jơ hnơr arih, Krông Bông gô jang kiơ̆ đei tơ mam ‘lơ̆ng tơ mang lăng tih tên đơ̆ng kơ dih.

            Mă lei, kiơ̆ kơ ƀok Lê Văn Long, vă đĭ đăng trong nơ năm tơ̆ apŭng tă kơ nê̆ ngăl bơ̆ih. Găh lơ trong gre kơ sô̆ 12, lăp gơh kơ dâu hrĕnh 30km lơ̆m 1 jơ. Trong gre kơ sô̆ 9 kơ nê̆ hloh, gre chơ tơ mam lăp kơ dâu hơ la kơ 20km lơ̆m 1 jơ. Trong nơ năm găh tu ( đei trong gre kơ dâu hrĕnh) găh lơ đei ƀơm đak krong, athei hao thŏng nan. Ƀok Long akhan, kơ jă kăp gĭt đơ̆ng trong gre kơ dâu hrĕnh Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, lăp đei hơ tŏk ‘lơ̆ng mưh trong năm tơ ƀưh hăm trong gre kơ dâu hrĕnh kŭm đei tơ mơ̆t jên jang lăp ‘lơ̆ng.

2 tŏ trong gre kơ sô̆ 9 păng 12 dang ei tôch kơ nê̆, hư răm kơ tang. Thoi noh, vă kon pơ lei năm vih vơ̆t hiôk hian păng mưh trong gre kơ dâu hrĕnh man đang noh đei trong tơ ƀưh ‘lơ̆ng, ĭnh athei Jơ nŭm vei lăng kon pơ lei păng Anih vei lăng kon pơ lei set hơ len hơ met ăn jên jang hrôih. Hơ drô̆ găh hơ nih tơ ƀưh trong gre kơ dâu hrĕnh, ‘noh tơ̆ hơ nih tơ ƀưh mă 2, đei băt ‘noh jĭ apŭng Krông Pách hlôi đei tơ lĕch trong jang tơ mơ̆t jên jang. Mă lei, gơng năm klĕch đak Krông Bông ‘noh oei tam mă đei trong tơ lĕch jang tơ mơ̆t jên jang, vă gơh năm tơ ƀưh đei mưh trong gre kơ dâu hrĕnh pơm đang, ‘noh dêh char kŭm kăl kơ set hơ len pơm liơ vă tơ drong gre kơ dâu hrĕnh đei hiôk ‘lơ̆ng.

Trong gre kơ sô̆ 9, trong năm dang ei kơ trong gre kơ dâu hrĕnh Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột ‘nao đei Kuôk hô̆i kĭ ăn

Gia Lai, tơ ring đei teh să hloh Tây Nguyên kŭm tŏk bŏk lơ̆m tơ drong tơ chĕng hơ len, ming man trong gre kơ dâu hrĕnh năm tơ̆ tơ nŏk Quy Nhơn, jên tơ mơ̆t jang tơ chĕng hơ drol 56 rơ bâu ti hlak jên. Dang ei, tơ mam drăm hơ tŏk tơ iung kơ dêh char Gia Lai đei ưh kơ gan ‘lơ̆ng tôch kơ tih yua kơ vă đĭ đăng tơ mam tĕch tơ̆ teh đak đe athei năm hơ drơ̆k truh tơ̆ tơ nŏk Cát Lái hơ tăih hloh 550km, mă ưh kơ jur tơ̆ tơ nŏk Quy Nhơn, hăm trong hơ tăih lăp dang 40%. Kiơ̆ kơ ƀok Nguyễn Hữu Quế, Kơ dră vei lăng Anih tơ lĕch nơ̆r sơ kơ̆t tơ mơ̆t jên jang Gia Lai, tơ mam tơ̆ dêh char athei năm hơ drơ̆k trong hơ tăih, 1 păh yua kơ trong gre kơ sô̆ 19 năm tơ̆ Quy Nhơn iĕ, tơ drong nai ‘noh yua kơ tơ nŏk đak dơ sĭ Quy Nhơn oei tŏk bŏk pơm hơ met ming, năr duk kơ dâu tam mă pơm lăp đei dôm tơ mam tĕch tơ̆ teh đak đe đơ̆ng Gia Lai. Kiơ̆ kơ ƀok Quế, mĭnh trong gre kơ dâu hrĕnh 56 rơ bâu ti hlak jên tơ ƀưh Gia Lai hăm đak dơ sĭ, ưh khan lăp tơ lĕch long nol tih găh hơ vơn jên jang, mă pơ đĭ hloi tơ drong tơ mơ̆t jên jang pơm hơ nih pơ jao, hơ nih jang kơ măy kơ mŏk păng pơ vih pơ văn năm kiơ̆. Yua thoi noh, kŭm hăm hơ drin krao hơ vơn tơ mơ̆t jên jang pơm trong gre kơ dâu hrĕnh, Gia Lai kŭm tŏk bŏk tơ chĕng hơ len, tơ mơ̆t dơ̆ng mă lăp lơ̆m proh hơ met hơ tŏk tơ iung mŭk drăm kơ dih:

Pơ jing chĕng hơ met teh hơ tŏk tơ iung mŭk drăm tơ pôl truh sơ năm 2030, lăng truh sơ năm 2050 ‘noh nhôn tơ mơ̆t dơ̆ng 3 hơ nih jang kơ măy kơ mŏk tơ ter kiơ̆ trong gre kơ sô̆ 19 jur tơ̆ tơ nŏk Quy Nhơn. Păng dôm bơ ngai tơ mơ̆t jên jang kŭm sơng blŭng trong vă jang trong gre kơ dâu hrĕnh gô năm klĕch. Thoi noh kơ na đe sư jang tơ drong jang tơ̆ Đăk Đoa kŭm đei, Mang Yang kŭm đei păng pơ đĭ hloi Đăk Pơ dơ̆ng. Tơ ter kiơ̆ trong gre tih ‘noh, đei lơ hơ nih jang kơ măy kơ mŏk hlôi đei bơ ngai tơ mơ̆t jên bơ ngơ̆t truh. Păng tơ drong mă pêng ‘noh jĭ nhôn gô hơ nơ̆ng pơm pơ keh trong nơ năm, vă tơ ƀưh dôm tơ ring vă tĕch tơ mam.

‘Măng jang apŭng plĕnh teh Lệ Thanh-hơ nih hơ tuch kơ trong gre kơ dâu hrĕnh Gia Lai Bình Định jên tơ mơ̆t jang tơ chĕng hơ drol 56 rơ bâu ti hlak jên

‘Ngoăih kơ trong gre kơ dâu hrĕnh Khánh Hòa-Buôn Ma Thuột, jên tơ mơ̆t jang vă jê̆ 22 rơ bâu ti hlak jên hlôi đei Kuôk hô̆i kĭ ăn, tơ drong 3 dêh char nai tơ̆ Tây Nguyên ‘noh Gia Lai, Dak Nông, Lâm Đồng, kŭm hơ drin ming man trong gre kơ dâu hrĕnh, pơm đei tơ drong hơ mĕng tih ăn mŭk drăm tơ pôl kơ tơ ring. Mă lei, hăm tơ drong tơ răn pơ đĭ hloi găh trong nơ năm, kơ măy kơ mŏk - pơ vih pơ văn păng tơ drong hlôh vao tơ mơ̆t jên jang dôm tơ drong jang tih, ‘noh vă hrơ̆ch 1 ‘măng hăm trong gre kơ dâu hrĕnh, dôm dêh char Tây Nguyên đei lơ tơ drong athei jang. Mă loi ‘noh, lơ̆m tŏk bŏk blŭng sơ năm 2022, mĭnh ƀar dêh char lơ̆m tơ ring hlôi ăn ƀôh tơ drong tơ jur găh sơng iŏk tơ mơ̆t jên jang păng tơ lĕch jên tơ mơ̆t jang teh đak. Tơ drong ‘nâu ăn ƀôh, dôm dêh char sa roi athei hơ drin yak hloh đơ̆ng kơ dih, tơ iung dơ̆ng tơ drong kĕ vei lăng, mă kĕ bơ̆ jang kiơ̆ jơ nei dôm tơ drong jang pơm trong gre kơ dâu hrĕnh tih.

Dương Đình Tuấn: Chih

Thuem: Tơ blơ̆