VOV4.Bahnar - Sơ năm ‘nâu đĭ hlŏh 80 sơ năm bơih mă lei kră pơ lei Y Yơh Kbuôr tơ̆ plt Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lak oei tôch tơ năp hăm tơ drong jang lơ̆m pơ lei. Đei kon pơ lei lui pôk pơm kră pơ lei, Bơ ngai vei lăng khul jang mặt trận, Chĕp kơ̆l khul kră pơ lei lơ sơ năm, ƀok hơ nơ̆ng bơ̆ jang hăm jơ hngâm đon tôch năp. Lơ̆m dôm năr âu ki, ƀok kŭm hăm đe kră pơ lei păng dôm khul grŭp nai năm tơ̆ rim hnam chă roi tơ băt, krao hơ vơn kon pơ lei jang kiơ̆ trong tang găn jĭ păng tơ gŭm ăn anih mong jên tang găn jĭ tơ̆ tơ ring.

Iŏk đơ̆ng đei jĭ Covid-19 ‘măng mă 4 tơ̆ Dak Lak, hơ nơ̆ng rim gơ măng, kră pơ lei Y Yơh Kbuôr, tơ̆ plei Kmrơng Prông A, xăh Ea Tu, plt Buôn Ma Thuột, kŭm hăm dôm bơ ngai vei lăng kueng ƀôt lơ̆m pơ lei năm truh rim hnam athei rim bơ ngai pơm kiơ̆ ‘lơ̆ng dôm tơ drong hơ găt tang găn jĭ, tơ tă ăn dôm unh hnam đei bơ ngai năm tơ̆ hơ tăih mưh vih athei năm chih tơ roi găh jơ hngâm jăn păng oei hơ drô̆ tơ̆ hnam. Yă H’Ó Kbuôr, tơ̆ plei Kmrơng Prông A, xăh Ea Tu, plt Buôn Ma Thuột ăn tơ băt, kiơ̆ đơ̆ng mơ̆ng radio, lăng tivi păng dôm ‘măng pơ ma nuh hăm kră pơ lei Y Yơh, unh hnam băt hơ dăh trong tang găn jĭ. Mă đơ̆ng tam mă pơ drŏng kiơ ră, mă lei hăm đon tơ chĕng tơ mam tŏ sĕt, jơ hngâm đon ‘mêm lơ yă vang tơ gop jên ăn anih mong jên tang găn jĭ covid-19 đơ̆ng Khul kơ dră tĕh đak ‘năi:

“Inh hơ nơ̆ng iŏk đei nơ̆r tơ roi găh tơ drong jĭ păng trong tang găn jĭ lơ̆m hnam kơ na inh pơm kiơ̆ ‘năi. Đơ̆ng rŏng kơ ‘nŏh jĭ dôm ‘măng krao hơ vơn tơ gop jên inh vang tơ gŭm hai, đei tŏ sĕt tơ gŭm tŏ sĕt, đei lơ tơ gŭm lơ, mơ̆ng đơ̆ng kơ dih đei”.

Kră pơ lei Y Yơh hơ nơ̆ng năm chă tơ roi tơ băt ăn kon pơ lei

Plei Kmrơng Prông A dang ei đei vă jê̆ 550 unh hnam hăm 2.200 ‘nu bơ ngai, mơ̆ lơ ‘nŏh jĭ bơ ngai Rađe. Kră pơ lei jang tơ năp, khul vei lăng jang ‘lơ̆ng kơ na dôm tơ drong jang mŭk drăm, vei kơ jăp jŏh ayŏ kơ dŏ xoang đei lơ bơ ngai jang kiơ̆. Yoa thoi nŏh, truh dang ei pơ lei oei vei kơ jăp lơ sơ mrŭk chĭng chêng, ge so, khăn, hơ băn ao tanh, đak hơ drâm, hnam kơ jung. Mưh lơ̆m pơ lei đei tơ drong hil băl, rim bơ ngai ngôi hơ dai vang tơ blang, bu trŏ bu glăi hui chông băl năm tơ̆ anih sek tơ lang.

Kră pơ lei Y Yơh chơt hơ iă mưh ƀôh, mă đơ̆ng tơ drong arih xa oei tơ plih ‘nao tôch hrĕnh ră mă lei plei Kmrơ̆ng Prông A oei hơ nơ̆ng jing pơ lei Rađe oei chĕp vei lơ tơ drong juăt ‘lơ̆ng đĕch: “Đĭ đăng kon pơ lei, đe druh dăm lơ̆m pơ lei 1 ƀơ̆r đon jang kiơ̆ ‘lơ̆ng kơ na nhôn tôch hơ iă. Mă 2 ‘nŏh jĭ tơ drong juăt, tơ drong et soi đơ̆ng kră sơ̆, nhen soi ăn jơ hngâm pran, et kôch đak nhôn, đĭ đăng khul tơ pôl lơ̆m pơ lei vang pơ gơ̆r, tơ tă ăn rim bơ ngai lơ̆m pơ lei vang vei lăng dôm tơ drong juăt ‘lơ̆ng”.

Đơ̆ng đei trong jang đơ̆ng Dơ nŏ anih vei lăng kon pơ lei plt Buôn Ma Thuột păng xăh Ea Tu tơ gŭm jên pơm trong, plei Kmrơng Prông A hôp đĭ đăng kon pơ lei, rim khul grŭp pơ ma nuh, vang tơ gop, tơ lĕch trong jang, vei lăng. Hăm dôm unh hnam tam mă hlôh, kră pơ lei Y Yơh kŭm hăm khul chĕp kơ̆l đảng, khul tơ pôl năm truh tơ̆ hnam chă tơ blang ăn tơ drong đei yoa mưh pơm trong, atŭm hăm ‘nŏh tơ gĕch ƀât dôm năr ngôi pơ chơt, et xa lơ̆m pơ lei vă roi tơ băt dơ̆ng ăn kon pơ lei. Hăm nơ̆r pơ ma tơ păt ‘lơ̆ng, gơ̆h hơ gei, kră pơ lei Y Yơh roi tơ ƀôh, pơ lung kon pơ lei vang jang kiơ̆. ‘Ngoăih kơ tơ gop hơ dai 200.000 hlj 1 unh hnam, rim hnam oei tơ gop dơ̆ng 40.000 hlak ăn 1 m tĕh pơm trong klĕch pơ gar kơ dih. Hlŏh kơ ‘nŏh dơ̆ng, kon pơ lei oei chu yuih hŭt lê̆ var pơ gar, kŏh hŭt tơm ‘long vă pơih trong xă đơ̆ng 6m truh 8m kiơ̆ tơ drong hơ găt tơ ring tơ rang ‘nao. Gơ nơm thoi nŏh, ưh kơ đunh, rim jăl trong lơ̆m pơ lei đei man bê tông, tuh yâu hăk kơ jăp ‘lơ̆ng ngăl.

Kră pơ lei Y Yơh roi tơ ƀôh trong tang găn jĭ hơ buh

Ƀok Bùi Văn Hượng, kăn ƀô̆ vei lăng jŏh ayŏ kơ dŏ xoang xăh Ea Tu, plt Buôn Ma Thuột ăn tơ băt: Hăm đon jang tôch tơ năp, hlôh vao tơ drong juăt tơ̆ tơ ring, kră pơ lei Y Yơh jing bơ ngai đei kon pơ lei tơ̆ plei Kmrơng Prông A lui kiơ̆. Đon jang tơ năp đơ̆ng ƀok vang tơ gŭm vei kơ jăp hơ năn pơ lei arih xa ‘lơ̆ng rơ gei lơ̆m lơ sơ năm âu ki păng jang kĕh dôm tơ drong hơ găt găh tơ ring tơ rang ‘nao. Hăm hlŏh 30 sơ năm jang mặt trận, pơm bơ ngai vei lăng Khul kră pơ lei xă lơ sơ năm ‘nâu mă jang yă kiơ, ƀok Y Yơh kŭm hơ nơ̆ng jang hơ doi hăm kăn ƀô̆ tơ̆ tơ ring, khul grŭp tơ pôl lơ̆m pơ lei vă jang ‘lơ̆ng tơ drong jang, hơ năp jang krao pơ chôp kon pơ lei, hơ nơ̆ng năm hơ drol lơ̆m rim tơ drong. Kơ dih kâu kră pơ lei kŭm jing bơ ngai đei đon vei kơ jăp tơ drong juăt ‘lơ̆ng đơ̆ng sơ̆, băt trong pơ tho ăn kon hơ ‘lơ̆p hai. Ƀok “pơ ma ‘nŏh jang hloi” kơ na đei kon pơ lei lui yom. Mă loi, mưh pơm bơ ngai vei lăng Khul kră pơ lei, ƀok tơ iung đei hơ năp jang đơ̆ng dôm bơ ngai lơ̆m khul hăm rim tơ drong ƀơm truh kon pơ lei tơ̆ pơ lei pơ la.

“Khul kră pơ lei hơ nơ̆ng tơ tă ăn đe kră pơ lei, roi tơ băt, krao hơ vơn đe kră pơ lei nai jang ‘lơ̆ng tơ drong vei lăng kon sâu kơ dih, lê̆ pơm glăi lơ̆m tơ pôl, athei jang kiơ̆ ‘lơ̆ng dôm trong jang tang găn jĭ covid-19. Khul kră pơ lei oei bơ̆ jang lơ tơ drong vă chĕp vei tơ drong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang ‘lơ̆ng hơ iă đơ̆ng hơ drĕch kơ dih, pơ tho ăn kon hơ ‘lơ̆p jang ‘lơ̆ng hơ năp jang đơ̆ng kơ dih, lê̆ pơm tơ drong glăi luơ̆t.”

Oei xa hơ dai hăm kon pơ lei, băt hơ dăh đon tơ chĕng đơ̆ng kon pơ lei, hlŏh 30 sơ năm âu ki, kră pơ lei Y Yơh Kbuôr jing bơ ngai “tơ guăt ƀơ̆r đon kon pơ lei” tơ̆ plei Kmrơng Prông A pơ ma adrô̆ păng dôm pơ lei bơ ngai kon kông tơ̆ xăh Ea Tu pơ ma atŭm. Hăm trong jang “tơ tĕh rim ‘măng, jreng lăng rim hnam”, chă khan kơ dôm bơ ngai bơ̆h ƀơm put kiơ̆ nơ̆r đe, jĭ bơ ngai đei ƀơ̆r hon, đon tai, kră pơ lei Y Yơh roi đei kon pơ lei lui yom păng pơm kiơ̆ dơ̆ng. Gơ nơm thoi nŏh mă gơ̆h krao hơ vơn đei kon pơ lei adrin pơ jing tơ drong arih xa ‘nao, tơ guăt pôm ƀơ̆r đon đơ̆ng mih ma duch nă dôm hơ drĕch hơ drung lơ̆m pơ lei pơ la.

                                                                                                                        H’Xíu: Chih

Dơ̆ng: Tơ blơ̆