VOV4.Bahnar – Lơ̆m 2 xơnăm 2020-2021, dêh char Đăk Lăk găn ga khei năr pơrang jĭ Covid-19 hơbuh hli păng lơ tơring hơbuh jĭ ƀăch hâu hli hlơt. Yak hadoi hăm đe ƀak sih, kang ƀô̆ jang Y tê̆ păng dôm khul jang kơpal, bơngai chih kơtơ̆ng ang tơ̆ dêh char hlôi ưh mơ̆ng bri tơnap tap, hli hlot, mă năm truh tơring hơbuh pơrang vă chih pơtơ̆ng ang tơtom găh tơdrong hơbuh hli đơ̆ng pơrang jĭ păng adrin tơjră pơrang jĭ. Tơdrong hơ iă noh lơ bơngai lơ̆m kơsô̆ bơngai chih kơtơ̆ng ang noh jing đe drăkăn. Hăm tơdrong chơ̆n jơhngơ̆m, hơdral păng hơbĕch hơbal, dôm xơdrai pơkao chôh ang bang lơ̆m tơdrong jang ƀăo hlôi tơgop pơm rơdu tơdrong kơhret pơngơ̆t kơ đon tơ̆ tơring hơbuh pơrang jĭ.

Xơnăm 2020-2021, khul Nam Trang (VOV Tây Nguyên), Kim Oanh, Hoàng Tuyết (Ƀăo Đăk Lăk), Hải Yến (Rađiô rapor pơdăh tivi Đăk Lăk (DRT) hlôi răk 'măn lơ tơdrong ang hơdăh hăm bôl boăl jang atŭm kơlih hơnơ̆ng atŭm băl năm jang tơ̆ dôm anih pơrang hơbuh hli hlơt nhen jĭ ƀăch hâu păng Covid-19. Bơngai drăkăn jang hrat, đe xư hơnơ̆ng kơchăng atŭm hăm khul kơpal hăt hot mă ăh kơmăng, hrŭk hơbăn ao chô̆ hlơp năm đơ̆ng kơchơ tơm tĕch tơmam truh dôm anih gre dơ̆ng, dăh mă dôm anih oei tơklăh vă băt hơdăh kơtơ̆ng ang hrôih hloh găh pơrang jĭ hơbuh. Đe xư  duh phŏ truh phŏ hiong, phŏ ăh anih hơlen pơrang jĭ Covid-19 tơ̆ tơring xơlam, phŏ noh tơ̆ minh tơring ataih yaih tŏk bŏk oei hơbuh jĭ ƀăch hâu. Hơlen bôl boăl kiơ̆ dôm tơdrong kơtơ̆ng ang 'nao chih tơbang lơ̆m mạng tơpôl, vang glơng dôm tơdrong hrat hrĭn păng dôm tơdrong hơ iă, tơmơ̆ng bôl boăl vang jang pơre kơtă lơ̆m dôm anih pơkăp oei tơklăh, bơngai chih kơtơ̆ng ang Nguyễn Thảo (VOV tơ̆ Gia Lai) vơch jơhngơ̆m tơroi: “Tơ̆ âu, inh atŭm hăm boăl pơm jang duh hăt hot kơ tơdrong jang, mă lei duh kŭp yom kơ khul pơmai Trang tơ̆ Đăk Lăk. Tong anê̆ măng mă đe xư duh oei năm jang tơ̆ anih pơkăp oei tơklăh, anih mă bu bu duh hiơ̆r kơ jơhngơ̆m hli tơpoh jĭ Covid-19 păng athei pơkăp oei tơklăh pơđĭ hloi”.

Tơdrong đei ƀôh đơ̆ng măng năr hăt hot pơm jang đơ̆ng 4 ‘nu drăkăn chih kơtơ̆ng ang, găh dôm tơdrong kơ ‘nôh đơ̆ng anih jang Y tê̆ atŭm hăm dôm anih jang kơpal, mă oei lơ ƀai chih pơm ƀrơ̆k jơhngơ̆m găh dôm tơdrong vang glơng tơnap tap hăm dôm anih jang mŭk drăm, rim raih kon pơlei, atŭm dih băl yak hloh khei năr tơnap tap. Găh dôm tơdrong hrat đơ̆ng rŏng kơ rim kơtơ̆ng ang găh pơrang jĭ, bơngai chih kơtơ̆ng ang Kim Oanh – ƀăo Đăk Lăk chơt hơ iă tơroi: “Găh ƀăo Đăk Lăk noh đei inh hăm Hoàng Tuyết chih găh y tê̆. Dôm kơtơ̆ng ang ƀai chih găh pơrang jĭ noh nhôn chih ngăl, mă lei athei iŏk lơ hơnăn, kơlih iŏk hơnăn kơdih po noh đe ‘nhŏng oh pơngơ̆t kơ đon kơlih nhôn năm jang tơ̆ tơring hơbuh pơrang lơ jat. Tơpă noh tơnap, mă lei duh oei gơh veh kơ hli kơlih hơnơ̆ng pơm kiơ̆ dôm tơdrong pơkăp tang găn pơrang jĭ kơjăp, đei vei xơđơ̆ng ăn dơh po nhen đe ƀak sih păng bơngai jang y tê̆ lơ̆m tơring hơbuh pơrang”.

Ƀak sih Nay Phi La, Kơdră Anih vei lăng Y tê̆, Phŏ Kơdră Jơnŭm pơgơ̆r tang găn păng tơjră pơrang jĭ Covid 19 dêh char Đăk Lăk ăn tơbăt, lơ̆m tơdrong jang tang găn păng tơjră pơrang jĭ hăm pă lĕ dôm tơdrong hrat, ƀok atŭm hăm bôl boăl pơm jang ƀôh adoi hơ iă, kơlih đei dôm tơdrong vang glơng đơ̆ng dôm bơngai chih kơtơ̆ng ang păng lơ kon pơlei tơgŭm, mă hăt noh đe drăkăn chih ƀăo vang jang hadoi nhen Kim Oanh, Hoàng Tuyết, Hải Yến, Nam Trang. Ƀok Nay Phi La ăn tơbăt: “Tơdrong ma kang ƀô̆ y tê̆ năm truh tơring hơbuh pơrang jĭ yơ duh đei dôm bơngai chih kơtơ̆ng ang năm hadoi, noh nhôn ƀôh ưh đei hơdrô̆. Khul chih ƀăo xơ̆n gô vă xơkơ̆t kơtơ̆ng ang mă hơdăh trŏ ƀlep, duh pơm khul jang y tê̆ păng dôm bơngai tơgŭm jang tơ̆ tơring adoi phiơk kơ jơhngơ̆m”…

Khul 4 ‘nu Nam Trang, Kim Oanh, Hoàng Tuyết, Hải Yến adoi jing dôm bơngai mĕ tŏk bŏk oei rong kon iĕ. Tơjră hăm rim tơring hơbuh pơrang jĭ noh adoi pơngơ̆t kơ đon. Mă lei, duh nhen lơ bơngai chih kơtơ̆ng ang nai, đe xư băt hơdăh tơdrong tơroh kơtơ̆ng ang, đei xơnong tơnăp hăm dôm tơdrong đei ƀôh lơ̆m tơpôl. Pơrang jĭ roi hli hlơt, bơngai chih kơtơ̆ng athei đei xơnong hloh vă dăh chih tơtom pơtruh kơtơ̆ng ang. Bơngai chih kơtơ̆ng ang Nam Trang, tơ̆ Rađiô nơ̆r pơma VN tơring Tây Nguyên tơroi:  “Inh chă tơroi hăm  Oanh, Tuyết păng minh ƀar bơngai chih kơtơ̆ng ang: Bơ̆na pinh anih kơpal dêh char axong ăn minh lăm hơdrô̆ vă oei tơ̆ noh, ưh đei brŏk tơ̆ hnam, ưh đei năm tơ̆ kuăn, duh ưh đei năm truh anih jang? Apinh thoi ăi đĕch, mă lei nhôn adoi băt, dôm anih pơkăp oei tơklăh tơ̆ dêh char nhen lĕ hlôi ‘măn hơmŏ vă pơkăp oei tơklăh, tang găn jĭ 19. Tơdrong tơjră hăm pơrang jĭ oei đunh. Tôm khul, bơngai yơ duh đei kon iĕ, ưh gơh oei tơklăh hơdrô̆ ôh. Yuơ noh nhôn pơkăp duh năm truh dôm tơring hơbuh pơrang nhen bơngai jang y tê̆ mă athei vei xơđơ̆ng ăn kơdih po nhen đe kang ƀô̆ y tê̆ mơ̆n. Găh y tê̆ adoi axong ăn che gom ƀŏ, hơbăn ao găn xơmach yua minh ‘măng, pơm trong hiôk vă bơngai chih kơtơ̆ng ang gơh hiôk hian hloh, noh nhôn duh xơđơ̆ng jơhngơ̆m. Hơpơi dăh hrôih đĭ pơrang jĭ”.

Mă  akhan đei lơ tơdrong hiơ̆r kơ đon, mă lei pơđĭ khul adoi oei chhôk ‘nă lơ̆m che gom ƀŏ. Lơ̆m 3 khei kơ âu, đe xư duh pơngơ̆t kơ đon păng hơ iă thoi ăi đĕch. Pơrang jĭ Covid 19 Đăk Lăk hlôi hloh 21 năr ưh đei bơngai ‘nao ƀơm jĭ, pơrang jĭ ƀăch hâu hlôi đei tang găn, Nam Trang- Kim Oanh hlôi gơh chă chih đei lơ hloh ƀai chih găh tơmang pơhiơ̆ tơ̆ plei tơm Buôn Ma Thuột; Hải Yến ‘măn lơ jơ chih tơroi găh Khul linh – Kŏng ang. Khul drăkăn chih kơtơ̆ng ang tơklăh ti bôl boăl lơ̆m jơva hơ hiĕk hơ iă. Đe xư akhan, gô đĭ pơrang noh pơih lê̆ đĭ che gom ƀŏ, chŭp um guăng ‘lơ̆ng kơ đe drăkăn, vă pơ ‘lơ̆ng xơnăm mơlôh kơ po. Đe xư akhan thoi noh, mă lei bu bu duh ƀôh hơdăh, đe xư tŏk bŏk oei lơ̆m khei năr kơ xơnăm mơlôh kơ hnưr erih, yak hloh lơ tơdrong tơnap tap hăm tơdrong pran, chơt hơ iă, tơguăt tơguăl păng lui ngeh.

Lan chih păng pơre nơ̆r