VOV4.Bahnar - Oei hơ dro# tơ\ to\k bo\k bri ‘long, Hnam ho\k jăl 1 Đạ Rsal găh plei Đạ M’Pô, xăh Liêng Srônh j^ 1 lơ\m dôm hnam ho\k mơ mat tat hlo\h kơ An^h vei lăng pơ tho pơ hrăm apu\ng Đam Rông, dêh char Lâm Đồng. To\k bo\k bri kông mă đơ\ng oei đei lơ tơ drong mơ mat tat păng kơ [ăh kơ [ôch mă lei hăm jơ hngâm hưch ‘mêm tơ drong jang, ‘mêm mơ nat kơ đe hơ io\h đe thây kô oei adrin oei tơ\ pơ lei, pơ tho chư ăn đe o\h.

Plei Đạ M’Pô oei hơ dro# tơ\ to\k bo\k bri ‘long, hơ tăih kơ xăh Liêng Srônh, apu\ng Đam Rông dang 20km. ‘Nâu j^ an^h oei xa kơ hlo\h 200 unh hnam bơ ngai Mông đơ\ng dôm dêh char găh Tu mât tơ\ âu. Mă đơ\ng tơ ring âu đ^ đei vă truh 20 sơ năm bơih, mă lei Đạ M’Pô đei ư j^ pơ lei đei lơ tơ drong ưh hlo\h: Ưh đei trong, ưh đei unh điên, ưh đei kơ chơ, ưh đei hơ yuh điên thoăi. Trong yak mơ mat tat, tơ drong arih xa tơ nuh hin, kơ [ăh kơ [ôch kơ na tơ drong ho\k pơ hrăm kơ kon hơ ‘lơ\p tơ\ âu tam đei rim unh hnam pơ ngơ\t. 

Vă gơ\h năm truh tơ\ Đạ M’Pô, che\p chư ăn đe hơ io\h, đe thây kô hlôi yak hlo\h ưh kơ băt dôm yơ tơ drong mơ mat tat, gleh hrat, to\k trong kông, tơ hrông thong đak tôch krê hơ mơt. {lo\k dơ\ng dôm năr blu\ng yak trong bri mât tơ\ Đạ M’Pô pơ tho chư, thây Bạch Văn Thời, pơ tho tơ\ Hnam ho\k jăl 1 Đạ Rsal tơ roi, vă năm pơ tho tro\ jơ đe thây kô athei năm hơ drol 1 puăt năr ‘mơ\i. Lơ\m ba lô ‘ngoăih kơ hla ar pơ tho, lai yơ ku\m athei hơ nhăk ba 2,3 blăh hơ băn ao vă tơ plih, yoa lơ\m pơ yan ‘mi đa hơ ‘yuih, pơ yan phang ‘no\h te\h pu\k ‘mui [e\nh hơ kâu:

“Blu\ng a hnam ho\k ‘nao đei pơ jing, rok trong năm đe thây kô tơ [âp lơ tơ drong mơ mat tat, đe thây kô athei hao tho\ng nan kle\ch 2 to\ thong đak. Rim ‘măng yak kle\ch đak krong nhen thoi ba ‘nao klăih đơ\ng tơ drong lôch răm. Yoa kơ hao tho\ng nan tôch hơ mơt, mă loi j^ lơ\m dôm năr đak tih, đe thây kô ưh gơ\h yak vih vât kơ na athei [ich hloi tơ\ hnam ho\k. Đei thây kô athei oei dơ\ng tơ\ hnam ho\k kơ te\ch khei hloi. Tơ dăh hao gre hon đa ‘no\h thây kô athei tăh thim nar gre, đei lơ jăl trong hao gre ưh gơ\h athei năm jâng hoh, yak jâng truh 2 km ‘mơ\i mă năm truh tơ\ hnam ho\k vă pơ tho”.  

M^nh jơ ho\k kơ thây păng ho\k tro tơ\ Hnam trưng jăl mônh Đạ Rsal

Ưh lăp trong yak mơ mat tat đe\ch, tơ drong ưh hlôh nơ\r pơ ma đơ\ng băl ku\m jing tơ drong tih găn trong đe thây kô pơ tho tơ\ Đạ M’Pô. Kô Đàm Thị Bài tơ roi, tơ drong mơ mat hlo\h mưh pơ tho ho\k tơ\ âu ‘no\h đe o\h ưh băt nơ\r yoăn kơ na thây kô athei ho\k dơ\ng nơ\r Mông vă pơ tho ăn đe o\h ho\k: 

“Tơ\ âu vă đ^ đăng đe o\h j^ bơ ngai Mông ngăl kơ na tơ drong pơ tho [ât lăp tơ [âp lơ tơ drong mơ mat tat. Thây kô hơ nơ\ng pơ lung đe o\h pơ ma nơ\r yoăn, le# gan pơ ma nơ\r sư vă đe o\h roi hlôh vao. Đe thây kô mât tơ\ âu bu bu ku\m adrin ho\k thim nơ\r Mông vă pơ ma nuh hăm đe o\h [ônh [iơ\”.

Dang ei tơ\ plei Đạ M’Pô đei hlo\h 300 ‘nu o\h oei kiơ\ ho\k đơ\ng lăm mâm non truh lăm 9. Lơ unh hnam bơ ngai Mông tơ\ âu arih xa gơ nơm đơ\ng choh jang mir ngăl. Kơ na mưh truh pơ yan, lơ o\h athei pơ dơ\h ho\k kiơ\ me\ [ă năm tơ\ mir. Vă dui đe o\h năm ho\k, đe thây kô athei năm truh rim hnam pơ lung ‘mơ\i. Đei bơ ngai, đe o\h ‘nao 13, 14 sơ năm oei ho\k, tơ tă hu\t le# ho\k vă io\k unh om. Mưh thây kô truh hơ len năng ‘no\h [ôh sơ ‘ngon tơ pă, yoa me\ [ă đe o\h ưh ‘me\h ăn đe o\h năm ho\k bơih.

Kô Phạm Thị Nguyên, Hie#u trơng Hnam trưng jăl 1 Đạ Rsal ăn tơ băt, dang ei mơ mat hlo\h đơ\ng hnam trưng ‘no\h tam mă đei unh điên kơ na tơ drong pơ tho, ho\k chư kơ đe thây kô păng ho\k tro tơ\ âu ku\m [ơm ưh ‘lơ\ng ‘năi:

“Trong hơ tăih hơ to\, đei o\h năm jâng ho\h kơ te\ch dôm jơ ‘mơ\i mă truh tơ\ hnam trưng. Oei kơ măy kơ mo\k tơ roi tơ băt ‘no\h ưh đei unh điên, đe o\h ưh đei ho\k kiơ mưh hnam trưng ưh gơ\h tơ mât yoa sư lơ\m tơ drong pơ tho ho\k. Dang ei yoa tam mă đei unh điên kơ na tam mă cho# kơ kuat ‘năi, pơ yan to\k tơ drong ho\k chư kơ đe o\h tôch mơ mat yoa ‘năr dơ\ng ‘năr tôch to\.”

J^ bơ ngai mât oei tơ\ Đạ M’Pô lơ sơ năm ‘nâu, [ok Sùng Seo Giáo chơt hơ iă tơ roi, adrol sơ\ ưh đei hnam ho\k, đe hơ io\h lơ\m pơ lei ưh kơ băt chư kiơ, đơ\ng sơ năm 2017 truh dang ei lơ\m pơ lei đ^ đei 15 ‘nu o\h ho\k jăl 3, 1,2 ‘nu kon mon ho\k trung câp. Lơ kon mon lơ\m pơ lei băt chư kơ na dôm tơ drong juăt ưh kơ ‘lơ\ng ku\m đei hu\t le# [iơ\:

“Sơ\ tam đei hnam ho\k kon pơ lei tôch mơ mat yoa đe mon ưh đei bu pơ tho ăn chư, truh dang ei kon hơ ‘lơ\p đei ho\k chư bơih. Vă đ^ đăng kon mon ho\k tro dang ei đei băt chư ngăl. {ât tam đei hnam ho\k sơ\, đe hơ ‘lơ\p lơ\m pơ lei io\k unh om tôch hrôih. Dang ei đe mon đei năm ho\k, đei hlôh vao lơ [iơ\ kơ na tơ drong io\k unh om hrôih ku\m jur lơ bơih”.

Mă đơ\ng tơ drong arih xa tơ\ “to\k bo\k bri kông” Đạ M’Pô oei đei lơ mơ mat tat ră mă lei hăm jơ hngâm ‘mêm tơ drong jang, mơ nat kơ đe hơ io\h đe thây kô tơ\ âu rim năr adrin yak trong bri, oei tơ\ pơ lei, pơ tho chư ăn đe o\h, kon hơ ‘lơ\p bơ ngai Mông tơ\ to\k bo\k bri kơ drơ\ng Đam Rông che\p vei tơ drong hơ pơi ‘me\h năm ho\k chư tơ\ hnam trưng.

Tuấn Anh: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\