VOV4.Bahnar - Rim de#h char Tây Nguyên to\k bo\k yak hlo\h ‘măng to\ phang kơ tang [ơ\t lơ khei âu ki ư\h kơ đei ‘mi. Tơ\ de#h char Lâm Đồng, yua đơ\ng kơ chăng mong đak păng tơ mơ\t yua lơ trong jang kăl, mă loi ‘no\h j^ tơ drong hơ to\k tơ iung cho\h jang sa kiơ\ trong kơ măy kơ mo\k ‘nao kơ na de#h char âu vei lăng măh mai đak tơ ru\ih ăn kơ ‘long pơ tăm. Bơ ngai ch^h hla ar kơ tơ\ng ang ăn An^h rađiô nơ\r pơ ma Việt Nam ch^h tơ roi trong yak âu đơ\ng de#h char Lâm Đồng:

Tơ drong jang cho\h jang sa hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao hlôi hơ nhăk Lâm Đồng jing tơ ring dơ\ng hơ drol lơ\m te\h đak găh pơm tơ le\ch ‘nhot rơ go\h ‘lơ\ng kiơ\ tơ drong tơ chơ\t VietGap păng GloboGap. Lơ tơ mam đei pơ gơ\r pơm tơ le\ch tơ mam drăm kơ na te\ch ăn te\h đak đe tơ mam drăm đơ\ng cho\h jang sa dang ei io\k đei dang 80% kơ so# jên te\ch tơ mam drăm ăn te\h đak đe kơ de#h char. ‘Moi kiơ\ tơ drong jang cho\h jang sa hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao hlôi tơ gu\m lơ kon pơ lei cho\h jang sa păng an^h jang mơ dro sa pơm pơ dro\ng. ‘Nâu ku\m jing trong yak tơ gu\m Lâm Đồng jang kiơ\ ‘lơ\ng tơ drong jang tơm kơ te\h đak găh pơ jing tơ ring tơ rang ‘nao. Dang ei io\k yua jo# pơ hlom 1 sơ năm đơ\ng cho\h jang sa kơ de#h char đei hlo\h 45 triệu hlak jên 1 hec tar; hơ dro# dôm tơ ring pơ tăm ‘nhot, pơ kao lơ\m hnam kơ m^l đơ\ng rim an^h jang mơ dro sa, u\nh hnam kon pơ lei gơ\h io\k đei io\k yua 500 triệu hlak jên tru\h 1 ti hlak jên 1 hec tar. Lơ\m khei ‘năr to\ phang kơ tang dang ei, dôm tơ ring cheo\h jang sa hăm kơ măy kơ mo\k kơ de#h char đei [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng to\ se\t. {ok Phạm S, Pho\ kơ dră an^h jang vei lăng kon pơ lei de#h char Lâm Đồng tơ roi tơ băt: “ Hơ dro# tơ ring pơ tăm ‘nhot, pơ kao, yua đơ\ng pơ gơ\r pơm tơ le\ch lơ\m lơ sơ năm âu ki kon pơ lei hlôi tơ mơ\t yua kơ măy kơ mo\k ‘nao, io\k yua trong jang tơ ru\ih đak ‘mơ ‘met; hơ dai hăm ‘no\h, kôch hơ met hơ bong đak ro păng song băl đak, yua thoi no\h tơ drong ư\h kơ ‘lơ\ng đơ\ng to\ phang kơ tơ ring pơ tăm ‘nhot, pơ kao ư\h kơ lơ. Mă lei, tơ roi tơ băt lơ\m jăl jang tru\h 1,2 tơ ring kông păng tơ ring pơm tơ le\ch ‘nhot, pơ kao ku\m gô đei ư\h kơ măh đak. Yua thoi no\h, de#h char ako\m trong jang kôch hơ met hơ bong pơ ro đak vă tơ ru\ih đak ‘mơ ‘met vă tơ jur [iơ\ hiong răm ăn kơ kon pơ lei jang chu\n mir.”  

Tơ drong jang pơ tăm pro kreng lơ\m hnam kơ m^l tơ\ Đơn Dương

Tơ\ pơ lei tơm Đà Lạt păng rim apu\ng tơm cho\h jang sa hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao nhen Đức Trọng, Đơn Dương…, lơ kon pơ lei jang chu\n mir păng an^h jang mơ dro sa to\k bo\k pơ tăm ‘nhot, pơ kao, plei ‘long lơ\m hnam kơ m^l. ‘Nâu j^ tơ drong jang tơ mơ\t yua kơ măy kơ mo\k ‘nao kiơ\ trong tơ ru\ih kơ d^h, pơ\ih u\nh điên kơ d^h. Kơ l^h thoi no\h, tơ drong pơ tru\h u\nh điên sơ đơ\ng ‘no\h j^ tơ drong tơm tơ chơ\t jơ nei păng đei io\k yua mu\k drăm lơ ăn kơ kon pơ lei jang chu\n mir. Khei ‘năr âu ki, Ko\ng ti jang găh U|nh điên Lâm Đồng hlôi hơ to\k loi dơ\ng jên jang păng tơ mơ\t yua lơ kơ măy kơ mo\k ‘nao vă hơ to\k ‘lơ\ng điện áp, pơ tru\h u\nh điên hơ nơ\ng păng sơ đơ\ng. Mă loi ‘no\h, khei ‘năr tơm kơ pơ yan to\ hrei ‘nâu, U|nh điên Lâm Đồng hơ to\k loi dơ\ng 100 an^h biến áp; hơ dai hăm ‘no\h krao hơ vơn kon pơ lei tơ ru\ih đak pơ lơ\h băl vă hoei kơ trăp u\nh điên de#h hnang, vei lăng sơ đơ\ng măh mai u\nh điên pơ yua ăn cho\h jang sa păng tơ drong ar^h sa kơ kon pơ lei. {ok Nguyễn Văn Dũng, Pho\ kơ dră vei lăng ko\ng ti u\nh điên Lâm Đồng tơ roi tơ băt, jang kiơ\ tơ drong tơm pơ jing Lâm Đồng jing de#h char cho\h jang sa hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao, an^h jang găh u\nh điên hlôi kơ chăng pơm rim trong tơ ley 110 KV, 22 KV tru\h tơ\ rim tơ ring đei che\ng hơ met te\h; jang kiơ\ trong jang pơ tru\h tôm u\nh điên 3 pha ăn kơ rim u\nh hnam kon pơ lei păng an^h jang mơ dro sa pơm tơ le\ch ‘nhot, pơ kao, plei ‘long hăm kơ măy kơ mo\k tơ ru\ih đak ‘mơ ‘met, rơ hơi kial, pơ chrang hơ dăh lơ\m hnam kơ m^l: “ U|nh điên tơ\ âu đe athei kăl hơ nơ\ng, pơ t^h gia nhen u\nh điên tơ\k ăn kơ pơ kao ku\k, ăn kơ rim kơ loăi ‘nhot, pơ kao. Tơ dăh nhen ku\p u\nh điên lăp 1,2 jơ ‘no\h sư gô [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng tru\h io\k yua ‘long pơ tăm. Yua thoi no\h nhôn hơ met bơ ngai jang, ku\m nhen hơ met hiă hơ drol bơ\n tơ mam drăm kơ măy kơ mo\k, hơ met pơ ‘lơ\ng mư\h đei [o#h ư\h kơ ê 1 trong hre\nh hlo\h. Mư\h pơ dơ\h, tơ jur pơ tru\h u\nh điên ‘no\h athei đei tơ roi tơ băt tơ tom ăn kơ kon pơ lei, an^h jang mơ dro sa vă kơ đe kơ chăng jang sa 1 trong tro\ [lep hlo\h”.

Tơ drong jang pơ tăm dâu tây rơ go\h tơ ru\ih kơ to\h đak tơ\ Đà Lạt

Hăm tơ drong jang hnam kơ m^l xă hlo\h 100 héc-ta, io\k đei 1 puăt hơ găt te\h pơ tăm pơ kao dang ei đei, Ko\ng ti Pơ kao Dalat Hasfarm tơ\ apu\ng Đơn Dương dang ei ‘no\h j^ 1 lơ\m dôm tơ moi joăt hlo\h hăm U|nh điên Lâm Đồng. U|nh điên hlôi vang jang lơ\m đ^ đăng rim tơ drong jang sa đơ\ng ko\ng ti đơ\ng tơ drong pơ\ih hnam kơ m^l, tơ drong [ôm tơ ru\ih đak kơ d^h, tơ drong kơ măy kơ dâu rơ hơi kial, pơ chrang hơ dăh, an^h ‘măn răk tơ ‘ngie\t… Ako\p đ^ đăng jên u\nh điên ăn jang sa jo# păh lăp hlo\h 1 ti hlak jên 1 khei. {ok Vũ Quốc Việt, Kơ dră an^h jang ki thuơ\t, ko\ng ti pơ kao Dalat Hasfarm tơ roi tơ băt, ‘no\h j^ an^h jang mơ dro sa pơm tơ le\ch kiơ\ trong kơ măy kơ dâu kơ d^h ngăl, yua lơ kơ măy kơ mo\k pel đe\ch, yua thoi no\h tơ drong ‘lơ\ng đơ\ng u\nh điên dôm sơ năm hơ drol kơ âu jing tơ drong j^ kơ\l đơ\ng ko\ng ti, mă lei dang ei u\nh điên pơ tru\h tôch kơ sơ đơ\ng: “ Sơ\ kơ so# ku\p u\nh điên đei [o#h hơ nơ\ng, an^h jang mơ dro sa hoach lơ jên ăn tơ drong kơ dâu kơ măy pơ\ih u\nh điên ‘măn răk hiă. Mă lei khei ‘năr tơ je# âu, mă loi ‘no\h j^ sơ năm âu ki, kơ so# ku\p u\nh điên tôch kơ kơ to\ se\t. Mư\h đei [o#h ư\h kơ ‘lơ\ng găh u\nh điên ‘no\h đei hơ met tôch tơ te\nh, u\nh điên cho# tơ ley tôch kơ tơ tom. Kiơ\ đơ\ng no\h, jên đơ\ng an^h jang mơ dro sa athei tơ le\ch vă kơ dâu kơ măy pơ\ih u\nh điên hơ met hiă hơ drol đei tơ jur tôch kơ lơ”.

Hơ dai hăm dôm kơ nong pro kreng đum [ru\ng io\k yua kơ măy kơ mo\k tơ ru\ih kơ to\h đak, đei kơ jă te\ch đơ\ng 50 rơ bâu tru\h 80 rơ bâu hlak jên 1 ki-lô-gam, yă Lê Thị Vũ, tơ ‘ngla pơ gar jang hơ dai pơ tăm ‘nhot, plei ‘long lơ\m hnam kơ m^l tơ\ thị trấn Liên Nghĩa, apu\ng Đức Trọng tơ roi: Ku\m atu\m lơ\m hơ găt te\h âu, sơ\ pơ tăm hmă kơ na io\k yua mu\k drăm to\ se\t, lơ pơ yan jang ư\h kơ đei sa lăp băt krao yang đe\ch. Đơ\ng năr pơm hnam hơ drao, yua kơ măy tơ ru\ih pru\ih păng tơ ru\ih ‘mơ ‘met hăm đing đẳng áp, mă đơ\ng athei tơ mơ\t jên pơm tôch kơ lơ mă lei sơ đơ\ng ư\h kơ đei hơ yu\h to\ pơ joă dăh mă hơ drông phă. Kơ l^h thoi no\h, io\k yua đơ\ng u\nh hnam yă to\k lơ. Yă Vũ tơ roi: “ Trong tơ ley u\nh điên pơ yua ăn tôch kơ ‘lơ\ng ăn tơ drong ‘me\h vă đơ\ng kon pơ lei cho\h jang sa. Pơ đ^ tơ drong jang âu, tơ dăh ư\h kơ đei u\nh điên ‘lơ\ng ‘no\h nhôn ư\h kơ gơ\h pơm tơ le\ch đei kiơ\ dôm tơ drong tơ chơ\t kơ măy kơ mo\k ‘nao o#h. Tơ dăh ư\h kơ đei u\nh điên ‘no\h rim ‘long pơ tăm lơ\m hnam kơ m^l gô jô, gô hư đ^. Gơ nang đơ\ng u\nh điên pơ tru\h ‘lơ\ng kơ na ^nh mă jang đei kơ măy kơ mo\k âu.”

Hăm ako\p đ^ hơ găt hlo\h 300 rơ bâu hec tar te\h cho\h jang sa, de#h char Lâm Đồng dang ei đei hlo\h 55 rơ bâu hec tar pơ tăm ‘nhot rơ go\h, ‘nhot io\k đei 2,5 triệu tấn 1 sơ năm, io\k đei 11% kơ so# ‘nhot lơ\m te\h đak. Lâm Đồng dang ei ‘no\h j^ tơ ring đei tru\h 45% kơ so# pơ kao kăt dơng lơ\m te\h đak hăm hlo\h 2,7 ti dơng 1 sơ năm, lơ\m no\h 74% ‘măn ăn te\ch ăn te\h đak đe. Dôm kơ so# kơ pal âu hlôi sơ kơ\t hơ dăh đei yua đơ\ng tơ drong hơ to\k tơ iung cho\h jang sa hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao kơ Lâm Đồng, mă loi ‘no\h j^ lơ\m khei ‘năr to\ phang đei [o#h kơ tang hlo\h dang ei.

Thuem tơ blơ\