VOV4.Bahnar - Xơnăm 2021, xơnăm mă blŭng pơm kiơ̆ pơkăp kơ jăl jang 2021-2026 lơ̆m tơdrong tơnap tap hrat hrĭn. Rim dêh char Tây Nguyên duh oei đei dôm tơdrong jang đei jơnei hơdăh. Tơ̆ ‘măng hop akŏm ăh jê̆ đĭ xơnăm Hô̆i đŏng kon pơlei dôm dêh char lơ̆m tơring Tây Nguyên tơlĕch minh ƀar tơdrong chih akŏm tơgăl kơ pôk bơnê: Kơsô̆ jên mong kơ dôm dêh char lơ̆m tơring Tây Nguyên adoi hloh kơ tơdrong pơkăp đơ̆ng Trung ương păng Hô̆i đŏng kon pơlei dêh char pơjao. Lơ̆m noh, dêh char Gia Lai tơmơ̆t lơ̆m jên mong đei hloh 7.170 tih hlj, tŏk 57% pơkăp mă Trung ương pơjao; Dêh char Đăk Lăk đei iŏk hloh 8.150 tih hlj, tŏk 51,8% pơtêng hăm pơkăp Trung ương pơjao. Găh dêh char Lâm Đồng oei lơ̆m tơchơ̆t 36 lơ̆m 63 tơring hơtŏk iŏk yua lơ̆m jâ̆p teh đak, đei hloh 10.620 tih hlj. Dôm tơdrong ming man hnam kơmăi unh hơyuh đơ̆ng kial tơ̆ minh ƀar dêh char lơ̆m tơring jing anih hơdăh hloh, jing anih tơm tơmơ̆t lơ̆m jên mong ăn tơring. Xơnăm 2022, dôm dêh char lơ̆m tơring adoi jang kơjăp hăm dôm tơchơ̆t vă hơmet pơm jang, vei xơđơ̆ng tơdrong chơ pơdŭ tĕch tơlĕch tơmam drăm, hơtŏk mŭk drăm tơpôl tơ̆ tơring.

2. Jĭ hơbuh Covid-19 pơrăm kơtang pơm ăn dôm tơdrong đei ƀơm kơnê̆ tôch kơtang hăm tĕh đak, lơ̆m au đei tơring Tây Nguyên. Mă kăl, lăp đơ̆ng rŏng rim dêh char, pơlei tơm găh Pơbăh pơm pơhơi pơvang tang găn tơpôl đơ̆ng blŭng khei 10, kơhrĕng rơbau ‘nu bơngai jang brŏk vĭh tơ̆ pơlei pơla tơ̆ rim dêh char Kon Tum, Gia Lai, Dak Lăk, Dak Nông păng Lâm Đồng vă veh ver tơdrong jĭ hơbŭh pơm ăn đei jĭ hơbŭh mă 5 lơ̆m tơring. Jang kiơ̆ nơ̆r pơrô̆ jang kơtang đơ̆ng Tĕh đak, tơdrong tơgŭm djru kơtang đơ̆ng rim hơnĭh tơm, hơnih bơ̆ jang Trung ương, tơdrong hơdrin đơ̆ng khŭl chĭnh trĭ tơ̆ tơring Tây Nguyên, trŭh dang ei mă đơ̆ng jĭ hơbŭh Covid-19 oei hơnơ̆ng pơrăm tôch kơ dêh mă lei hlôi đei vei lăng kĕ ƀiơ̆. Mă kăl, rim dêh char lơ̆m tơring Tây Nguyên hlôi tơlĕch jang kiơ̆ ‘lơ̆ng Tơdrong tơchơ̆t 128 đơ̆ng Khŭl kơdră Tĕh đak - “Oei sa trŏ lăp sơđơ̆ng, tang găn kĕ jĭ hơbŭh Covid-19”. Mĭnh ƀar tơring hlôi tơlĕch jang kiơ̆ ăn oei hơdrô̆ hăm F1 tơ̆ hnam păng vei lăng năng tông bơngai F0 tơ̆ hnam ăn dôm bơngai đei tôm rơvơn ƀlep hăm tơdrong tơchơ̆t. Rim tơring jei hlôi tơlĕch jang kơtang tơgum djru bơngai jang păng bơngai hơvơ̆h đe jang tơ ƀơ̆p tơnap tap đơ̆ng jĭ hơbŭh pơm ăn, adoi, iŏk tơlĕch kon jên bơ̆ jang tơring vă tơgŭm ăn dơ̆ng dôm bơngai tơnap tap anai.

 – Choh jang xa kiơ̆ trong ‘nao tŏk bŏk jing trong jang kăp gĭt tơ̆ tơring Tây Nguyên lơ̆m khei năr erih hadoi hăm chăl ‘nao. Mưh nhen, dôm xơnăm adrol, adrô̆ Lâm Đồng jing tơring đei tơbăt lơ hloh lơ̆m tơdrong hơtŏk jang kiơ̆ trong ‘nao lơ̆m choh pơtăm, noh lơ̆m xơnăm 2021, dôm trong jang âu tŏk bŏk oei lang xa tơ̆ dêh char Kon Tum, Đăk Nông, tơƀôh đei jơnei hơdăh. 2 dêh char âu adoi akŏm hơtŏk ‘long pơm pơgang. Đăk Nông pran găh ‘long xa plei. Xơnăm âu 2021, Kon Tum hơvơn axong jang găh tơdrong choh pơtăm kiơ̆ trong ‘nao hăm kơsô̆ jên truh 1.450 tih hlj. Tơ̆ Đăk Nông, găh tơdrong choh jang xa, dôm hơp tak xăh tŏk bŏk xơkơ̆t lơ̆m tơdrong pơjing tơring choh pơtăm kiơ̆ trong ‘nao kơ dêh char, tơguăt choh jang xa kiơ̆ pơkăp kơjă. Dêh char hlôi pơjing đei 8 tơring choh jang xa kiơ̆ trong ‘nao; hlôi đei 12 tơmam drăm kơ hơp tak xăh đei jơnei pơkăp  3 - 4 sao lơ̆m tơdrong jang kơ rim xăh minh tơmam drăm (OCOP), đei tĕch ăn dôm teh đak tơnap nhen Châu Âu. 

- Sơnăm 2021, tơ̆ ‘Măng hop akŏm mă 33 kơ Jơnum Bơ̆ jang apŭng plĕnh tĕh Tơdrong jang Kon bơngai păng cham char UNESCO (ICC-MAB) pơgơ̆r tơ̆ Nigeria hlôi pơgơ̆r tăh hla pơdrơ̆ng kiơ̆ hla bơar tơchơ̆t rim tơring đei cham char ‘lơ̆ng liĕm lơ̆m plei tĕh. Lơ̆m au, đei Tơring vei răk cham char ‘lơ̆ng rŏ Groi kông Kon Hà Nừng đei UNESCO drơ̆ng nơ̆r tơbăt hơdăh tơdrong lăp đon đơ̆ng apŭng plĕnh tĕh hăm đei lơ bri brăh adoi nhen tơdrong hơdrin vei lăng năng tông bri brăh, atŏk tơ iung kơ jăp đơ̆ng Việt Nam pơma atŭm, dêh char Gia Lai pơma hơdrô̆. Hơnĭh đei cham char ‘lơ̆ng liĕm Groi kông Kon Hà Nừng să vă jê̆ 413.512 ha, pơđĭ, đĭ đăng groi tĕh kơ Pơgar bri Tĕh đak Kon Ka Kinh, Hơnĭh Vei rong cham char Kon Chư Răng păng mĭnh păh hơgăt tĕh kơ 5 apŭng (Đak Đoa, Mang Yang, Kbang, Chư Păh, Đak Pơ), thĭ xah An Khê. Tơdrong kăl kơ Hơnĭh cham char ‘lơ̆ng liĕm Kon Hà Nưng tơƀô̆h hơdăh đei lơ bri brăh, lơ̆m au đei lơ bri ‘long gĭt kăl.

Tơblơ̆ nơ̆r: Lan-Amazưt