VOV4.Bahnar - Che gom tang găn j^ yoa đang hu\t kư\ kă tơ\ lơ an^h, mă loi j^ tơ\ dôm trong glung lơ\m pơ lei tơm khei ‘năr âu ki ưh lăp jing um rup ưh ‘lơ\ng đe\ch mă oei pơm ‘me# ‘mach cham char dơ\ng. Tơ drong ‘nâu pơm ăn lơ bơ ngai hli tơ po\h j^ lơ\m khei ‘năr j^ Covid -19 oei tơ po\h hrei ‘nâu. Tơ drong hu\t che gom tang găn j^ lơ\m tơ pôl ‘no\h j^ tơ drong athei găn đ^, sek tơ lang mă tơ păt, kơ lih sư ưh lăp [ơm kơ ne# truh tơ\ cham char đe\ch, mă oei jing tơ drong tôch krê hơ mơt hăm jơ hngâm pran kon bơ ngai dơ\ng.

Mă đơ\ng tơ drong Hơ găt 155 đơ\ng Khul kơ dră te\h đak chih hơ dăh găh tơ drong sek phak jên lơ\m tơ drong vei lăng cham char ‘no\h: Phak đơ\ng 5-7 triu hlak jên hăm tơ drong hu\t tơ mam, râm re\k tơ ter trong lơ\m pơ lei tơm. Mă lei dôm năr âu ki, tơ drong hu\t che gom tang găn j^ đ^ yoa bơih oei [ôh  tơ\ lơ trong glung lơ\m pơ lei tơm Hà Nội păng dôm dêh char, pơ lei tơm tih nai, krê loi ‘no\h lơ\m khei ‘năr j^ Covid -19 oei tơ po\h hrei ‘nâu. Tơ drong ‘nâu pơm ăn lơ bơ ngai pơ ngơ\t:

“Lơ\m tơ drong tang găn j^ hrei ‘nâu, inh tôch tơ gu\m phak mă bre\ dôm bơ ngai ưh đei đon, chă hu\t che gom kư\ kă. Lơ\m no\h đei bơ ngai adrol ki hlôi đei j^ jăn, mă loi ‘no\h j^ Covid-19 athei đei đon tăh hu\t che gom mă tro\ an^h hơ găt”.

“Tơ drong j^ Covid-19 bơ\n athei gom che gom muh măt mă tro\, ưh gơ\h hu\t che gom kư\ kă. Tăh ming tro\ an^h vă bơ ngai puih, chup hơ met tơ po\h, huei pơm ‘me# ‘mach cham char ju\m dăr. Bơ\n athei đei đon vei lăng kơ dih, vei lăng ăn đ^ đăng tơ pôl hai. Inh tơ che\ng tơ drong sek phak athei mă tơ păt vă tơ hli đe, vă tơ pôl gơ\h ‘you rơ go\h”.

Tơ\ hơ năp tơ drong j^ Covid-19 oei tơ po\h tôch hơ mơt, tôch krê tơ po\h jơ\p tơ pôl, khei ‘năr âu ki, An^h tơm vei lăng jang pơ gang tơ tă rim bơ ngai athei gom muh măt, mă loi hăm che gom tang găn j^ ‘no\h tôch kơ kăl vă tang găn j^. Kiơ\ dôm bơ ngai juăt jang pơ gang, tơ drong gom che gom tang găn j^ đang hu\t rok trong, ưh lăp pơm ‘me# ‘mach cham char đe\ch mă oei tôch hơ mơt pơm tơ po\h lơ tơ drong j^ dơ\ng, lơ\m no\h đei j^ Covid-19. Phó Giáo sư, Tiến sỹ, Lương Ngọc Khuê, Kơ dră An^h khăm hơ met j^, An^h tơm vei lăng jang pơ gang pơ ma hơ dăh:

“Tơ dăh bu bu yoa đang che gom tang găn j^ 1 ‘măng, [lă đơ\ng no\h hu\t le# ‘no\h ưh kơ băt râm re\k âu vă hơ met thoi yơ. ‘Nâu j^ tơ drong krê tôch dêh hăm cham char. Mă 2 sư gô jing tơ drong ưh kơ ‘lơ\ng kiơ tơ dăh ưh kơ hlôh. Tơ dăh bơ\n lăp oei tơ\ hnam đe\ch, ưh đei năm truh tơ\ tơ ring đei j^ ‘no\h ưh kăl năm răt che gom tang găn j^ kiơ. Nhen ‘nao âu Khul kơ dră te\h đak mă tơ le\ch nơ\r athei sek phak”.

Hăm bơ ngai jang luơ\t, Luơ\t sư Nguyễn Đăng Dung, Khoa Luơ\t, Hnam trưng Đăi ho\k Quốc Gia Hà Nội tơ blang: Tơ drong hơ găt 155 đơ\ng khul kơ dră te\h đak tơ le\ch sơ năm 2016, chih hơ dăh jên phak đơ\ng 5 truh 7 triu hlak hăm tơ drong hu\t râm re\k kư\ kă rok trong glung, athei jang kiơ\ mă ‘lơ\ng kơ plăh khei ‘năr đei j^ hrei ‘nâu:

“Tơ drong hut che gom sư ưh kơ đei nhen thoi hu\t râm re\k hmă nai yoa sư đei [ơm truh tơ\ j^. Kơ plăh dang ei athei phak thoi noh. Tơ drong hơ găt athei gơ\h tơ hli bơ ngai nai, vă đe pơm kiơ\. Tơ dăh hu\t kư\ kă mă ưh đei sek phak ‘no\h rim kuơ\n, rim apu\ng, xăh athei đei nơ\r tơ tă vă jang kiơ\”.

Dôm bơ ngai juăt jang găh cham char oei akhan, tơ drong hu\t che gom tang găn j^ lơ\m an^h tơ pôl ‘no\h athei găn đ^, sek tơ lang mă tơ pă, yoa sư ưh lăp pơm ưh ‘lơ\ng truh tơ\ cham char đe\ch, mă oei pơ joă truh jơ hngâm pran kon bơ ngai dơ\ng. Bơ ngai tang măt Lê Công Nhường, Kơ dră jang lơ\m An^h jang Khoa ho\k kơ măy kơ mo\k păng cham char kơ Kuo#k ho#i pơ ma hơ dăh:

“Che gom muh măt, mă loi hăm dôm bơ ngai tơ po\h j^ Covid-19, yoa đang hu\t kư\ kă ‘no\h tôch [ônh pơm ăn pơ rang j^ păr le\ch tơ\ ‘ngoăih, tôch [ônh tơ po\h tơ\ dôm bơ ngai chup, pôi hơ met che gom ‘no\h dơ\ng. Yoa thoi no\h athei hu\t che gom mă tro\ an^h păng đei trong hơ met che gom hlôi yoa đang mă lăp vă vei lăng ‘lơ\ng cham char. ‘No\h ku\m jing 1 trong jang kăl hơ dai hăm dôm trong jang ăn bơ ngai j^ oei hơ dro# vă tang găn j^”.

Tơ\ hơ năp tơ drong j^ Covid-19 oei tơ po\h tôch krê, dôm an^h jang kơ pal athei sek tơ lang tơ păt tơ drong hu\t che gom yoa đak kư\ kă rok trong. Hăm rim bơ ngai athei đei đon hlôh vao. Che gom yoa đang bơih athei hu\t lơ\m kơ thu\ng mong râm re\k vă hơ met pơ ‘lơ\ng tro\ [lep. Yoa vei lăng rơ go\h, tang găn j^ ăn tơ pôl ‘no\h j^ trong jang vei lăng jơ hngâm pran ăn kơ dih păng hnam tơ no\ ‘lơ\ng hlo\h.

Lại Hoa: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\