VOV4.Bahnar - Dôm sơnăm au ki, atu\m hăm tơdrong jang vei lăng pơm tơm jăl trong sơlam te\h đak atăih 73 km tơ je# hăm te\h đak Campuchia, {o# đo#i vei lăng sơlam te\h đak dêh char Dak Lăk oei bơ\ jang ‘lơ\ng tơdrong jang pơtho pơhra\m, pơtho tơbăt khôi luơ\t, ato\k jơhngơ\m đon hlo#h vao ăn kon pơlei tơring sơlam te\h đak. ‘Moi kiơ\ pôk ăn kơsơ\p hla bơar ch^h, pơ\ih rim an^h đo\k hla bơar kon pơlei pơla, pơtho xut xa ư\h kơ băt chư, kon pơlei tơring sơlam te\h đak đei rơvơn năm ho\k pơhra\m, đei chă đo\k hla bơar, pơm ăn jơhngơ\m đon hlo#h vao. Đơ\ng no\h jơhngơ\m đon kon pơlei chă tơche\ng roi năr roi tơpl^h ‘lơ\ng, băt jang kiơ\ khoa ho\k kih thuơ\t lơ\m cho\h jang sa atop kơtang lơ\m tơdrong jang xut xa pơngot rơve\t tơ jur dơnu\h tơ\ tơring sơlam te\h đak.

{o# đo#i vei lăng sơlam te\h đak pơih lăm ho\k xut xa ư\h kơ băt chư ăn tơring sơlam te\h đak

Hnam trương Jăl kơđe\h Nguyễn Đình Chiểu, tơring Ia R'vê, apu\ng Ea Súp jing m^nh lơ\m dôm hnam trương đei rơih tơle\ch jang kiơ\ tơdrong jang “M^nh tr^u kơsơ\p hla bơar pôk ăn đe hơ io\h dơnu\h” kơ yuơ Dơno\ an^h Pơm tơle\ch kơsơ\p hla bơar Kim Đồng jang hơdoi hăm Khu\l kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h {o# đo#i vei lăng sơlam te\h đak dêh char Dak Lăk vang iung jang đơ\ng hlo\h 1 sơnăm hơdrol. Dang 1.100 kơsơ\p hla bơar hăm lơ kơ loăi nhen lịch sử, văn học, khoa học tự nhiên, dăh mă rim hla bơar ch^h tơdrong tơroi, hla bơar tạp ch^, tập san.... hăm dôm nơ\r ch^h păng rup ‘lơ\ng hơ iă tơgu\m ăn bôl boăl chă đo\k.

{ok thây Ngô Minh Tiến-Kơdră che\p pơgơ\r Hnam trương Jăl kơ đe\h Nguyễn Đình Chiểu, tơbăt, tơdrong hơ iă kơ rim kơsơ\p hla bơar au pơjing ăn tơdrong chă đo\k, lăng tơ\ hnam trương sa roi kơtang hlo\h dơ\ng.  "Rim tơdrong ch^h tơroi lơm kơsơ\p hla bơar jei tôch hơ iă, rim rup tôch ‘lơ\ng, lăp hăm đe kôn mon, mư\h đe hăp đo\k tơgu\m ăn đe băt băt hlo#h lơ tơdrong. Tơdrong jang au tơgu\m tôch hơ iă ăn đe hơ io\h tơring sơlam te\h đak. Lơ kơsơ\p hla bơar đe mon chă đo\k, tơgu\m ăn đe sư băt hlo\h dơ\ng lơ\m tơdrong vang vei lăng năng tông sơlam te\h đak, vei lăng groi te\h kơ Te\h đak."

Jang hơdoi hăm Dơno\ an^h Pơm tơle\ch kơsơ\p hla bơar Kim Đồng pôk ăn rơbau kơsơ\p hla bơar đo\k ăn đe hơ io\h tơring sơlam te\h đak.

Atu\m hăm vang jang hơdoi tơdrong jang “M^nh tr^u kơsơ\p hla bơar ăn hơ io\h dơnu\h” khu\l {o# đo#i vei lăng sơlam te\h đak dêh char Dak Lăk oei hơdrin pơ\ih lăm pơtho xut sa ư\h kơ băt chư vă kon pơlei tơring sơlam te\h đak gơ\h chă đo\k, băt ch^h chư.   

Yă Lê Thị Dung oei tơ\ thôn Chiềng, tơring Ia Lốp, apu\ng Ea Súp tơbăt, klo akăn să mơ\t oei, jang sa tơ\ Tây Nguyên đơ\ng dôm sơnăm 80. Kơ yuơ sơ\ u\nh hnam mơmat tat kơna klo akăn ư\h kơ đei năm ho\k pơhra\m tơ\ hnam trương. {ar sơnăm hơdrol, rim đe [o# đo#i găh Kơđông [o# đo#i vei lăng sơlam te\h đak 735 găh lơ\m Dơno\ an^h {o# đo#i vei lăng sơlam te\h đak dêh char Dak Lăk pơ\ih lăm ho\k xut xa ư\h kơbăt chư kơna pơđ^ klo akăn atu\m hăm lơ kon pơlei lơ\m thôn vang năm ho\k pơhra\m. Đei rim “[ok thây hơbe\n ao jơk” hơdrin chă pơtho ăn, tru\h dang ei, đ^ đăng bơngai vang năm ho\k jei hlôi băt chă đo\k, ch^h chư ngăl bơih. Yă Dung tơroi. "Năm tơ\ lăm ho\k, đe [ok thây chă pơtho đo\k rim chư. Ba đo\k gơ\h bơih. Găh klo ^nh ư\h kơ băt chư yă kiơ, sơ\ tơdăh ‘me\h vă jo# đei dôm yơ ‘no\h jo# hăm hơnglou ti đe\ch. Dang ei sư hlôi băt đo\k [a\o, đo\k hla bơar, hlôi băt ch^h kơthơ au to bơih  … pơma atu\m pơ đ^ lơ\m u\nh hnam nhôn dang ei hlôi băt đo\k, băt ch^h chư ngăl bơih."

Atu\m hăm tơdrong pơih lơ lăm ho\k xut xa ư\h kơ băt chư tơgu\m ăn kon pơlei tơring sơlam te\h đak, khu\l {o# đo#i Vei lăng sơlam Te\h đak dêh char Dak Lăk oei ato\k kơtang bơ\ jang hơdoi hăm rim an^h pơtho pơhra\m pơjing hơtu\h mong kơ sơ\p hla bơar ăn rim pơlei tơ\ rim tơring sơlam te\h đak.

Hơtu\h kơ sơ\p hla bơar đei vă je# 200 kơ sơ\p hla bơar rim kơ loăi pơtho tơbăt găh khôi luơ\t groi te\h, găh tơdrong io\k u\nh om chom go\ păng u\nh hnam, găh tư phap, m^nh [ar khôi luơ\t hinh sư\ hrei au lơ\m Khôi luơ\t tơm kơ Việt Nam vă tơgu\m ăn bơ\ jang pơro# pơ rôp, pơtho tơbăt khôi luơ\t; tơgu\m djru kơtơ\ng ang ăn kang [o# [o# đo#i vei lăng sơlam te\h đak xek tơlang rim tơdrong pơm glăi tơring sơlam te\h đak. {ok Đào Xuân Toàn, oei tơ\ thôn 2, tơring Ea Bung, apu\ng Ea Sup, dêh char Dak Lăk tơbăt. "Hơtu\h kơsơ\p hla bơar khôi luơ\t kơ khu\l bơ\ jang vei lăng sơlam te\h đak tôch hơ iă, mă kon pơlei nhôn tôch ‘me\h vă đei. Hmă hmă kon pơlei v^h đơ\ng jang no\h droong năm hloi tơ\ an^h au vă chă đo\k rim hla bơar găh khôi luơ\t, găh sơlam te\h đak, khôi luơ\t io\k u\nh om chom go\, groi te\h. Hăm kon pơlei mư\h đo\k đang chă pơma dơnu\h d^h băl tôch hơ iă, tôch kơ ‘lơ\ng, tơgu\m ăn kơ bơ\n hlo#h vao hlo\h dơ\ng."

Hlo\h 5.000 ‘nu kon pơlei oei tơ\ tơring sơlam te\h đak kơ dêh char Dak Lăk đei mơ\ng pơtho tơbăt khôi luơ\t

Dak lăk đei 4 tơring sơlam te\h đak ‘no\h đei: Ia R'vê, Ia Lốp, Ea Bung găh apu\ng Ea Su\p păng Krông Na găh apu\ng Buôn Đôn, ‘nau jing tơring atăih yăih, tơnap tap hlo\h kơ dêh char, hăm u\nh hnam dơnu\h hlo\h 60%. Lơ\m tơring đei dang 11.000 u\nh hnam hăm hlo\h 26.000 ‘nu măt bơngai, găh 25 hơdrung er^h sa. Kiơ\ đơ\ng Đại tá Đỗ Quang Thấm – Kơ ie\ng Kơdră Ch^nh tr^ Dơno\ an^h {o# đo#i vei lăng sơlam te\h đak dêh char Dak Lăk tơbăt, xơkơ\t hơdăh tơdrong jang vei lăng năng tông kơ jăp iăp kơ tang ăn te\h đak tơ klep hăm pơro# pơrôp, pơtho khan ăn kon pơlei, dôm sơnăm au ki, an^h au hlôi tơle\ch jang kơtang bơ\ jang tơgu\m djru vei lăng sơđơ\ng – tơpôl, xut xa pơngot rơve\t tơ jur dơnu\h tơ\ rim tơring sơlam te\h đak.

Đại tá Đỗ Quang Thấm tơbăt, vă jang ke\ đang tơdrong au, đơ\ng sơnăm 2010, an^h hlôi pơih 10 lăm ho\k xut xa ư\h kơ băt chư ăn hlo\h 700 ‘nu kon pơlei vang năm ho\k; jang hơdoi hăm Dơno\ an^h pơm tơle\ch Kơsơ\p hla bơar Kim Đồng jang kiơ\ tơdrong jang “M^nh tr^u kơ sơ\p hla bơar pôk ăn đe o\h dơnu\h” ăn rim hnam trương lơ\m tơring; pơgơ\r 250 ‘măng pơtho tơbăt khôi luơ\t ăn dang 5.000 ‘nu kon pơlei. Đơ\ng no\h, jơhngơ\m đon kon pơlei hlôi hlo#h vao, pơm kiơ\ khoa ho\k k^h thuơ\t lơ\m cho\h jang sa, bơ\ jang xut xa pơngot rơve\t tơ jur dơnu\h đei tơle\ch jang ‘lơ\ng hlo\h dơ\ng.  "Lơ\m khei năr kơnh, vă kiơ\ yok rok jơ\ng dôm tưodrong jang hlôi keh đang tơ\ ro\ng au ki, Khu\l kơdră che\p pơgơ\r {o# đo#i vei lăng sơlam te\h đak kơ nhôn gô hơnơ\ng jang hơdoi hăm rim kơdră tơring, rim an^h bơ\ jang vă tơle\ch jang kiơ\ trong jang au kơtang hlo\h dơ\ng, io\k đei jơnei vă kon pơlei hlo#h vao hlo\h dơ\ng. Nhôn pơro# pơ rôp păng athei kon pơlei vang năm tơ\ rim an^h đo\k kơ sơ\p hla bơar vă pơm ăn jơhngơ\m đon hlo#h vao hlo\h dơ\ng. ‘Ngoăih kơ ‘no\h gô ako\m tơ iung pơjing rim kơđông vei lăng sơlam te\h đak jing an^h jang ‘lơ\ng, jing an^h kăl chă tơgu\m djru ăn kon pơlei tôm tơdrong."

Ro\ năng vă chă pơma, tơdrong pơm hơto\k jơhngơ\m đon hlo#h vao kơ kon pơlei đei tơle\ch jang tôch kơtang hăm jơhngơ\m đon kơ dôm “{o# đo# ao jơk, cho# grat” hlôi pơm ăn kon pơlei tơ\m tơring kơ ru\n jơhngơ\m vang ho\k pơ hrăm, vang năm đo\k hla bơar vă jơhngơ\m đon hlo#h vao hlo\h dơ\ng. Đơ\ng mă no\h tơdrong đo\k hla bơar đei ato\k kơtang lang să tơ\ tơring sơlam te\h đak. Đei jơhngơ\m đon hlo#h vao, trong vă yak hlo\h pơngot rơve\t dơnu\h hin đei pơih să, tơdrong er^h sa kơ kon pơlei đei ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng păng tơring sơlam te\h đak pran kơ jăp iăp kơtang hlo\h dơ\ng.

Bơngai ch^h: Tuấn Long

Toblơ\ nơ\r: Amazưt