VOV4.Bahnar - {ok Cil Ha Kròng (bơngai K’Ho) tơ\ xăh ataih yaih Liêng Srônh, apu\ng Đam Rông, dêh char Lâm Đồng noh kră pơlei gơh rơgei. {ok jing bơngai mă blu\ng jang [a na muih đơ\ng anih trôk trăp, duh jing bơngai yuk hơlâu găh pơtăm ca phê tơ\ mir kông lơ\m tơring. Kon pơlei lơ\m tơring, bu bu duh băt ‘mêm, ku\p jom kơ kră pơlei Cil Ha Kròng, kơlih [ok hơnơ\ng tơgu\m rim bơngai đơ\ng trong jang hơto\k mu\k drăm, tơgop jơhngơ\m tơ iung pơlei pơla.

Rơneh păng tih vơ\ tơ\ xăh Dà Dờng, apu\ng Lâm Hà, dêh char Lâm Đồng, xơnăm 1986, Cil Ha Kròng oei hơkăn păng vih erih jang xa tơ\ thôn 3, xăh Liêng Srônh, apu\ng Đam Rông (dêh char Lâm Đồng). Jing bơngai pơ ‘nam pơm jang, ưh đei pơngơ\t găh tơdrong tơnap tap, tơdrong jang kơ pơlei pơla, noh [ok đei pôk pơm kơdră pơlei păng vang jang lơ\m Jơnu\m bơngai choh jang xa xăh. Xơnăm 2012 [ok đei kon pơlei pôk pơm Kră pơlei thôn 3 truh kơ dang ei.

Ăh pơtơm kiơ\ hơkăn vih erih jang xa tơ\ xăh Liêng Srônh, apu\ng Đam Rông, [ok Cil Ha Kròng [ôh kon pơlei tơ\ âu adro# băt jang [a mir, ưh đei yua lơ, ưh kơ măh phe xa [a xo\ng. {ok pơtơm muih teh trôk pơjing na pơtăm [a. {ôh [ok jang đei, kon pơlei pơtơm [oi kiơ\. Đơ\ng băt jang na, tơdrong erih kon pơlei tơ\ thôn 3 âu pă đei pơngot ăh khei tơje# kăp [a bơih. {ơ\t măh tơmam xo\ng xa, [ok Cil Ha Kròng kơche\ng truh tơdrong pơtăm ca phê. {ok hơnơ\ng kơche\ng pơm thoi yơ vă pơtăm ca phê gơh to\k giơ\ng ‘lơ\ng, đei lơ plei. {ok hơvơn kon pơlei atu\m tơguăt tơguăl, 3, 4 unh hnam pơjing minh khul jang vă tơgu\m băl pơm jang, ho\k hơlen băl tơdrong hlôh vao. Truh dang ei, unh hnam [ok Cil Ha Kròng hlôi đei 10 ha teh mir ca phê: “Adrol ki, unh hnam inh pơtăm ca phê tam mă băt io\k yua khoa ho\k kih thuơ\t. Đơ\ng ro\ng noh, kơdih po [ok tơchă hơlen păng ho\k đei khoa ho\k kih thuơ\t jang ca phê. Găh xir hơlu\ng pơtăm ca phê athei tro\ pơkăp tih 60, kơjung 60 păng jru\ 60 hơđa ti. Găh trong ruih đak, tuh pho\ng ăn ca phê noh minh xơnăm tuh 3 ‘măng. Teh tơ\ tơring âu, pho\ng [lep hloh noh pho\ng lân, ka li păng urê, đang kơ noh lu\k lơ\k 3 kơloăi pho\ng âu dih băl. Găh pho\ng NPK mưh răt tro\ pho\ng ‘lơ\ng noh tuh ăn ca phê tôch giơ\ng, mă lei pho\ng NPK đei lơ pho\ng yăh ưh kơ băt tơm a hla chă, noh kon pơlei athei kơchăng, tang găn răt pho\ng ưh kơ ‘lơ\ng”

Hăm 10 ha teh mir pơtăm ca phê, lơ\m noh ca phê pe\ plei đei 6 ha, rim xơnăm unh hnam [ok Cil Ha Kròng đei yua hloh 25 ta#n. Atu\m hăm jên io\k yua đơ\ng chă rong kon tơrong, choh pơtăm, rim xơnăm unh hnam [ok đei yua je# 1 tih hlj. Rim xơnăm unh hnam [ok đei 3 ta#n [a, ưh adro# măh xo\ng xa, unh hnam [ok oei axong ăn dôm unh hnam ưh măh xo\ng xa to\k io\k. Jên te\ch ca phê, unh hnam [ok Cil Ha Kròng duh axong ăn unh hnam ưh đei jên jang to\k io\k mă ưh đei io\k jên kon, vă chă axong pơm jang: “Unh hnam inh oei axong ăn kon pơlei to\k io\k jên jang mă ưh kơ jo# cheh, vă axong pơm jang dăh mă răt kơmăi kơmo\k pơm jang. Kon pơlei bu to\k io\k lơ noh răt kơmăi [ôm đak ruih ca phê, bu to\k io\k to\ xe\t noh răt pho\ng vă tuh ăn ca phê, [a na. Lơ\m tơdrong ke\ đei kơ unh hnam, noh inh axong to\k io\k dôm ăi”.

{ok Cil Ha Kròng oei hăt hot vang jang tơdrong jang tơpôl, đei kon pơlei lui ngeh pôk jang kơdră thôn păng {an cha#p hanh Jơnu\m kon pơlei jang mir xăh Liêng Srônh, apu\ng Đam Rông (dêh char Lâm Đồng), păng dang ei noh Kră pơlei thôn 3. {ok Krăjan Ha Blah, Kơdră thôn 3, xăh Liêng Srônh, apu\ng Đam Rông, dêh char Lâm Đồng ăn tơbăt: dang ei thôn đei 170 unh hnam, lơ\m noh kon pơlei K’Ho đei 130 unh hnam, mă lơ noh unh hnam đei tơdrong erih brăm [iơ\, xơđơ\ng, oei pă 10 unh hnam đe\ch hin dơnuh. Tơpôl tơ\ tơring đei vei xơđơ\ng, ưh đei tơdrong pơm glăi lơ\m tơring, kon pơlei hơnơ\ng tơguăt tơgu\m dih băl vă roi năr roi hơto\k tơ iung. {ok Krăjan Ha Blah xơkơ\t găh tơdrong đei jơnei âu, đei tơdrong tơgop tih tên đơ\ng kră pơlei Cil Ha Kròng: “{ok noh kră pơlei đei kon pơlei lui yom. {ok erih dơnưp tơnăp hăm kon pơlei, hơnơ\ng pơjing tơdrong tơguăt tơguăl lơ\m kơtum kơto\ng, yuk trong hơlâu lơ\m lơ tơdrong jang, duh nhen tơgu\m ‘nho\ng oh kueng [ôt pơma adro#, păng xăh Liêng Srônh pơma atu\m. {ok noh bơngai jang rơgei lơ\m xăh. {ok ưh adro# jing kră pơlei mă đe lui yom lơ\m jơnu\m jang kră pơlei kơ thôn, rim tơdrong jang lơ\m pơlei, đơ\ng xek tơlang tơgar truh tơ\ vei xơđơ\ng tơpôl lơ\m pơlei adoi đei [ok xek tơlang tơnăp keh kong”.

{ok Trần Văn Nguyên, Pho\ Kơdră Anih jang găh bơngai kon kông apu\ng Đam Rông, dêh char Lâm Đồng tơroi kơ kră pơlei Cil Ha Kròng thoi âu: “Kră pơlei  Cil Ha Kròng jing bơngai rơgei găh tơdrong jang mu\k drăm păng pơtho kon pơlei pơm jang, tơgu\m ăn kon pơlei băt trong pơm jang lơ\m pơlei. Găh tơdrong jang tơpôl hăm xơnong jang kơdră noh xek tơlang tơnăp tôm tơdrong đei [ôh vă pơjing tơdrong tơguăt ‘mêm băl đơ\ng kon pơlei hăm dih băl. Găh vei xơđơ\ng tơpôl lơ\m tơring kon pơlei kon kông noh kră pơlei Cil Ha Kroòng chă hơvơn hơlêm kon pơlei vang jang lơ\m tơdrong jang vei xơđơ\ng tơpôl tơ\ tơring. Noh jing dôm tơdrong jang mă bơngai vei hơlen tơdrong jang tơpôl lơ\m tơring kon kông [ôh hơdăh hăm kră pơlei Cil Ha Kròng jang đei dôm tơdrong tơnăp thoi noh”.

Lan chih păng rapor