VOV4.Bahnar - 18 sơ năm bơ\ jang tơ blơ\, pơ re tơ drong tơ roi pơ ma nơ\r Sê-đăng tơ\ An^h Radio nơ\r pơ ma Việt Nam oei tơ\ tơ ring Tây Nguyên, Nhat Lisa, bơ ngai tơ blơ\, chih hơ met hơ nơ\ng pơ ngơ\t: pơm thoi yơ vă chih ako\m, ‘măn răk păng tơ iung nơ\r pơ ma hơ dre\ch kơ dih. Tơ che\ng hơ len nơ\r pơ ma vă pơ yoa ăn tơ drong tơ blơ\, pơ re nơ\r Sê-đăng, hăm ‘no\h ưh lăp tơ drong hưch hanh đe\ch mă oei jing hơ năp jang hăm pơ lei pơ la hai:

- Kơ lih đơ\ng kip mă ih truh hăm tơ drong tơ blơ\, pơ re nơ\r Sê-đăng kơ Radio nơ\r pơ ma VN?

Nhat Lisa lơ\m lăm Studio kơ An^h Radio nơ\r pơ ma Việt Nam tơ\ Tây Nguyên

- Nhat Lisa: Sơ năm 1998, inh oei jang tơ\ An^h jo\h ayo\ kơ do\ xoang dêh char Dak Lak. Inh jang tơ\ no\h đ^ 10 sơ năm bơih, inh jang găh jo\h hơ ri hơ xoang kon kông păng chă tơ roi tơ băt trong jang đơ\ng Đảng, te\h đak ăn kon pơ lei kon kông. Kơ plăh do\h sơ\ hăm jơ hngâm đon hưch hanh tơ drong juăt so, inh hơ nơ\ng jur tơ\ pơ lei pơ la, tơ [âp, pơ ma nuh hăm đe bơ ngai kră, [ok kră pơ lei, dôm bơ ngai băt hơ dăh tơ drong jo\h ayo\ so ‘lơ\ng hơ iă kơ bơ ngai Sê-đăng, vă chih răk, thi lơ\m [ăng cattset vă ‘măn răk, pơm ăn ba roi hlôh vao lơ tơ drong [iơ\. Đơ\ng tơ drong hưch hanh ‘no\h ku\m hăm tơ drong ‘me\h che\p vei nơ\r kon pơ lei kơ dih, kơ na mưh Radio nơ\r pơ ma VN pơih tơ drong tơ roi hăm nơ\r Sê-đăng, ‘no\h inh ap^nh mât jang, chih tơ blơ\ păng pơ re nơ\r Tơ\ An^h radio nơ\r pơ ma Việt Nam oei tơ\ Tây Nguyên.

- Đơ\ng jang găh jo\h ayo\ kơ do\ xoang, jing chih tơ blơ\, pơ re nơ\r ăn tơ drong tơ roi hăm đei mơ mat tat kiơ ưh?

- Nhat Lisa: Gơ nơm đei tơ [âp, chih răk dôm tơ drong juăt so mă inh gơ\h hlôi vao dơ\ng lơ nơ\r pơ yoa  ăn tơ drong jang ‘nao. Mă lei, tơ drong tơ blơ\ nơ\r kăl đei hlôh vao, băt lơ tơ drong hloh dơ\ng. Đơ\ng nơ\r yoăn mă tơ blơ\ tơ\ nơ\r kon kon kông tôch mơ mat, yoa 1 nơ\r yoăn [ât lăp sư pơ ma ăn lơ tơ drong, athei pơ ma thoi yơ vă kon pơ lei hlôh, [ôh, băt ‘no\h ưh kơ đei [ônh kiơ. Đơ\ng no\h inh jur dơ\ng tơ\ pơ lei, chă tơ [âp bơ ngai kră, bơ ngai gơ\h hơ ri hơ xoang vă chih io\k lơ nơ\r pơ ma kon kông. {ât lăp đei [ai inh tơ blơ\ đang chă ap^nh nơ\r tơ gop đơ\ng lơ bơ ngai tơ\ lơ tơ ring pha ra băl, vă io\k đei nơ\r tơ blơ\ tro\ hlo\h, [ônh hlôh hlo\h, đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h yoa lơ\m tơ drong tơ roi pơ ma nơ\r Sê-đăng đơ\ng Radio nơ\r pơ ma Việt Nam. 

- Nơ\r pơ ma kơ dôm hơ dre\ch kon kông đa ưh kơ tôm pơ têng hăm nơ\r yoăn, lei ih pơm thoi yơ vă gơ\h tơ roi tôm tơ drong ‘nao hrei ‘nâu ăn kon pơ lei mơ\ng, băt?

- Nhat Lisa: ‘Nâu j^ tơ drong mơ mat hlo\h hăm dôm bơ ngai tơ blơ\ nơ\r kon kông. Hăm nơ\r Sê dang, tơ drong mơ mat hlo\h pơ têng hăm dôm nơ\r pơ ma nai tơ\ Tây Nguyên nhen Rađe, Jarai, Bahnar… ‘no\h nơ\r Sê-đăng ưh đei chih lơ\m hla ar so yơ. Pu\n ai đơ\ng ro\ng dôm ‘măng tơ [âp bôl boăl mơ\ng Radio, năm hyup [ai hơ ri Sê-đăng tơ\ lơ tơ ring lơ\m dêh char Kon Tum păng Dak Lak, nhôn tơ [âp lơ bơ ngai đei ho\k jru\\, đe kră pơ lei vang tơ gu\m, tơ [ôh ăn nhôn lơ\m tơ drong tơ blơ\, pơ re nơ\r Sê-đăng. Păng nhôn adrin chơ chă Kơ sơ\p hla ar nơ\r tơm vă đo\k, pơ yoa ăn tơ drong jang hai. Pơ tih gia nhen sơ năm 2000 io\k đei kơ sơ\p hla ar chih nơ\r tơm yoa đei [ok pơ tho lui chih, nhôn athei rơih, hơ met tôch hơ len ‘mơ\i, vă chih io\k dôm tơ drong đei yoa đơ\ng hla ar. Đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h đei kơ sơ\p hla ar đơ\ng Lê Đông păng Tạ Văn Thông chih in sơ năm 2008. Nhôn oei chă đei Kơ sơ\p hla ar nơ\r tơm nơ\r Sê-đăng đơ\ng [ok Kenneth D.Smith, 1 ‘nu bơ ngai juăt tơ che\ng hơ len găh hơ dre\ch kon kông bơ ngai Mi, dôm sơ năm adrol kơ tơ blăh io\k rơ ngei hlôi truh tơ\ tơ ring Đăk Tô, Tu Mrông, Đăk Hà, Ngọc Hồi (dêh char Kon Tum). Đơ\ng no\h nhôn chih ako\m, hơ met ming vă pơm ăn tơ drong tơ roi pơ ma nơ\r Sê-đăng roi hơ iă, pơm lăp đon bơ ngai mơ\ng. Mưh đei nơ\r ‘nao, nhôn chă pơ ma nuh, blu\ng a athei hlôh nơ\r yoăn ‘mơ\i, đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h chă nơ\r yơ mă lăp vă tơ blơ\ mă tro\, đang kơ ‘no\h nhôn chih răk le#, đei năr jur tơ\ pơ lei nhôn chă pơ ma nuh hăm dôm bơ ngai đei ho\k jru\ tơ\ no\h dơ\ng. Hơ nơ\ng thoi âu nhôn chih tơ iung đei lơ nơ\r Sê đăng dơ\ng.

Nhat Lisa tơ [âp bơ ngai mơ\ng Bro\ tơ\ xăh Sa Loong, apu\ng Ngọc Hồi,

dêh char Kon Tum khei 7/2016

- Hrei ‘nâu hơ dai hăm tơ blơ\, pơ re nơ\r Sê-đăng, ih oei pơm Pho\ kơ dră vei lăng dôm tơ drong tơ roi pơ ma nơ\r kon kông – An^h radio nơ\r pơ ma VN tơ ring Tây Nguyên. Lei, ih pơm thoi yơ vă gơ\h hơ met đei jơ năr jur tơ\ pơ lei pơ la chih ako\m nơ\r pơ ma, chă hơ len năng tơ drong juăt so, hă?

- Nhat Lisa: Hơ drol ki hơ nơ\ng 3 khei 1 ‘măng An^h jang pơ gơ\r chă tơ [âp bơ ngai mơ\ng Radio ăn dôm bơ ngai jang găh 6 tơ drong tơ roi hăm nơ\r kon kông đei Rađe, Jarai, Bahnar, Sê-đăng, K’ho păng Mnông jur tơ\ jơ\p pơ lei pơ la Tây Nguyên. Dôm sơ năm tơ je# âu, yoa ưh đei jơ rơ hơi,  tơ drong ‘nâu pă đei pơ gơ\r bơih. Kơ dih kâu inh chă tơ ge\ch [ât năr pơ dơ\h, năr lêh dăh mă dôm ‘măng năm thu đe hơ ri brông ‘no\h tơ [âp, pơ ma nuh hăm mih ma duch nă, dôm bơ ngai đei ho\k jru\, hlôh vao lơ tơ\ tơ ring, vă apinh dơ\ng dôm nơ\r pơ ma đei lơ\m nơ\r yoăn, nơ\r kon kông oei tam mă rơ đăh, mă loi j^ dôm nơ\r găh chinh tr^, găh khoa ho\k… mưh tơ blơ\ tôch mơ mat. Dôm ‘măng tơ [âp nhôn chih răk le#, hyu\p lơ\m bro\ vă ‘măn le#. Nhen [ât năm thu đe hơ ri brông khei 7 âu ki, inh tơ [âp [ok Dúi Dăm Reng, sơ\ pơm Kơ dră che\p kơ\l An^h Radio-tivi Kon Tum đ^ pơ dơ\h hưu bơih, chih io\k dơ\ng lơ nơ\r ‘nao, tơ drong pơ ma xa pơ yoa ăn tơ drong tơ blơ\, pơ re rim năr ăn tơ drong tơ roi pơ ma nơ\r Sê-đăng.

- 18 sơ năm bơ\ jang tơ blơ\, pơ re nơ\r, đei tơ drong kiơ pơm ăn ih oei tơ tăm, tam mă jang đei ưh?

- Nhat Lisa: Tơ drong mă blu\ng inh oei tơ tăm ‘no\h lơ nơ\r hrei ‘nâu nhôn tơ blơ\ pơ gia đe\ch, chă tơ blang vă kơ băt đe\ch, yoa nơ\r bơ\n ưh kơ tôm. Pơ tih gia kiơ\ Kơ sơ\p hla ar nơ\r tơm nơ\r yoăn in tơ le\ch sơ năm 2008 đơ\ng Hnam kơ măy in kơ sơ\p hla ar jo\h ayo\ tơ roi tơ băt ‘no\h đei hlo\h 120.000 nơ\r; oei nơ\r Sê-đăng nhôn lăp đei dang 7000 nơ\r đe\ch. 

Mă 2, nhôn ưh pă đei jơ rơ hơi vă năm tơ [âp pơ ma nuh hăm bôl boăl mơ\ng Radio bơih. An^h jang ku\m ưh đei pơ go\ kiơ ră, mă lei yoa tơ drong jang ưh rơ hơi, kơ na ưh đei năr vă jur hăm pơ lei pơ la. Inh hơ pơi ‘me\h an^h jang pơ jing tơ drong ‘lơ\ng [iơ\, hơ met jơ năr vă dôm bơ ngai tơ blơ\, pơ re nơ\r kon kông đei jur tơ\ tơ ring, lăng năng tơ drong erih xa tơ\ pơ lei pơ la, tơ [âp pơ ma nuh hăm đe mih ma duch nă. Yoa nơ\r pơ ma đei kiơ\ đơ\ng tơ drong erih xa, jang xa vă chă đei nơ\r plơ\ng, păng che\p ba sư truh ning mônh. Mă loi j^ hăm jơ hnơr mơ lôh tơ\ pơ lei pơ la, dang ei bơ\n vih tơ\ pơ lei đei [ôh lơ nơ\r ‘nao, tơ dăh oei kơ tă tơ\ an^h jang ‘no\h ưh kơ băt ôh.

Mă 3 dơ\ng mưh bơ\ jang tơ blơ\, pơ re nơ\r rim năr athei pơm thoi yơ vă che\p vei kơ jăp er pơ ma kơ dih bơ\n. Dôm bơ ngai jang pơ re nơ\r truh đơ\ng lơ tơ ring pha ra băl. 1 tơ ring đei er pơ ma pha ra băl, athei pơm thoi yơ vă pơ ma tro\ er vă kon pơ lei tơ\ rim tơ ring băt ngăl. Jo# hloi tơ drong hơ găt găh chư chih thoi yơ, đe ‘nho\ng, mo\ oh chă tơ blơ\, pơ re nơ\r kon kông kăl đei jơ pơ ma nuh hăm băl ‘năi. Athei drơ\ng m^nh nơ\r găh tơ drong tơ blơ\, pơ re, le# ăn đei 1 nơ\r yoăn mă lơ bơ ngai tơ blơ\ pha ra băl kiơ\ nơ\r tơ\ tơ ring kơ dih.

-Lei, hăm ih tơ drong tơ blơ\, pơ re nơ\r lơ\m tơ drong tơ roi pơ ma nơ\r Sê-đăng ưh lăp tơ drong hưch hanh đe\ch, mă sư hlôi jing hơ năp jang đơ\ng kơ dih hăm hơ dre\ch hơ drung bơ\n bơih ưh deh?

- Nhat Lisa: Inh [ôh ‘nâu ưh lăp jơ hngâm đon hưch hanh đe\ch, mă ‘nâu j^ hơ năp jang đơ\ng bơ\n hăm đ^ đăng tơ pôl.  Athei pơm thoi yơ vă nơ\r pơ ma bơ\n roi lơ, roi hơ iă, roi tro\ [iơ\ vă tơ roi đei lơ tơ drong ăn kon pơ lei kon kông bơ\n. ‘Nâu ku\m jing hơ năp jang đơ\ng dôm bơ ngai tơ blơ\, pơ re nơ\r, pơm gơng tơ [ưh roi tơ băt dôm trong jang đơ\ng Đảng, khôi luât te\h đak ăn kon pơ lei kon kông Tây Nguyên. Tơ gu\m ăn kon pơ lei băt tơ drong juăt, tơ drong jo\h hơ ri hơ xoang so, hơ len năng dôm tơ drong ‘nao găh khoa ho\k vă pơ yoa ăn tơ drong cho\h jang xa, ato\k tơ iung mu\k drăm tơ pôl. Tơ\ m^nh [ar pơ lei pơ la Tây Nguyên oei tôch mơ mat tat, oei đei lơ tơ drong juăt ưh kơ ‘lơ\ng đơ\ng kră sơ\, nhôn athei roi tơ [ôh vă tơ gu\m ăn kon pơ lei hu\t le# dôm tơ drong ưh hơ iă, ưh pă lăp bơih ‘no\h, tơ iung dôm tơ drong juăt ‘lơ\ng hơ iă vă tơ drong erih xa roi đunh roi ph^ tơ to\ dơ no\ ‘lơ\ng, hiôk chơt [iơ\.

-Lei à, bơ nê kơ ih hơ!

Minh Huệ: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\