VOV4.Bahnar – Tơdrong đei jơnei Điện Biên Phủ năr 7/5/1954 jing tơdrong kăp g^t kơ hnưr erih tih tên hăm hơdrung bơngai Việt Nam. Noh jing tơdrong đei jơnei tih kơ tơdrong nuih mơng, tơdrong plang, kho\m mă yak hloh tơnap tap đơ\ng khul linh păng kon pơlei ja#p teh đak pơma atu\m păng kơ rơbăn kon bơngai Yên Bái pơma adro#. Bơ\n atu\m chôt vih hăm Wăng kông Lũng Lô – jăl trong chrih xre\p hlôit ơgop pơjing đei tơdrong jơnei kơ hnưr erih Điện Biên Phủ vă atu\m băt hơdăh hloh găh tơdrong nuih mơng xơ\ ki – ăh khul linh păng kon pơlei bơ\n pơih hơmet trong, chơ pơdu\ tơmam xa, ‘mra#m phao, pơgang ăn kơdrăn tơblăh.

“Krang Pha Đin pơmai pu\, ‘nho\ng tôi / Wăng kông Lũng Lô ‘nho\ng jrao, pơmai hri /Mă [ôm ‘mra#m pham le\ch xe\ch huăng / Ưh lao đon, ưh ‘mêm kơ chăl hơmuh hơmo\ng”

Dôm nơ\r pơđơ\k lơ\m [ai "Jrao hơ\k khul linh Điện Biên" đơ\ng Tố Hữu chih tơroi kơ đon bơnôh iung tơblăh nuih mơng tơ\ kơdrăn tơblăh Điện Biên Phủ ăh xơnăm 1954 tơ\ Wăng kông Lũng Lô ăh jăl trong 37, tơ\ xơlam teh kơ 2 apu\ng Văn Chấn (Yên Bái) păng Phù Yên (Sơn La).

Lơ\m khei năr iung tơjră khul ayăt Phlăng, Trung ương Đảng pơkăp pơih jăl trong 13A pơtơm đơ\ng Bến Hiên (dêh char Tuyên Quang), găn tơring Bến Âu Lâu (Yên Bái), găn wăng kông Lũng Lô năm truh anih hơnglăh 3 Cò Nòi (dêh char Sơn La), pơtoi jăl trong 41 ‘măn ăn tơdrong tơblăh Điện Biên Phủ. Jăl trong mă khul linh păng kon pơlei athei pơih ataih hloh 120 km, tơring teh kông krang, hang nak, găn 3 to\ đak krong tih xă noh krong Chảy, krong Hồng păng krong Đà.

Xơkơ\t hơdăh xơnong ch^nh tr^ noh vei xơđơ\ng jăl trong tơm le\ch truh kơdrăn tơblăh, đơ\ng khei 4/1953, kiơ\ pơkăl đơ\ng Anih Tơm tơgu\m ăn Khul Linh, noh dêh char Yên Bái hlôi xơkơ\t pơjing jăl trong 13; hơvơn hloh 124.000 ‘nu kon pơlei vang pơih jăl trong. Kon pơlei tơring hlôi kơdih tơgop kơ rơbâu tơm ‘long, kơ rơbăn tơm pơle, kram, jrăng hnam ‘nâu nai hia vă bơ\ drơh trong, tơroh pơgăn ăn gre kơdâu, chơ tơmam xa ăn khul linh tơ\ kơdrăn tơblăh.

Đơ\ng ro\ng hloh 200 măng năr kơ ‘nôh, jăl trong găn wăng kông Lũng Lô đei pơih kơdâu, pơtoi kơdrăn tơblăh Việt Bắc păng dôm dêh char Tây Bắc hlôi tơgu\m kơ rơbăn tong gre chơ pơdu\ phao kơtuang pơtruh tôm tong, tơtom ăn kơdrăn tơblăh.

{ôh thoi noh, khul ayăt Phlăng hlôi tơjruh [ôm tơ\ tơring wăng kông Lũng Lô je# 12.000 ta#n [ôm; đei lơ ‘năr tơjruh truh kơ 200 to\. Mă lei, hăm tơdrong pơkăp đ^ đăng ăn kơdrăn tơblăh, kơ rơbăn ‘nu bơngai hlôi kơnăp [ôm ‘mra#m đôh, găn hloh tơdrong iu\ yêr măng năr tơguăt hăm jăl trong. Ayăt pơrăm, bơ\n hơmet bơ\n yak; ayăt pơrăm anih âu, bơ\n pơih ăh anih nai; ayăt pơrăm kơ ‘năr, bơ\n pơih trogn ăh kơmăng... Kơ rơbăn ta#n tơmam xa pơtruh ăn khul linh, phao kơtuang, dôm j^t rơbâu ta#n tơmam drăm xa đei ako\m ăh tơring Thượng Bằng La hlôi găn wăng kông năm truh kơdrăn tơblăh păng đei vei xơđơ\ng.

Jing bơngai kơtă pơgơ\r Khul linh B76, lơ\m Khul linh tơm C86 apu\ng Văn Chấn vang vei lăng jăl trong dơnơm wăng kông Lũng Lô, [ok Hoàng Kim Tường tơ\ thôn Muỗng, xăh Thượng Bằng La, apu\ng Văn Chấn (Yên Bái) duh oei băt hơdăh găh khei năr [ôm ‘mra#m tơjruh xơ\. Mă tơnap tap, hiơ\r hli, mă lei [ok atu\m hăm khul gru\p po duh măng năr vei xơđơ\ng ăn kon pơlei pơdu\ tơmam drăm, ‘mra#m phao vă pơtruh ăn kơdrăn tơblăh: (Athei vei đơ\ng kơso# 53 truh groi wăng kông lơ\m 3 khei. Tơnap tap hrat hr^n mă lei ưh gơh pơhơi athei vei lăng tơnăp, pơđ^ vei xơđơ\ng păng lơ tơdrong nai dơ\ng).

 Năr 27/4/2011, Wăng kông Lũng Lô – jăl trong chrih xre\p, pơdăh ăn tơdrong nuih mơng kơ hnưr erih tơjră ayăt tơgar đơ\ng hơdrung bơngai Việt Nam hlôi đei Anih Tơm Joh ayo\ - Tơplo\ng kơdâu păng Tơmang pơhiơ\ pơkăp jing Anih gru grua kiư hnưr erih teh đak.

Mă rơneh păng tih vơ\ lơ\m khei năr teh đak đei jơnei rơngei, hiôk hian; ưh đei đang măt [ôh khei năr noh, mă lei chăl kon xâu mơlôh kơ dêh char Yên Bái pơma atu\m păng xăh Thượng Bằng La pơma adro# hơnơ\ng hmach bơnê păng pơ ư pơ ang găh jơhngơ\m plang đơ\ng chăl mih ma yă [ok hlôi pơjing jăl trong chrih xre\p, tơgop kăp g^t lơ\m tơdrong đei jơnei kơ hnưr erih Điện Biên Phủ "ang bang ja#p tơring teh, pơm tơdro\ plei teh", hơ ‘nhăk tơdrong rơngei hiôk hian ăn hơdrung hơdre\ch. Oh Nguyễn Thị Hoàng Yến, đoan viên xăh Thượng Bằng La, apu\ng Văn Chấn tơroi: (nhôn gô adrin atu\m ho\kpơhrăm, che\p vei tơdrong juăt jue ‘lơ\ng ro\ mă mih ma yă [ok hlôi pơjing. Vang ako\m tơroi tơbăt, pơm kiơ\ dôm tơdrong jang kơ Đoan, kơ xăh tơle\ch).

 Xăh Thượng Bằng La – tơring đei trong wăng kông Lũng Lô găn ga jing minh lơ\m dôm tơring mă blu\ng kơ apu\ng Văn Chấn đei jơnei tơchơ\t tơring tơrang ‘nao ăh xơnăm 2016. Lơ\m tơdrong pơm kiơ\ pơkăp pơjing tơring tơrang ‘nao dang ei, xơkơ\t tơdrong tơm noh hơto\k io\k yua ăn kon pơlei, xăh hlôi ako\m hơvơn kon pơlei hơto\k pran pơm jang, tơplih hơdre\ch ‘long pơtăm, kon tơrong; lơ\m noh, ‘nguaih kơ pơjing keh kong tơring pơtăm ‘long xa plei đei xuơ kiơ\ pơkăp pơm tơle\ch tơmam drăm hăm hloh 500 ha, xăh hlôi păng to\k bo\k pơm kiơ\ lơ tơdrong jang vă hơto\k choh jang xa nai đei yua lơ găh mu\k drăm.

 {ok Hoàng Đình Mưu, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Thượng Bằng La ăn tơbăt: truh dang ei, tơdrong io\k yua hăm rim ‘nu bơngai jang tơ\ xăh rim xơnăm đei hloh 44,5 tr^u hlj; kơso# unh hnam hin dơnuh tơjur oei pă hơla 1,8%...: (Xăh hlôi ako\m pơm thoi yơ vă xek tơlang tơdrong unh hnam hin dơnuh. Hăm tơring dang ei đei minh [ar unh hnam tôch tơnap tap, atu\m hăm tơdrong tơgu\m đơ\ng tơring păng anih jang kơpal noh đe ye\t adoi adrin pơm jang vă klaih đơ\ng hin dơnuh).

Lơ\m tơdrong jang tơplih ‘nao, Wăng kông Lũng Lô hrei âu jing jăl trong nơnăm kăp g^t tơgu\m ăn xăh Thượng Bằng La păng dôm tơring nai lơ\m tơring Tây Bắc jang te\ch pơdro, pơdu\ tơmam drăm le\ch tơ\ ‘nguaih; kiơ\ đơ\ng noh, tơgop hơto\k mu\k drăm – tơpôl roi năr roi hơto\k tơ iung, tơgăl hăm dôm tơdrong plang tih tên đơ\ng chăl mih ma yă [ok lơ\m dôm xơnăm adrol ki.

Lan chih păng pơre nơ\r