VOV4.Bahnar - Sóc Bombo, dang ei noh thôn Bombo,  xăh Bình Minh, apu\ng Bù Đăng, dêh char Bình Phước jing minh tơring juăt jue hăm đ^ đăng bơ\n. ‘Nâu jing anih mă kon pơlei S’tiêng hlôi plang jơhngơ\m vă axong tơmam xa ăn [ô đo#i lơ\m tơdrong iung tơblăh Mih. Um ru\p kon pơlei S’tiêng măng năr peh [a rong linh hloi đei bơngai chih tơdra hri xơ\ noh nhâp [ok Xuân Hồng io\k pơm hơnăn kơ [ai hri mă po pơcheh mă đe ư ang noh “Tiếng chày trên sóc Bombo”. Dang ei, tơdrong erih ‘nao hlôi tơplih, puih mak hlôi vih hăm pơlei pơla Bombo.

Măng pơlong pe\h [a têt

Jăl trong vih tơ\ Bombo puih mak âu chơt hơ iă dêh. Pơlei hin dơnuh xơ\ dang ei hlôi đei [ôh [iơ\, hăm bơbu\ng hnam găch, hnam tơ\r kơja\p ‘lơ\ng. Kon pơlei S’tiêng tơjra#m băl chơt hơ iă pơma dơnuh, pơđăp găh pơyan jang [a ăh je# đ^ xơnăm đei yua lơ, găr điều, cà phê đei yua lơ. Chôt vih tơ\ âu, mă ưh kơ gan tơmơ\ng đei jơva peh [a rong linh đơ\ng kon pơlei S’tiêng nhen xơ\ mă lei hơlơ\k kơ noh, bơ\n kơtơ\ng jơva kơmăi ot, jơva kơmăi choh ang hơdăh ja#p pơlei pơla. Kơtơ\ng tơ\ âu tơ\ to hơyuh dui jơhngơ\m ph^ tơto\ kơ minh pơyan puih oei truh ja#p jang tơring teh Bombo.

Ăh hang lơng hnam, đei cham xă xơ\k [enh găr điều, găr cà phê, [ok kră pơlei Điểu Lên oei nhă đak hla chè, et hơ\t hla juăt jue. {ok xơ\ jang kach mạng tơ\ tơring, atu\m hăm noh adoi jing bơngai hlôh vao kloh kle\ch kơ pơlei. {ok oei chơt hơ iă, yuơ lơ\m xơnăm [ok đei yua hloh 200 triu hlak jên đơ\ng [a, pơgar điều, pơgar cà phê. Pơđ^ 9 ‘nu kon [ok adoi đei teh, đei hnam oei kơdih, đei kơpô rơmo, tam mă jo# ier bip. {ok tơroi, muh măt [ok [rông [reo yuơ xo# xôn: “Jăh vă akhan tơdrong erih kon pơlei S’tiêng dang ei tơplih pha bơih. Kon pơlei ưh kơ đei phă bri pơm mir mă ako\m pơtăm găr điều, cà phê păng to\ xe\t kơxu. Xơ\ ki noh oei [ơ\t âu kơdâu [ơ\t to, oei tơ\ âu minh [ar xơnăm tơnap tap dêh. Dang ei xơđ\ơ\ng bơih, hnam oei kơja\p lơ\ng, đei hnam trưng ho\k, hnam pơgang, kon hơ ioh đei năm ho\k pơhrăm, tơje# hnam pơgang, hnam trưng ho\k, tơje# trong”

        {ok kră pơlei pơma adro#, kon pơlei S’tiêng tơ\ pơlei Bombo pơma atu\m chơt hơ iă hloh kơlih xơnăm âu ưh kơ adro# tơm điều, mă pơđ^ cà phê kơjă adoi kăp mơ\n. {ok kră pơlei ăn tơbăt: Găr điều pơhlom 32 rơbâu hlak jên minh k^, cà phê duh to\k truh 42 rơbâu hlak jên minh k^, te\ch tơ\ pơgar hloi; hnam yơ đei minh [ar ha teh pơtăm điều, cà phê noh đei jên mơ\t le\ch bơih.       

        Điểu Mon, bơngai tơdăm S’tiêng oei tơ\ kueng 2 thôn Bombo lăp ‘nao 30 xơnăm, mă lei hlôi lơ xơnăm tơguăt hăm mir na pơlei pơla, vei jang hloh 6 ha tơm điều kơ unh hnam. ‘Nho\ng hơlen tơnăp găh kih thuơ\t, pho\ng rei, pơtăm atu\m hăm tơm cà phê tơ\ hơla tơm điều, tam mă jo# ‘nhot, rong kơpô, rơmo, ier bip, rim xơnăm đei yua je# 20 triu hlak jên. ‘Nho\ng ăn tơbăt: “ Tơdrong erih unh hnam dang ei pơtêng hăm adrol ki noh da [iơ\ hloh. Dôm xơnăm adrol ki, unh hnam inh kơ[ăh tôm tơdrong, dang ei tơdrong erih xơđơ\ng hloh. Dang ei kon pơlei lơ\m thôn pơm jang io\k yua tơm noh đơ\ng cà phê, tơm điều, ‘nhot pơtăm.... Lơ\m thôn Bombo da [iơ\ bơih, unh hnam hin dơnuh tơjur [iơ\, unh hnam inh adoi răk ‘măn đei to\ xe\t păng hlôi bơ\ đang hnam kơjăp ‘lơ\ng hloh adrol ki, đei hnam oei tơno\ bơih”.

Măng pơlong năr têt FullSizeRender

            Yuơ teh kông krang, đak krong đak glung lơhăm hơgăt pơtăm hloh 500 ha, kon pơlei tơ\ Bombo dru\t kơtang tơdrong jang tơguăt pơgar – dơnâu ka – hơdrong kon tơrong jang hadoi, hơto\k pơyan jang, axong jang xơđơ\ng hăm tơđăh ‘long pơtăm kăp g^t hloh. Um ru\p jang âu tro\ [lep hăm tơring, pơyua xơđơ\ng ăn kon pơlei. Lơ\m xơnăm truh adrin đei ya 22 triu hlak jên hăm minh ‘nu jang, 90% kơxo# unh hnam đei yua unh hơyuh păng đak xo\ nhă rơgoh, pơih xă hơgăt teh choh pơtăm, dru\t kơtang tơdrong pơjing tơring pơxe\l ‘nao.

            Đei yua lơ, kon pơlei tơplih tơdrong erih, đei tơmam răk ‘măn dơ\ng “ răk ‘măn hli kơ đei tơdrong kăl ” hmo\ ăn khei tơje# kăt [a. ‘Nho\ng Tô Hoài Nam, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Bình Minh ăn tơbăt: "Nhôn pơm rim trong hiôk găh anih jang trong nơnăm, dăng tơlei unh hơyuh păng axong jên man hnam oei ăn kon pơlei. Nhôn duh pơkăp vă kon pơlei đei minh pơyan tết ph^ tơto\, mong răk păng chơt hơ iă”.

            Tết âu, kon pơlei tơ\ Bombo unh hnam yơ duh chơt hơ iă chă răt tơmam drăm; hơmet tơdrô ge, hơmru\k ching chêng vă et xo\ng [a ‘nao ăh je# đ^ xơnăm, xơng Tết juăt jue kơ kon pơlei bơ\n; atu\m hăm noh et hơto\k Anih vei ră tơ[ăk mong Joh ayo\ kon kông S’tiêng pơlei Bombo hlôi keh đang ăh jăl mă 1, xă vă je# 39 ha hăm jên axong jang dôm j^t tih hlak jên. Tơdrong ming man kơtă ăh pơlei Bombo, ataih đơ\ng pơlei xo Bombo mă đe ư hăm tơdrong jơnei găh peh [a ‘me linh tơblăh pơ rơngei hơdrung hơdre\ch.

            Dang ei, Anih vei răk joh ayo\ âu ako\m đei khul joh hri păng tơdrong pơdăh joh hri đei Tôn ching chêng, hri tơdra kră xơ\ kơ kon pơlei S’tiêng. Tơdra hri hơxuang hrâu atu\m hăm tơdra hri kơ bri kông hlôi hơvơn lơ tơmoi truh tơmang tơ\ Bombo. ‘Nho\ng Nguyễn Ngọc Lương, Kơdră Anih vei răk mu\k drăm xo Joh ayo\ kon kông S’tiêng pơlei Bombo tơroi: “Lơ\m khei năr truh, nhôn gô ‘nhăk dôm unh hnam mơlôh vă xơng io\k dôm hnam man lơ\m anih vei răk, pơjing dôm pơlei joh ayo\ S’tiêng. Nhôn ‘nao pơgơ\r ăn đe oh oei xa, ako\m lơ\m tơring vei răk, păng kiơ\ đơ\ng noh hơvơn tơmoi truh tơmang păng oei xa tơ\ dôm hnam đe oh lơ\m anih vei răk”.

An^h mong răk tơ [a\l ve\i tơdrong jo\h ayo\ S'tiêng

Nhôn yak kiơ\ jăl trong Xuân Hồng – jăl trong đei hơnăn nhâp [ok pơcheh [ai hri mă đe ư ang hơnăn “Tiếng chày trên sóc Bombo”- jăl trong ‘nao đei rei kơxu năm truh apong dôm Tơring vei răk tơ[ăk mong Joh ayo\ S’tiêng oei đei keh đang. Tơ\ âu tơ\ to vơng vơch [ai hri juăt jue “Nơ\r pơma hơ hi, nơ\r hri hiôk chơt, lăng lơ\m măt adoi [ôh rim bơngai, [ơ\r hơ hie\k lui ngeh hơyak khei năr ano# anăp kơnh... Kơtơ\ng jơva peh [a tơ\ pơlei Bom Bo.”

Lan chih păng rapor