VOV4.Bahnar - Khul kơpal teh đak ‘nao tơbang Tơchơ̆t 68 găh minh ƀar pơkăp tơgŭm  bơngai jang păng anih iŏk bơngai jang mă ƀơm tơnap tap kơyuơ đơ̆ng pơrang jĭ Covid 19 hăm pơkăp kơjă jên 26 rơbâu tih hlj. Lơ̆m khei năr pơrang jĭ hơbuh roi năr roi hli, tơdrong tơgŭm âu roi jing kăp gĭt tơgŭm ăn anih jang mŭk drăm, khul bơngai jang găn hloh tơnap tap. Mă lei, lơ bơngai pơngơ̆t kơ đon, hăm pơkăp hiôk hian hloh, ƀônh tơrĕk hloh hăm tơdrong tơgŭm adrol, kơnh tơdrong tơgŭm âu hăm đei axong ƀlep nhen tơdrong tơdra adrol ưh? Bơngai chih kơtơ̆ng Kim Thanh đei tơdrong pơma dơnuh hăm ƀok Phạm Quang Tú, Phŏ Kơdră Anih jang Oxfam tơ̆ Việt Nam tăp dăr tơdrong pơkăp âu.

- Ƀok ăi, ‘nao âu, Khul kơpal teh đak ‘nao tơbang Tơchơ̆t 68 găh minh ƀar tơdrong pơkăp tơgŭm ăn bơngai jang păng anih iŏk yua bơngai jang ƀơm tơnap tap kơyuơ đơ̆ng pơrang jĭ Covid 19 pơm ăn, hăm kơjă jên tơgŭm 26 rơbâu ti hlj, đei 12 tơdrong pơkăp păng khul bơngai đei xa yua jên tơgŭm. Ih kơchĕng thoi yơ găh tơdrong tơgŭm âu?

 Ƀok Phạm Quang Tú: “Adrol hloh noh, Anih jang Oxfam hmach bơnê Việt Nam pơtoi tơlĕch tơgŭm ‘măng mă 2 hăm dôm bơngai păng anih jang mŭk drăm ƀơm răm kơyuơ đơ̆ng pơrang jĭ Covid 19. Tơdrong mă âu tơƀôh đon bơnôh dơnưp đơ̆ng Khul kơpal teh đak Việt Nam pơtoi tơgŭm dôm bơngai ƀơm răm đơ̆ng pơrang jĭ hăm tơchơ̆t hlôi tơbang  “Ưh đei prơih lê̆ bơngai yơ tơ̆ rŏng”. Nhôn adoi hmach bơnê hăm dôm bơngai đei xa yua đơ̆ng tơdrong pơkăp tơgŭm ‘măng mă âu đei pơih xă păng mă kăl tơdrong chih akŏm đơ̆ng Khul kơpal teh đak hlôi pơkăp hăm bơngai jang ưh đei pơkăp lơ̆m Tơchơ̆t mă kiơ̆ chih akŏm mă blŭng đơ̆ng Anih tơm vei lăng Axong jang Linh jĭ rơka păng Tơpôl noh khul bơngai âu ưh kơxĭ jing khul bơngai đei chih tơmơ̆t đơ̆ng mă blŭng. ‘Nâu jing khul bơngai đơ̆ng nhôn chă hơlen jing khul bơngai ƀơm răm kơtang hloh. Kơyuơ noh tơdrong mă Khul kơpal teh đak tơmơ̆t khul bơngai âu lơ̆m hơnăn đei xa tơgŭm jing tơchơ̆t trŏ ƀlep păng tơgăl kơ pôk bơnê”.

- Thoi noh kiơ̆ kơ ih, tơdrong pơkăp khul bơngai kăl đei xa tơgŭm ‘măng mă ƀar athei pơm thoi yơ vă tôm bơngai ƀlep tơchơ̆t gơh đei tơgŭm tenh hloh, ƀônh hiôk hloh nhen lơ̆m Tơchơ̆t hlôi tơbang?

Ƀok Phạm Quang Tú: “Tơchơ̆t 68 hlôi pơkăp hơdăh khul bơngai bơih, mă lei oei minh ƀar khul bơngai dơ̆ng mă kiơ̆ kơ nhôn noh tam mă đei chih lơ̆m Tơchơ̆t âu. Pơtih nhen khul bơngai jang chŭn mă ƀơm răm đơ̆ng pơrang jĭ  Covid kơyuơ ƀơm pơvei dăh mă pơkăp oei tơklăh lơ̆m dôm tơring hơbuh pơrang, tơmam choh pơtăm đei ưh đei tĕch hlot dăh mă tĕch hăm kơjă kơđeh hloh kơjă tĕch lơ̆m tơring dăh mă kơđeh hloh kơjă pơkăp jang kơ đe yĕt, noh jing dôm khul bơngai kăl đei tơgŭm. Mă lei, kiơ̆ pơkăp đơ̆ng Tơchơ̆t 68, truh dang ei dôm khul bơngai âu hlôi đei xơkơ̆t păng pơm thoi yơ bơ̆n athei xơkơ̆t trŏ khul bơngai lơ̆m Tơchơ̆t âu. Inh kơchĕng, rim anih jang mŭk drăm ƀơm răm, khul bơngai jang đei pơkăp iŏk jang mă hiong tơdrong jang dăh mă athei pơdơh kơ jang noh hiôk chă chih akŏm kơlih noh jing khul bơngai đei chih măt pơkăp pơm jang, đei bơ̆ng pang hơdăh tơdrong răm kơ po. Mă lei, kăp gĭt hloh noh khul bơngai jang ưh đei pơkăp, noh tơdrong chih akŏm hơmet pơhiôk tơdrong xơkt hăm dôm bơngai âu. Kơlih ƀai hŏk kăp gĭt đơ̆ng tơdrong tơgŭm ‘măng mă mônh, đei lơ khul bơngai jang ưh đei pơkăp, khul bơngai jang xơlăh mă đei tôm pơkăp xa yua tơdrong tơgŭm âu, đei tôm hla bar kăl bơ̆ng pang ăn kơ po, khul bơngai noh tơgăl đei xa yua đơ̆ng tơdrong pơkăp tơgŭm”.

- Kiơ̆ luơ̆t pơkăp lơ̆m Tơchơ̆t 68, khul bơngai jang ưh đei pơkăp gô kơyuơ rim tơring iŏk jang kiơ̆ jên mong kĕ đei kơ tơring hăm jên tơgŭm ưh đei hơla 1 trĭu hlj hăm minh ‘nu. Tơdrong mă âu hăm trŏ ưh ƀok ăi?

Ƀok Phạm Quang Tú: “Găh kơsô̆ jên tơgŭm, inh ƀôh tôch tŏ xĕt. Tơpă, lơ̆m ‘măng tơgŭm mă mônh, kơsô̆ pơkăp lơ hloh,  đơ̆ng 1 trĭu minh puơ̆t truh 2 trĭu mă lei yuơ hla bar pơkăp tơnap tap, atŭm hăm kơsô̆ jên ưh đei lơ noh đei lơ bơngai jang ưh đei nôp hô sơ kơlih kơsô̆ jên noh ưh kơ tơgăl dăh mă ưh kơ măh vă tơgŭm ăn unh hnam đe xư păng pơtêng hăm jên huach păng khei năr bơ̆ hô sơ, hla bar pơkăl tôch lơ noh đe xư pă ‘meh nôp hô sơ bơih. Noh jing kơlih kiơ mă ‘măng tơgŭm mă mônh hăm khul bơngai jang đơ̆ng tơring nai truh, tơdrong tơgŭm tŏ xĕt. Mưh kăl ƀơm răm noh đei iŏk tơgŭm noh gô ƀônh ƀŏ hloh. Thoi noh, jơnŭm pơgơ̆r tơring păng dôm anih juăt jang chiu pŭ xơnong pơm kiơ̆ pơkăp âu duh lui ngeh hloh lơ̆m tơdrong pơm jang. Kơlih tơdrong juăt jang ăn ƀôh, lơ̆m tơdrong iŏk jang kiơ̆ pơkăp tơgŭm ‘măng mă mônh, lơ kang ƀô̆ jơnŭm pơgơ̆r tơring păng anih juăt jang pơgơ̆r găh tơdrong âu noh đe xư pơngơ̆t kơ đon găh xơnong đei xơkơ̆t trŏ dăh mă ưh kơ trŏ bơngai”.

- Pơih xă khul bơngai adoi pơdui hloi lơ tơdrong pơngơ̆t găh chă xa yua ăn kơdih, kiơ̆ kơ ih kăl đei trong jang thoi yơ vă tang găn tơdrong mă âu?

 Ƀok Phạm Quang Tú: “Vă tơjur tơdrong mă âu, tơdrong pơkăl mă blŭng jing trong jang hadoi hăm dôm anih jang nai, bơ̆ jang kiơ̆ khul jang nhen Anih vei lăng kon pơlei xăh, phương, jơnŭm jang tơpôl, măt trâ̆n tôh kuôk, kueng kơphô̆. Dang ei bơ̆ jang atŭm, pơtêng kơtơ̆ng ang păng xơkơ̆t hơdăh kơtơ̆ng ang đơ̆ng dôm anih jang đei tơrĕk chiu pŭ xơnong jang phara băl. Thoi noh ăh jăl mă blŭng hăp gô tơjur ƀiơ̆ tơdrong răm noh pơyua ăn minh ‘nu bơngai dăh mă minh khul jang ayơ noh. Kơlih ba pơjao ăn minh ‘nu jang dăh mă minh khul jang, mưh ưh đei hơlen hơnơ̆ng đơ̆ng khul jang nai noh gô ưh đei jơnei ôh. Hăm bơngai jang kơdâu xơlăh, athei hơlen kơtơ̆ng ang đơ̆ng tơring đei khul bơngai jang păng tơring mă bơngai jang truh pơm jang, hăm trong noh gô pơm ăn kơtơ̆ng bơ̆n minh ‘măng dơ̆ng đei hơlen kơpjăp ưh đei hơdrăp păng tơdrong pơjĭp mă 2 đei tơjur. Tơdrong kăp gĭt dơ̆ng noh Anih tơm vei lăng Axong jang – Linh jĭ rơka păng Tơpôl athei chih akŏm tơdrong kăl trŭk tuyê̆n, jô̆ kiơ̆ jơ ‘năr tơpă, dang ăh đei rim bơngai jang yơ chih măt xa yua đơ̆ng tơgŭm âu, athei chih pơtơ̆ng khul bơngai noh gô đei bang lơ̆m trư̆k tuyê̆n. Thoi noh, bơ̆n gô kĕ tang găn dôm bơngai mă iŏk trong hiôk vă xa yua ăn kơdih po”.

- Ŏ ah! Bơnê kơ ih ƀok hơu!