VOV4.Bahnar - Hlôi je# tong ane# khei jo# đơ\ng đei ‘măng unh xa 12 to\ hnam tơ\ pơlei Kon Sơ Lăl xo xơ\, yă Ien duh tơ oei xơ ‘ngôi hơlen lăng păng ‘mêm kơ bơbu\ng hnam hlôi tơguăt đ^ hnưr erih po. Yă Ien ưh kơ lui hăm dôm tơdrong [ôh đang măt, mă tơ\ anăp noh [enh kơ jơmu\l hơnuh unh păng jrăng hnam tro\ unh xa găm rơ r^k. Yă ăn tơbăt, hnam âu đei đơ\ng hloh 50 xơnăm kơ âu, ăh yă ‘nao oei unh om, đei me\ [ă păng ‘nho\ng oh bơ\ ăn. Hnam kjung bơbu\ng gia, chơne\ng man teh, mă ưh kơ đei kiơ kăp g^t mă lei hram [enh đak pơ uh unh hnam păng ‘nho\ng oh kơtum kơto\ng noh hăm yă hăp jing kăp g^t hloh. Adrol âu ki, kơtơ\ng jrăng hnam yă tơtă bơ\ hăm ‘long krăk, đei bngai truh apinh răt rim tơm jrăng truh dôm j^t triu hlạ mă lei yă ưh kơ te\ch ôh. Duh vă tơgop atu\m hăm kon pơlei, vei xđơ\ng nhen um ai xo kơ pơlei Kon Sơ Lăl. Cho\ng mă ăh minh kxơ\, lơ\m ‘măng kial phu\t, gra#m kmlat glaih taih tơ\ pơlei, pơm unh xa hiong hloi hnam. Yă Ien xơ ‘nhôi pơma: “Inh oei erih tơ\ âu đunh bơih noh mă hlôi tơplih pơlei ‘nao mă lei rim ‘măng năm jang mir na noh oei lăi. Hnam âu hloh 50 xơnăm bơih, dang ei [ơm unh xa thoi âu noh he\l kơ đon tơpă lăh”

Ataih đơ\ng anih yă Ien tơ oei dôm j^t hơyak jơ\ng, [ok Chưng- bngai ‘lo\ hloh lơ\m pơlei Kon Sơ Lăl, tơ oei ăh ‘măng hnam (hnam [ok Chưng pu\n ai ưh kơ [ơm unh xa), reh t^ng n^ng păng hri dôm [ai hri kră xơ\ he\l kơ đon. {ok Chưng ưh kơ băt hơdăh kơdih po hlôi to\k 80 dăh mă 90 xơnăm bơih. {ok kơche\ng lơ\m khei năr oei erih dang ei noh [ok xkơ\t erih tơ\ pơlei juăt joe, hăm bơbu\ng hnam gia - păng pơchơt tơguăt hăm t^ng n^ng âu. Mă lei dang ei rông pă đei oei, kon pơlei oei pơih dôm bơbu\ng hnam oei lăi vă pơtruh tơ\ pơlei ‘nao, [ok vă jẻ#  pơih hnam năm atu\m hăm kon xâu. {ok Chưng tơroi:“{ok rơneh păng tih vơ\ tơ\ âu, păng kơche\ng gô kiơ\ yă [ok duh tơ\ âu. Mă lei dang ei rông [ơm unh xa bơih, dôm bơbu\ng hnam oei lăi, ưh kơ tro\ unh xa duh athei pơih, [ok duh athei kiơ\ jăk đe\ch. ‘Mêm kơ rông tôch dêh, băt kơ pơlei xo âu tôch dêh, răk vei pă le\ dôm xơnăm kơ âu, mă dang ei [ơm he# unh xa”

Pơlei Kon Sơ Lăl xo xơ\ jing minh lơ\m 9  pơlei oei đunh đai kơ bngai  Bahnar tơ\ xăh Hà Tây. Adrol kơ đei unh xa, pơlei duh oei răk vei rông juăt joe păng vă je# 50 to\ hnam kjung xo xơ\, đei bơbu\ng hnam gia, chơne\ng man hăm teh lân dăh mă tanh hăm pơ o phat. Ưh kơ adro# đei kjă kăp g^t găh um ru\p, hnưr erih păng đon lui, dôm bơbu\ng hnam tơ\ Kon Sơ Lăl oei kăp g^t kơlih đei jrăng hăm ‘long krăk, minh hdre\ch ‘long kăp g^t. Yuơ noh, xơnăm 2002, [ơ\t ‘nao truh oei tơ\ pơlei ‘nao, kon pơlei ưh kơ pơih đ^ bơbu\ng hnam tơ\r kăp g^t, mă vei lăng nhen xo. Mă lei, răm đơ\ng kpal plenh tơjur tơ\ pơlei pơla. Lơ bngai lăp kơ joh ayo\ juăt joe hlôi pơngơ\t kơ đon, ‘mêm dêh [ơ\t kơtơ\ng pơlei Kon Sơ Lăl – pơlei guăng nhen um bieh, ăh jơ\ng kông Chư Pah, tro\ glaih taih unh xa. Bngai chu\p um Nguyễn Linh Vinh Quốc, tơroi:“Pơlei oei nhen um ai xo noh adro# tơ\ pơlei  Kon Sơ Lăl âu. ‘Nho\ng oh nhôn, dôm bngailăp kơ um ru\p cham char noh hơnơ\ng năm truh tơ\ âu. Kơtơ\ng glaih taih unh xa rông noh nhôn măh pơngơ\t kơ đon, đei bngai măh jơ jrơ\k le\ch đak măt [ơ\t kơtơ\ng thoi noh, păng ôr nơ\r: băt lai yơ vă chă đei minh cham char ‘lơ\ng ro\ păng juăt joe thoi nhen tơ\ pơlei Kon Sơ Lăl âu dơ\ng.”

          Dôm bơbu\ng hnam kjung oei lăi tơ\ pơlei Kon Sơ Lăl xo xơ\, pu\n ai ưh kơ [ơm unh xa, noh kon pơlei to\k bo\k pơih le# vă pơtruh tơ\ pơlei ‘nao. Kơlih, pă đei oei rông, pơlei pă đei bngai truh vei hơlen tơ\ âu. Kxo# tơ\r ‘long krăk oei lăi lơ\m pơlei noh hơnơ\ng tro\ khul tơtông hơlen vă kle\ io\k. {ok Dưy, Pho\ kdră pơlei Kon Sơ Lăl ăn tơbăt: “Yuơ glaih taih pơm unh xa pơgoh 12 to\ hnam păng rông. Dôm unh hnam oei đei jrăng hăm ‘long krăk noh đe bu\ch vă ‘nhăk tơ\ pơlei ‘nao, đei bngai ‘meh te\ch pă đei le# tơ\ âu bơih, mă mônh noh đe hli kơ tơtông, mă [ar noh hli kơ unh xa pă ‘măng dơ\ng. Mă ‘meh vei răk pơlei xo, hnam juăt joe kơ yă [ok xơ\ bơbu\ng gia rơngơp, mă lei lơ hnam [ơm unh xa yuơ cham char pơrăm thoi âu, mih ma duch nă pă đei tơklep tơnăp bơih”.

Thoi noh, mă đei oei lơ\m dôm j^t xơnăm kơ âu, găn ga pă le\ dôm khei năr kơ hnưr erih, kơtă [ơ\t kon pơlei pơtruh tơ\ pơlei ‘nao, mă lei dang ei, dôm bơbu\ng hnam tơ\ pơlei Kon Sơ Lăl xo xơ\ noh athei phă le# pơđ^ hnam xo yuơ dôm tơdrong pơrăm đơ\ng cham char păng kon bngai pơjing.

Lan chih tơblang