VOV4.Bahnar - Tơ\ tơring tơnap tap Măng Cành ataih đơ\ng anih tơm apu\ng Kon Plông, dêh char Kon Tum hloh 12 km, dang ei đei 467 unh hnam (mă lơ ‘noh bơngai Xơ Đăng păng Mơ Nâm) erih jang xa. Dôm Xơnăm adrol ki, kơso# unh hnam hin dơnuh hơnơ\ng ăh kơso# je# 40%, mă lei 5 Xơnăm kơ âu, gơnơm io\k jang đei jơnei jên mong kla ăn tơdrong jang vei lăng bri păng chă rong kon tơrong, choh pơtăm, kơ hre\ng unh hnam pă đei hin dơnuh bơih, tơjur kơso# unh hnam hin dơnuh oei pă tơ\ hơla 11%.

Unh hnam [ok A Nở (bơngai Mơ Nâm), oei tơ\ thôn Kon Kum, xăh Măng Cành, apu\ng Kon Plông, io\k pơkă vei lăng 17 ha bri đơ\ng xơnăm 2015. Bri to\k giơ\ng ‘lơ\ng noh unh hnam đei io\k jên kla truh 16 triu hlj vei lăng bri rim xơnăm. Kơso# jên âu đei unh hnam chă pơtăm ka phê che, đang kơ noh rong bip. Hloh 3 xơnăm tuh đak pơ uh, đơ\ng xơnăm 2018, ka phê pơtơm đei yua. Dang ei tơdrong pơyua đơ\ng ro\ng kon tơrong păng choh pơtăm đei je# 100 triu hlj minh xơnăm. {ok A Nở tơroi: "Tơdrong pơyua rim xơnăm kơ unh hnam inh đơ\ng chă pơtăm ka phê păng rong bip, ưh kơ jo# jên huach noh hloh 80 triu hlj. Unh hnam inh klaih đơ\ng hin dơnuh đơ\ng xơnăm 2017. Klaih đơ\ng hin dơnuh gơnơm đơ\ng jên kla vei lăng bri ngăl. Kon pơlei tơguăt hăm bri, đei xơnong vei lăng bri. Rim khei, rim gie\ng ba athei hơnơ\ng jang hadoi hăm rim bơngai chă năm hơlen vei lăng bri".

Adoi nhen unh hnam [ok A Nở, jên kla vei lăng bri duh jing ‘long tơnông tơgu\m ăn unh hnam yă Y Yết (bơngai Mơ Nâm), tơ\ thôn Kon Kum, xăh Măng Cành hơto\k mu\k drăm klaih đơ\ng hin dơnuh. Kiơ\ kơ yă Y Yết, đơ\ng xơnăm 2015 truh dang ei, tơdrong đei io\k jên kla vei lăng bri hlôi tơgu\m unh hnam đei jên vă chă hơto\k jang xa.

Lơ\m xơnăm 2019 păng tong ane# blu\ng xơnăm 2020, unh hnam yă đei kla je# 25 triu hlj. Gơnơm đei jên âu, mă unh hnam yă hlôi đei jên vă chă pơtăm sâm hroi, răt rơmo yo\ng păng răt pho\ng tuh ăn 5 sao ka phê che. Kơche\ng truh đ^ xơnăm 2020, jên pơyua đơ\ng kon tơrong, choh pơtăm gô đei truh dôm j^t triu hlj : "Đơ\ng pơtăm [um [lang păng ka phê noh unh hnam duh đei yua pơhlom 40 triu hlj minh xơnăm. Gơnơm đei kơso# jên âu mă unh hnam axong ăn kon hơ ioh năm ho\k, chă răt rơmo yo\ng, răt pho\ng tuh ăn pơgar sâm hroi, ka phê... Unh hnam inh klaih đơ\ng hin dơnuh ăh xơnăm 2019. {ơ\t tơdrong erih xơđơ\ng [iơ\ noh bre klo hơkăn măr nhi hơnơ\ng tơbăt băl chă vei lăng bri mă tơnăp. Klo hơkăn nhi pơlơh băl jang hadoi hăm Jơnu\m vei lăng bri tơ\ thôn, Anih jang vei bri tơ\ tơring, Kang [o# anih jang găh bri atu\m chă năm dăr juang vei lăng bri" 

{ok Trương Đức Tuyến – Kang [o# vei bri lơ\m Anih vei lăng bri apu\ng Kon Plông ăn tơbăt, truh khei năr âu tơ\ xăh Măng Cành, đei 250 unh hnam lơ\m 28 gru\p unh hnam io\k vei lăng hloh 8.000 ha bri. Rim ha bri đei io\k vei lăng đei tơgu\m đơ\ng  700 – 800 rơbâu hlj minh xơnăm jên kla vei lăng bri.  

{ok Tuyến xơkơ\t, đơ\ng mă pơm kiơ\ pơkăp kla jên vei lăng bri lơ\m tơring, tơdrong vei lăng păng hơto\k bri [ôh tơnăp hloh, tơdrong phă bri, unh xa bri, tơgar teh bri, koh ot ‘long bri glăi tơjur [ôh hơdăh. Cham char bri dar deh đei hơto\k pơ ‘lơ\ng: "Đơ\ng khei năr đei pơkăp kla jên vei lăng bri noh kon pơlei hlôh vao hơdăh, đe xư vei bri tôch tơnăp. Jên kla vei lăng bri noh đe ye\t io\k yua tơnăp vă hơto\k mu\k drăm. Đơ\ng xơnăm 2015 truh dang ei, tơdrong tơgar pơm glăi găh bri nhen le\ pă đei [ôh, hơgăt teh bri đei vei lăng tơnăp hloh".

Măng Cành jing xăh tơring 3 tơnap tap hloh kơ apu\ng Kon Plông, dêh char Kon Tum, hăm hloh 95% noh bơngai Xơ Đăng păng Mơ Nâm erih jang xa. Kiơ\ kơ [ok  Trần Văn Nết – Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh, đơ\ng mă kon pơlei đei io\k jên kla vei lăng bri păng io\k jên noh chă rong kon tơrong choh pơtăm hlôi hơto\k io\k yua tih tên. Kiơ\ đơ\ng noh tơgu\m ăn rim unh hnam pơkăp vei bri, kon pơlei klaih đơ\ng hin dơnuh, kơso# unh hnam hin dơnuh kơ tơring tơjur je# 30% lơ\m 5 xơnăm kơ âu: "Adrol kơ xơnăm 2015, kơso# unh hnam hin dơnuh kơ xăh noh hloh 38%, mă lei dang ei tơjur oei pă 10,9%. Hơgăt bri pơkăp pơjao ăn dôm unh hnam pă đei oei tơdrong chă choh chong phă bri pơm mir, tang găn [iơ\ khul tơtông chă mơ\t phă bri"

Tơdrong erih ph^ tơto\ đơ\ng xa jên kla vei lăng bri, kon pơlei tơguăt kơjăp hăm bri hloh, hơgăt bri gô đei vei kơjăp hloh. ‘Nâu jing minh tơdrong hơ iă hlôi păng to\k bo\k đei pơgơ\r tơ\ xăh tơring 3 Măng Cành, apu\ng Kon Plông, dêh char Kon Tum.

Vă vei lăng păng ato\k tơ iung ‘lơ\ng bri ‘long tơ\ tơ ring, khul jang kơ pal athei jang hơ doi kơ jăp hăm khul kơ dră tơ ring vă roi tơ băt ăn kon pơ lei băt hơ dăh tơ drong đei yoa đơ\ng bri ‘long. {ok Trương Minh Trung – Pho\ Kơ dră An^h vei lăng bri ‘long apu\ng Kon Plông, dêh char Kon Tum roi tơ băt tơ drong jang hơ doi đơ\ng khul jang kơ pal păng dôm tơ ‘ngla bri ‘no\h j^ Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh, th^ trơ\n păng tơ pôl kon pơ lei vă vei lăng ‘lơ\ng bri ‘long tơ\ tơ ring.

- {ok ăi, adrol sơ\ [ât mă tam mă đei jang kiơ\ trong kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh hăm rim gru\p unh hnam păng tơ pôl kon pơ lei tơ\ tơ ring lơ\m apu\ng Kon Plông, tơ drong jang vei lăng bri tơ [âp mơ mat tat thoi yơ?

-{ok Trương Minh Trung: Kon Plông j^ apu\ng đei te\h bri ‘long găh kơ loăi xă hlo\h kơ dêh char Kon Tum hăm hlo\h 108 rơ bâu ha bri ‘long bri brăh. Adrol sơ\ yoa tam đei trong kla jên mưh vei lăng bri, tơ drong jang vei lăng bri đơ\ng an^h jang kơ pal, mă loi j^ khul vei lăng bri păng dôm an^h jang j^ tơ ‘ngla bri ‘no\h Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh tơ [âp lơ mơ mat tat. Yoa ưh đei jên jang, tôch mơ mat vă chă pơ gơ\r vei lăng bri nhen: Pơ gơ\r dăr joang, chă rôp bơ ngai ko\h ‘long bri, roi tơ băt ăn kon pơ lei hlôh vao găh tơ drong g^t kăl đơ\ng bri ‘long hăm tơ drong arih xa. Đơ\ng ro\ng kơ đei trong kla jên mưh io\k yoa cham char bri brăh, lơ bri ‘long lơ\m hlo\h 108 rơ bâu ha đei pơ jao ăn dôm gru\p unh hnam păng unh hnam vei lăng kơ dih vă jang xa ‘moi kiơ\ trong jang đơ\ng te\h đak. Đ^ đăng te\h bri đei pơ jao vei lăng ‘no\h bri ‘long jing ‘lơ\ng ngăl, ưh đei hiong kiơ. Dôm sơ năm adrol ki, tơ drong ko\h phă bri ku\m đei tôch dêh, đơ\ng ro\ng kơ io\k vei lăng bri păng đei xa jên vei bri ‘no\h tơ drong ko\h phă bri jur hơ nơ\ng lơư\m rim sơ năm.

- Tơ drong kla jên vei bri ăn kon pơ lei đei An^h vei lăng bri ‘long apu\ng Kon Plông bơ\ jang thoi yơ, io\k đơ\ng tơ drong tơ gu\m âu đei tơ le\ch tơ\ apu\ng sơ năm 2015, hă [ok?

-{ok Trương Minh Trung: Đơ\ng sơ năm 2015 vih tơ\ âu, An^h vei lăng bri ‘long hơ nơ\ng jang hơ doi hăm Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dôm xăh, th^ trơ\n, chă roi tơ băt ăn kon pơ lei bơ\ jang mă ‘lơ\ng păng tro\ dôm tơ drong hơ găt kla jên mưh vei lăng bri. Nhôn hơ nơ\ng chă dăr lăng păng truh hơ len te\h bri đei pơ jao ăn rim unh hnam. Đơ\ng âu, nhôn tơ roi rơ đăh vă An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum lăng kiơ\ ‘no\h, kla jên vei lăng bri ăn kon pơ lei. Đơ\ng ro\ng kơ io\k đei jên tơ gu\m đơ\ng vei bri, kon pơ lei răt bơ\n pho\ng, hơ dre\ch ‘long vă chă pơ tăm dôm kơ loăi ‘long pơ gang, răt rong bơ\n kon tơ rong hai. Kiơ\ kơ so# chih jo# khei ‘năr âu ki, kơ so# unh hnam tơ nuh tơ\ tơ ring jur hơ nơ\ng rim sơ năm.

- Ap^nh ih roi tơ băt găh trong jang vei lăng bri tơ\ hơ năp kơnh, ku\m nhen tơ drong kla jên vei lăng bri ăn kon pơ lei thoi yơ lăng?

-{ok Trương Minh Trung: Tơ\ hơ năp kơnh, An^h vei lăng bri ‘long apu\ng vă hơ nơ\ng roi tơ [ôh ăn Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei apu\ng Kon Plông, An^h mong jên vei lăng păng ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum bơ\ jang ‘lơ\ng tơ dỏng kla jên vei lăng bri. Kăl hlo\h ‘no\h chă tơ drong jang xa ăn kon pơ lei, vă kon pơ lei gơ\h sut pơ đ^ pơ ngot, tơ jur tơ nuh hin, pơ tho ăn kon pơ lei adrin dăr joang, vei lăng bri. Mă hơ dăh, An^h vei lăng bri vă chih tơ le\ch trong jang, tơ roi ăn An^h pơ gơ\r jang găh vei lăng bri kơ apu\ng păng Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei apu\ng tơ le\ch lơ trong jang ato\k tơ iung bri vă pơm hơ to\k yơ\p bri; hơ nơ\ng pơ gơ\r ăn khul vei lăng bri jang hơ doi hăm an^h jang kơ pal tơ\ xăh, nhen công an, linh dân quân, gru\p inh hnam pơ gơ\r dăr joang, vei lăng bri ‘long đei pơ jao. Rim gie\ng nhôn jang hơ doi hăm kon pơ lei, năm dăr joang đơ\ng 2 -3 ‘măng, mưh [ôh bơ ngai vă chă trong ko\h phă bri ‘long ‘no\h sek tơlang hloi. Gơ nơm thoi no\h mă te\h bri ‘long dôm sơ năm âu ki đei vei lăng kơ jăp ‘lơ\ng.

- Lei a, bơ nê kơ ih hơ.

Lan hăm Dơ\ng: Tơ blơ\