VOV4.Bahnar – {lep [ơ\t tơ băt 85 sơ năm năr pơ jing Jơ nu\m vei lanưg đe dro\ kăn Việt Nam (20/10), hơ tuch gie\ng âu ki, tơ\ Hà Nội, Trung ương Jơ nu\m vei lăng dro\ kăn Việt Namhlôi pơ gơ\r pôk hơ păh tơ mam dro\ kăn Việt Nam sơ năm 2015 ăn 9 khu\l gru\p păng 10 ‘nu bơ ngai đei jơ nei ‘lơ\ng lơ\m hơ drin, yak hlo\h mơ mat tat lơ\m tơ drong ar^h sa vă ư\h kơ đei pơ dơ\h bơ\ jang, pơ che\h, jing dôm bơ ngai dro\ kăn jang sa hơ gei păng tơ gu\m lơ bơ ngai nai lơ\m tơ pôl đei tơ drong ar^h sa sơ đơ\ng hiôk hian rơ nu\k rơ noa. Bơ ngai ch^h hla ar kơ tơ\ng ang ăn An^h rađiô nơ\r pơ ma Việt Nam hlôi tơ [ơ\p 1,2 ‘nu bơ ngai dro\ kăn jang hơ gei. Đei [ai ch^h tơ roi.

 Hlo\h 30 sơ năm, [ak si Trần Khánh Thu, Kơ dră khoa vei lăng găh bek ‘lơ\ng, Hnam pơ gang tơm de#h char Thái Bình ‘no\h j^ bơ ngai mơ lo#h hlo\h đei pôk hơ păh tơ mam dro\ kăn sơ năm 2015. Vei rong tơ drong hơ pơi ‘me\h jing [ak si đơ\ng ‘lơ\p, yua đơ\ng đei [ơm đơ\ng tơ drong hưch hanh kơ tơ drong jang đơ\ng [ok yă găh me\ păng me\ sư, đơ\ng dôm năr oei tơ oei lơ\m tang do\ ho\k phô tho\ng, mo\ Trần Khánh Thu hlôi hơ drin vă pơ long jơ nei lơ\m hnam trưng Đại học Y Thái Bình. Le\ch ‘măng khoă ho\k, mo\ đei ăn năm jang tơ\ hnam pơ gang tơm de#h char Thái Bình đơ\ng sơ năm 2008. Tơ drong hơ pơi ‘me\h jing tơ pă, mo\ Khánh Thu ling lang hơ drin ho\k pơ hrăm jang đang hơ gei ‘lơ\ng rim tơ drong jang đei pơ jao. Blu\ng sơ năm 2014, Hnam pơ gang pơ jing Khoa vei lăng bek ‘lơ\ng, mo\ đei pơ jao pơm kơ dră khoa. Tơ\ hơ năp tơ drong mơ mat tat găh tơ drong bek ‘lơ\ng ăn kơ bơ ngai j^, mo\ ku\m hăm kang [o# bơ ngai jang lơ\m khoa ling lang 1 jơ hngơm đon hơ drin, vei lăng sơ đơ\ng pơ v^h pơ văn ăn kơ vă je# 2000 tơ no# so\ng sa rim năr, pơ gơ\r asong đe\ch dôm tơ no# so\ng sa ăn kơ bơ ngai j^ dơ nu\h hin. Hơ dai hăm ‘no\h, hăm jơ hngơ\m đon hơ drin iung jang tơ gu\m đơ\ng sơ năm mơ lo#h, mo\ ling lang năm hơ drol vang jang rim tơ drong jang tơ pôl ‘mêm mơ nat păng kơ d^h kâu mo\ ku\m hlôi 30 ‘măng plang song pham tơ gu\m. Mo\ Trần Khánh Thu tơ roi: “ Dôm tơ drong jang ‘mêm mơ nat tôch kơ ‘lơ\ng, nhôn gơ\h hơ nhăk tơ drong hlo#h vao joăt jang đơ\ng kơ d^h păng gơ\h v^h tơ je# hăm kon pơ lei. Lơ kon pơ lei [ơ\t mă nhôn năm ku\m hlôi tơ roi tam mă biơ\h năm khăm j^ tơ\ rim hnam pơ gang de#h char. Hăm tơ drong jang plang song pham ‘no\h nhôn [o#h kiơ\ đơ\ng dôm gơ măng trư\k dăh mă kâp kư\u bơ ngai j^ ‘no\h pham vă kâp kư\u bơ ngai j^ tôch kơ [a\h. Kơ d^h kâu ^nh kơ tă vang plang song pham do\ng ar^h lơ bơ ngai dro\ kăn rơ ne\h lơ\m ‘măng j^ krê hơ mơt. ‘Nâu j^ tơ drong jang ‘lơ\ng hơ iă đei kon pơ lei ch^h io\k”.  

Tơ mam hơ păh Dro\ kăn Việt Nam ư\h khan lăp pôk pơ ư dôm bơ ngai đei lơ tơ gop yua kơ tơ pôl mă oei ‘măn ăn kơ dôm khu\l gru\p đei lơ pơ che\h ‘lơ\ng ăn kơ an^h bơ\ jang păng tơ pôl. {o#h hơ dăh nhen tơ pôl kang [o#, bơ ngai jang lơ\m Khu\l vei lăng dro\ kăn găh Jơ nu\m an^h mong jên mơ dro sa khu\l linh. Lơ\m kơ so# 22 trong jang pơ che\h ăn tơ drong jang hơ to\k tơ iung jăl jang sơ năm 2010-2015, 70% ‘no\h j^ đơ\ng dro\ kăn; hlôi tơ gu\m an^h mong jên ‘mơ ‘met dang 15 ti hlak jên thuê bơ ngai pơ tho tơ [o#h đơ\ng te\h đak đe.  {o#h hơ dăh ‘no\h j^ dôm tơ drong pơ che\h: Pơm hơ met ming, pơm pơ ke\h tơ drong tơ chơ\t bơ\ jang đơ\ng vei lăng ư\h kơ pu\n ai; Tơ drong jang pơ to\ hơ len tơ drong ư\h kơ pu\n ai, tơ roi tơ băt vei lăng, kơ măy kơ mo\k kơ tơ\ng ang vei lăng … păng jang tơ gu\m ăn kơ An^h mong jên tơ le\ch dôm tơ mam drăm pơ v^h pơ văn ‘măn hơ dro# ăn kơ dro\ kăn nhen: “ ‘Mơ ‘met ăn kơ kon hơ ‘lơ\p”, rim tơ drong jang tơ gu\m ăn to\k io\k jên ăn kơ dro\ kăn dơ nu\h hin; Pơ tho tơ [o#h đe\ch trong jang pơm tơ le\ch te\ch mơ dro ăn kơ vă je# 2 rơ bâu ‘nu dro\ kăn; Tơ gu\m đe\ch jên lơi to\k io\k sơ năm blu\ng a ăn kơ 455 tơ drong jang đơ\ng dro\ kăn, găh lơ lơ\m tơ drong jang cho\h jang sa tơ\ tơ ring tơ rang. Mo\ Nguyễn Thị Cẩm Phượng, Pho\ kơ dră Jơ nu\m vei lăng dro\ kăn kơ An^h mong jên khu\l linh tơ roi tơ băt: đei đăi jơ nei âu ‘no\h 1 păh ‘no\h j^ yua đơ\ng rim tơ drong jang kơ Jơ nu\m hlôi tơ klep kơ jăp mo\ o\h lơ\m an^h bơ\ jang: “Hlo\h 60% mo\ o\h ‘no\h j^ dro\ kăn, đei Jơ nu\m vă tơ [ơ\p pơ ma dơ nu\h ho\k pơ hrăm ‘no\h j^ g^t kăl vă tơ gu\m d^h băl hai lơ\m tơ drong jang păng pơ tho tơ [o#h hăm d^h băl lơ\m tơ drong ar^h sa kơ d^h. Hăm tơ drong Khu\l che\p kơ\l pơ gơ\r bơ\ jang tro\ [lep hăm jơ ‘năr păng ‘me\h vă đơ\ng mo\ o\h ‘no\h tơ drong lăng tông nông gia tru\h tơ gu\m gô lơ hlo\h dơ\ng. Hăm mo\ o\h mơ lo#h ‘no\h an^h mong jên đei trong jang tơ gu\m hơ to\k tơ iung tơ drong hlo#h vao păng tơ drong jang vă tơ gu\m mo\ o\h đei lơ tơ drong kơ tơ\ng ang [iơ\ vă pơm hơ to\ tơ drong ar^h sa păng tơ drong jang”.  

‘No\h lăp jing 2 lơ\m kơ so# 9 gru\p tơ pôl păng 10 ‘nu bơ ngai đei pơ jao tơ mam hơ păh Dro\ kăn Việt Nam sơ năm ‘nâu. Rim ‘nu bơ ngai đei dôm jơ nei, vang tơ gop pha ra băl mă lei dôm đe mo\ adoi jing dôm bơ ngai hơ drin đ^ jơ hngơ\m ư\h kơ đei pơ dơ\h, yak hlo\h lơ mơ mat tat lơ\m tơ drong ar^h sa vă bơ\ jang, pơ che\h, jing dôm bơ ngai dro\ kăn jang  sa đei [o#h păng tơ gu\m lơ bơ ngai nai lơ\m tơ pôl klăih đơ\ng dơ nu\h hin, đei tơ drong ar^h sa sơ đơ\ng, hiôk hian rơ nu\k rơ noa. Yă Nguyễn Thị Minh Hương, Kơ dră an^h jang tơ roi tơ băt kơ Trung ương Jơ nu\m vei lăng đe dro\ kăn Việt Nam tơ roi tơ băt: “Tơ drong ‘lơ\ng sơ năm ‘nâu ku\m hơ to\ băl kiơ\ rim sơ năm mă lei sơ năm ‘nâu kơ so# hô sơ gơ\ih ăn lơ [iơ\. Tơ mam hơ păh dro\ kăn Việt Nam đei lơ tơ drong tơ chơ\t. Tơ [o#h lơ hlo\h ‘no\h j^ tơ drong vang tơ gop lơ\m tơ drong jang joăt jang đơ\ng đe sư athei hơ dăh păng vang jang lơ\m rim tơ drong jang pơ tru\t tơ drong gơ\h hơ gei đơ\ng dro\ kăn, rim tơ drong jang hơ to\ hơ nơ\ng dro\ nglo hăm dro\ kăn. Hăm rim khu\l gru\p tơ pôl ‘no\h athei đei rim khu\l gru\p tơ pôl lơ dro\ kăn đơ\ng 60% tơ\ kơ pal, rim khu\l gru\p tơ pôl nai nhen ko\ng an, khu\l linh ku\m athei đei đơ\ng 40% dro\ kăn tơ\ kơ pal. Mư\h Jơ nu\m pôk hơ păh tơ mam rơ\ih hơ len nhôn ku\m athei pơ ting băl dôm gru\p tơ pôl păng kơ d^h hăm d^h băl vă rơ\ih io\k”  

Đơ\ng sơ năm 2003 tru\h sơ năm 2015, Tơ mam hơ păh dro\ kăn Việt Nam hlôi đei pôk hơ păh ăn 55 gru\p tơ pôl păng 104 ‘nu dro\ kăn jang ‘lơ\ng lơ\m rim tơ drong jang đơ\ng tơ drong ar^h sa. Tơ mam hơ păh dro\ kăn Việt Nam ư\h khan lăp jing tơ drong ch^h io\k, pôk pơ ư dôm bơ ngai dro\ kăn Việt Nam yak hlo\h mơ mat tat lơ\m tơ drong ar^h sa, lơ\m tơ drong jang mă oei jing tơ drong pơ tru\t vă kơ đe mo\ hơ nơ\ng hơ drin yua kơ u\nh hnam păng mă loi ‘no\h j^ tơ drong hơ to\k tơ iung atu\m đơ\ng tơ pôl. Rim đe mo\ ‘no\h j^ bơ ngai sơ kơ\t hơ dăh sơ nong jang g^t kăl păng dôm tơ drong vang tơ gop t^h tên đơ\ng dro\ kăn lơ\m tơ pôl chăl hle hrei ‘nâu.

Thuem tơ blơ\