Ku\m hăm jâp te\h đak, mu\k drăm dôm dêh char tơ ring Tây Nguyên ‘nao yak hlo\h 1 sơ năm mơ mat tat păng dơ\ng hơ năp sơ năm ‘nao hăm lơ tơ drong nol ‘năi. Mă lei, hăm lơ trong jang ‘lơ\ng păng tơ tom đơ\ng Khul kơ dră te\h đak, tơ drong vang jang đơ\ng đ^ đăng tơ pôl, tơ drong erih xa kơ kon pơ lei hơ nơ\ng kơ sơ đơ\ng, păng roi to\k [iơ\; dôm tơ drong jang mu\k drăm g^t kăl đei [ôh to\k [iơ\, oei pơ jing tơ drong ‘lơ\ng ăn tơ drong jang to\k hơ lơ\k dơ\ng. {lep [ât sơ năm ‘nao 2015, bơ ngai chih hla ar tơ roi ăn Radio nơ\r pơ ma VN oei tơ\ Tây Nguyên đei [ai “Tây Nguyên rok trong yak hlo\h mơ mat tat, pơ long nol”, lăng dơ\ng dôm tơ drong mơ mat tat tih, ku\m nhen dôm tơ drong hơ me\ng găh mu\k drăm tơ pôl lơ\m tơ ring tơ\ hơ năp kơnh.

Tơnap tap hloh lơ\m dôm dêh char Tây Nguyên noh Dak Lak. Tơdrong kơtơ\ng ang đơ\ng ‘măng hop ako\m anih jang vei lăng kon pơlei dêh char ăh je# đ^ xơnăm ăn [ôh, đei 9/18 tơdrong tơchơ\t mu\k drăm, tơpôl ưh kơ đei jơnei nhen xkơ\t; kxo# doanh nghiệp tơnap tap, pơdơh kơ jang to\k truh kơ hre\ng anih, kxo# jên hre thue# đơ\ng dôm anih jang, tơ ‘ngla bngai jang, anih jang doanh nghiệp adoi ato\k. {ok Bùi Văn Chuẩn, Pho\ kdră anih tơm jang găh thue# dêh char Dak Lak, tơblang kơ dôm tơdrong tơnap âu kơ dêh char: ‘Ngoài tơnap tap atu\m noh Dak Lak duh đei dôm tơdrong tơnap adro#, lơ anih jang găh ‘long bri ưh kơ đei tơchơ\t găh koh ot ‘long tơ\r noh jên thuê teh hre lơ xơnăm ako\p lơ. Mă 2 noh dôm anih jang găh tơpôl nhen y tế pơtho pơhrăm dang ei duh oei tơhlăk tơhl^n. Tơdrong mă 2 noh tơdrong hre thue# đơ\ng dôm anih jang ming man lơ\m tơring dang ei hlôi to\k truh 116 tih hlj. Lơ\m kxo# jên hre thue# hlôi đei je# 400 tih hlj hre ưh kơ ke\ đei io\k păng gô xek tơlang, hăm dôm anih jang doanh nghiệp bơ\ jang ưh kơ đei yua, hiong răm.

Hơlen tơnăp găh dôm tơdrong tơnap tap kơ dôm dêh char Tây Nguyên, noh [ôh minh tơdrong hơdăh, noh jing tơdrong gơnơm lơ\m choh jang xa. Dang ei lơ anih jang doanh nghiệp atu\m hăm pơhlom 50 rơbâu unh hnam tơ\ Tây Nguyên gơnơm lơ\m tơm kxu, hloh 100 rơbâu unh hnam gơnơm lơ\m tơm hơ[o. Lơ\m kplăh noh, xơnăm 2014, kjă hơ[o găr tơ\ hơla 4 triu hlj/1 tấn, tơmam choh pơtăm nhen le\ ưh kơ đei cheh. Hăm kxu, rim tấn kơtăk kxu kro adro# đei kjă hloh 30 triu hlj, to\ xe\t hloh 5 triu hlj pơtêng hăm jên axong jang.  

Tơdrong erih kơ hre\ng rơbâu unh hnam tro\ răm, hlôi pơm ăn tơdrong te\ch răt tơjur hơdăh, pơdui hloi tơnap tap đơ\ng lơ doanh nghiệp. Dôm dêh char hlôi pơtru\t kơtang tơdrong tơle\ch jang te\ch pơdro, pơgơ\r lơ ‘măng ako\m kơchơ, tơgu\m doanh tơbang tơmam drăm po, pơtru\t te\ch tơmam, mă lei tơnap tap adoi tam mă tơjur, nhen nơ\r pơtruh đơ\ng kdră minh anih [ar doanh nghiệp, vang năm ako\m kơchơ te\ch pơdro kơ tơring to\k bo\k Tây Nguyên, pơgơ\r tơ\ dêh char Gia Lai lơ\m dôm năr je# đ^ xơnăm: Xơnăm 2014 noh Tây Nguyên gơnơm lơ\m ‘long ko\ng nghie#p. Tơjur kjă noh mu\k drăm Tây Nguyên tơjruh. Dôm anih te\ch răt nhen le\ ưh kơ đei yua kiơ hloi. Xơnăm 2014 âu noh jang xa roit ơnap tap hloh dơ\ng pơtêng hăm dôm xơnăm adrol. Tơdrong jang te\ch răt rim tơmam drăm adoi tơnap tap ngăl.

Mă lei, lơ\m tơnap tap, hlôi [ôh lơ gru kơnăl hiôk hian, pơm trong kăp g^t ăn tơdrong hơmet ato\k mu\k drăm lơ\m xơnăm 2015. Hăm dôm trong jang xek tơlang đơ\ng t/đ păng anih mong jên t/đ, jên axong đơ\ng anih mong jên tơgu\mt ơpôl pơtoi đei axong, tơgu\m dôm j^t rơbâu unh hnam klaih đơ\ng hin dơnuh; jên cheh to\k io\k vă jang te\ch pơdro oei pă hơla 10%/1 xơnăm, tơgu\m tơ ‘ngla, unh hnam lui ngeh hloh lơ\m tơdrong axong jang te\ch pơdro. Atu\m hăm noh, lơ jên mong adoi đei axong vă tơgu\m kon pơlei hiôk hian lơ\m to\k io\k păng [ônh klă jên hre. Pơtih nhen hăm jên mong tơplih băl, ‘nao đei anih mong jên choh jang xa păng ato\k tơring pơxe\l Dak Lak tơle\ch jang, đei kon pơlei hmach bơnê. Hăm jên mong âu, kon pơlei [ônh hloh lơ\m tơdrong rơih khei năr klă hre mă hiôk hăm mu\k drăm unh hnam po, tơgu\m ăn kon pơlei hơto\k tơdrong jang lơ\m khei năr truh: Noh jing tơdrong chơt hơ iă ăn bngai jang mir nhôn lơ\m khei jang tơje# kăt [a. Truh khei pe\ cà phê, apinh pơdui hre truh khei mă kjă cà phê tơjur noh duh athei te\ch le# vă klă hre. Đei trong jang âu noh kon pơlei chơt hơ iă tôch dêh.

Atu\m hăm jên cheh kơ anih mong jên tơjur, kjă đak xăng đak dâu lơ\m xơnăm 2014 adoi tơjur truh 20%, tơgu\m ăn kon pơlei mong kơ hre\ng tih hlj ruih cà phê, tiu păng minh [ar ‘long pơtăm nai, lơ\m pơyan phang 2014-2015, lơ\m kplăh noh, kjă cà phê xđơ\ng hloh, kjă tiu adoi kăp truh 180 triu hlj/1 tấn. Tơdrong mă âu tơgu\m ăn bngai jang mir Tây Nguyên đei yua atu\m hloi, tơgu\m hơto\k pơm jang đei jơnei hloh.  

Minh tơdrong hơ iă tih nai duh oei pơih trong ăn tơring Tây Nguyên, tơdrongvă pơih jăl trong tih kxo# 14- jăl trong Hồ Chí Minh, trong tơm vih vơ\t kơ ja#p tơring to\k bo\k đei ming hơmet ăh jăl mă ano# đ^ đăng, adar hloh noh ăh khei 10 xơnăm 2015 gô keh đang, tơgu\m tơmam drăm kơ Tây Nguyên hiôk hian hloh truh dôm tơring tih xă lơ\m ja#p t/đ. Đei 3 tơdrong noh: jên cheh tơjur, kjă đak xăng đak dâu tơjur, trong nơnăm đei hơmet ‘lơ\ng gô pơm trong hiôk vă ato\k tơ iung mu\k drăm Tây Nguyên ke\ ato\k tơ iung lơ\m xơnăm 2015 âu.

                                                          Bơngai tơblơ\: Lan