VOV4.Bahnar - Ma Hồng, bơ ngai K’ho tơ\ plei Ka Đô ‘nao 2, xăh Ka Đô, apu\ng Đơn Dương, dêh char Lâm Đồng, j^ bơ ngai dro\ kăn jang xa đei io\k yoa kơ jăp đơ\ng rong rơ mo đak to\h. Mo\ j^ bơ ngai kon kông mă blu\ng lơ\m xăh jang kiơ\ trong rong rơ mo păng pơ tăm tiu đei io\k yoa kơ jăp.

            Adrol sơ\, hnam mo\ Ma Hồng ku\m nhen dôm u\nh hnam nai lơ\m xăh, pơ tăm ‘nhot, jang chu\n păng rong rơ mo hmă. Đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h, [ôh dôm u\nh hnam rong rơ mo đak to\h đei io\k yoa rim năr, đei io\k yoa lơ [iơ\ kơ rong rơ mo hmă ‘no\h mo\ tơ plih răt rong rơ mo io\k đak to\h dơ\ng. Ho\k pơ hrăm ki thuơ\t rong rơ mo đak to\h, sơ năm 2014, mo\ Ma Hồng to\k io\k jên đơ\ng An^h mong jên cho\h jang xa păng ato\k tơ iung tơ ring tơ rang apu\ng đei 600 triu vă rong kon tơ rong. Hăm 6 to\ rơ mo io\k đak to\h blu\ng a, đơ\ng ro\ng 2 sơ năm vei rong, rơ mo mo\ dang ei đ^ đei truh 12 to\ bơih, lơ\m no\h đei 6 to\ rơ mo đei đak to\h. Jo# păh lăp 1 năr te\ch ăn Công ty Vinamilk dang 100 kơ lich đak to\h, hăm kơ jă te\ch đơ\ng 10 – 14.000 hlak, 1 khei mo\ io\k đei vă je# 30 triu hlak jên. Tơ drong io\k đei đơ\ng mo\ ‘no\h gơ nơm đon adrin, chă ho\k pơ hrăm, jang kiơ\ ki thuơ\t ‘nao.  Mo\ Ma Hồng tơ roi: “{ât inh vă rong rơ mo, inh tôch tơ tăm, kơ lih yoa jên jang blu\ng a lơ păng ‘me\h rong rơ mo vă klăih đơ\ng tơ nuh hin. Vei rong rơ mo đ^ mơ mat bơih, truh [ât pe\t io\k đak to\h rơ mo ‘no\h hli ưh đei an^h răt dơ\ng. Đei khul kơ dră tơ ring tơ gu\m păng găh Khul hơp tak xăh Ka Đô vang do\ng hai, pơm ăn hla ar pơ kăp răt đak to\h hăm công ty Vinamilk. Đơ\ng no\h inh huei pă hli, sơ đơ\ng jơ hngâm vei rong rơ mo mă ‘lơ\ng, vă đei đak to\h ‘lơ\ng hlo\h.”

            Vă rong đei rơ mo pran ‘lơ\ng, đei đak to\h lơ, hơ nhăk ăn io\k yoa kơ jăp, mo\ hơ nơ\ng chă ho\k pơ hrăm đơ\ng dôm u\nh hnam juăt rong rơ mo đunh sơ năm; năm truh tơ\ rim lăm pơ tâp pơ hrăm đơ\ng Khul kon pơ lei cho\h jang xa xăh pơ gơ\r; chă ho\k kiơ\ trong jang đơ\ng đe tơ roi lơ\m tivi, đei chih lơ\m hla ar… Gơ nơm vei rong ‘lơ\ng kơ na rơ mo hnam mo\ ưh gan đei j^, đei đak to\h hơ nơ\ng. 

            {ôh đei yoa đơ\ng jang kiơ\ ki thuơ\t ‘nao, mo\ tơ plih 1,8 ha te\h pơ tăm ‘nhot jing pơ tăm tiu dơ\ng. Blu\ng a, lơ\m sơ năm 2010, mo\ lăp pơ tăm 200 tơ nơm tiu đe\ch. Rim sơ năm chă pơ tăm thim kơ hre\ng tơ nơm plơ\ng dơ\ng, dar de\h dar de\h. Truh dang ei hlôi đei hlo\h 1000 tơm tiu bơih, lơ\m no\h đei dang 600 tơ nơm đei plei. Gơ nơm jang tro\ ki thuơ\t kơ na tiu hơ nơ\ng jing ‘lơ\ng. Mo\ Ma Hồng ăn tơ băt: “Tơ\ hơ năp kơnh inh vă hơ nơ\ng rong rơ mo păng pơ tăm thim tiu dơ\ng. Inh ưh pă đei pơ tăm ‘nhot bơih. Inh [ôh rong rơ mo, pơ tăm tiu âu ưh măh hiong lơ jơ năr mơ\n mă hơ nhăk ăn u\nh hnam nhôn đei io\k yoa kơ jăp rim năr, tơ drong erih xa sơ đơ\ng [iơ\.”

            Đơ\ng đon pơ nam, adrin jang tôch ai mă mo\ Ma Hồng hlôi jang đei trong jang rong rơ mo hơ dai hăm pơ tăm tiu, ku\m jing m^nh lơ\m dôm u\nh hnam năm hơ drol lơ\m tơ drong pơ tăm tiu. ‘Nho\ng Nguyễn Hữu Tài- Pho\ Kơ dră vei lăng Khul kon pơ lei jang chu\n mir xăh Ka Đô ăn tơ băt: “Ma Hồng pơ\n jang kiơ\ trong rong rơ mo io\k đak to\h, tơ plih ming tơ đăh ‘long, kon yo\ng. Kiơ\ tơ drog jang ato\k tơ iung rơ mo đak to\h kơ xăh, ‘nâu j^ trong jang đei yoa hlo\h. Yoa mưh tơ plih trong jang kon pơ lei tôch hưch hanh jang kiơ\. Tơ drong kăl dơ\ng ‘no\h j^ đon adrin ho\k pơ hrăm, mo\ ako\m jơ hngâm rong pôm rơ mo đak to\h păng pơ tăm tiu đe\ch. ‘Măn jơ năr vă bơ\ jang, vei rong kơ na mo\ jing jang đei thoi âu, ‘nâu j^ tơ drong tôch ‘lơ\ng.”

            Lơ sơ năm hloi, mo\ Ma Hồng j^ m^nh lơ\m dôm u\nh hnam dro\ kăn jang rơ gei lơ\m tơ drong cho\h jang xa, rong kon tơ rong tơ\ xăh Ka Đô. Ưh lăp jang pơm pơ dro\ng ăn kơ dih đe\ch, mo\ oei chă pơ tho tơ [ôh ăn đe mo\ o\h nai lơ\m pơ lei, adrin jang dôm tơ drong jang đơ\ng khul dro\ kăn, tơ gu\m ăn mo\ o\h nai jang to\k mu\k drăm hai. Tơroi găh mo\ Ma Hồng, [ok K’ Đim – Pho\ Kơ dră vei lăng Khul kon pơ lei jang chu\n mir apu\ng Đơn Dương akhan: “Mo\ Ma Hồng j^ bơ ngai đei ư lơ\m tơ ring kon kông. Mo\ j^ bơ ngai jang tôch tơ năp păng jang xa gơ\h dơ\ng. Mo\ Ma Hồng ku\m jing bơ ngai đei mo\ o\h lơ\m tơ ring lui yom, jang kiơ\, đơ\ng no\h vang tơ iung tơ drong jang mu\k drăm tơ\ tơ ring kon kông to\k roi pran.

          Sơ năm 2016, mo\ Ma Hồng j^ m^nh lơ\m dôm ‘nu dro\ kăn kon kông đei pôk pơ ư lơ\m tơ drong pơ jei băl bơ\ jang ‘mêm kơ te\h đak tơ\ apu\ng Đơn Dương, dêh char Lâm Đồng.

            Sơ năm truh, ap^nh hmach ăn kơ mo\, ku\m hăm đe mo\ o\h K’ho jang xa roi đei yoa kơ jăp, tơ [ôh hơ dăh an^h dơ\ng đơ\ng kơ dih lơ\m tơ drong erih xa ‘nao vă pơ lei pơ la Tây Nguyên roi pơ dro\ng, ‘lơ\ng ro\.

K’Hạnh: Ch^h

Dơ\ng: Tơ blơ\