VOV4.Bahnar - Tơ\ jơ\ng kông trong hông hang Prenn, tơ je# Trong grung 20, trong mơ\t lơ\m pơlei tơm Đà Lạt, pơlei K’Rèn tơring Hiệp An, apu\ng Đức Trọng, dêh char Lâm Đồng kơ bơngai K’ho sơđơ\ng ‘lơ\ng hơ iă to\k bo\k thu\ng tăp dăr ‘no\h kông kơ jung, groi kơ đe\h, tơ\ anăp ‘no\h Kông Voi. Ư|h kơ tơtông kle\, ư\h kơ đei sar bar tơpôl, ư\h hơnhơl kon hơ ‘lơ\p lơ,ư\h kơ hu\t ho\k … jing tơdrong hơ iă mă blu\ng mư\h năm tru\h hăm pơlei K’Rèn.

K’Rèn đơ\ng kră sơ\ ‘no\h anăn Dơng Kriăng. Dờng kiơ\ nơ\r K’ho ‘no\h tơring tơmăn tơnă ie\. Kriăng ‘no\h j^ ‘long Kre\ng. Sơ\ groi te\h au đei lơ dơnơm ‘long kre\ng. Kơ yuơ lơ lo\h, tơring te\h tơnă ie\ au đei anăn Dơng Kriăng. Đơ\ng ro\ng sơnăm 1975 krao anăn tơple\h [iơ\ jing K’Rèn. Dang ei, tơ\ au pă đei ‘long kre\ng bơih, lăp dôm chu\n mir pơkao lay ơn, chu\n ‘nhot tơpl^h ăn chu\n na [a đak, [um, hơ [o. Hnam pơm tơtil d^h băl, er^h sa ‘lơ\ng hơ iă, tơdrong er^h sa ling lang ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng dơ\ng kơ jăp. 

Pơđ^ lơ\m pơlei đei 210 u\nh hnam, vă je# 1.200 ‘nu măt bơngai, ư\h kơ mơ\ng bri roi năr te\h oe\i roi hrăt, măt bơngai roi năr roi kơdrơ\m, mă lei pơlei K’Rèn oe\i ve\i kơ jăp tơdrong tơgoăt tơgoăl d^h băl joăt joe đơ\ng sơ\ kơ bơngai K’ho. 

Kiơ\ kơ [ok K’Đô (60 sơnăm), Bí thư chi bộ jang hloi Kơdră che\p pơgơ\r Măt trân pơlei K’Rèn, lơ sơnăm au ki, kon pơlei hơdrin vang jang kiơ\ rim ‘măng pơgơ\r pơting d^h băl ‘mêm kơ eng te\h đak, tơgoăt tơgoăl tơ iung pơjing er^h sa ‘lơ\ng, tơ iung pơjing tơring tơrang ‘nao. Đơ\ng sơnăm 2001, kon pơlei hlôi tơpl^h jang chu\n na [a đak m^nh pơyan jing jang pơtăm ‘nhot te\ch mơdro. Bơngai Yuăn pơtăm ‘nhot yă kiơ, jang sa lơ liơ, kon pơlei jei ho\k pơhra\m jang kiơ\: pơtăm pơkao lay ơn, pơtăm pro preng, pơtăm tơ\h Hà lan păng rim ‘nhot sa rơgo\h ‘lơ\ng, jang kiơ\ rim trong hơgei khoa ho\k kih thuơ\t lơ\m cho\h jang sa, ato\k er^h sa sơđơ\ng, xut xa pơngot rơve\t tơ jur dơnu\h. U|nh hnam jang sa io\k đei đơ\ng 200 - 300 tr^u hlak jên lơ\m sơnăm roi năr roi lơ, răt đei lơ tơmam drăm yua. Jang sa jo# hơto\ măt bơngai io\k đei 33 tr^u hlak jên lơ\m 1 ‘nu 1 sơnăm. Hrei au lơ\m pơlei lăp pă 7 u\nh hnam dơnu\h kơ yuơ ư\h kơ măh te\h cho\h jang sa, kon hơ ‘lơ\p lơ, đei bơngai j^ jăn. 

{ok K’Đô tơbăt, tơ\ groi te\h rơhu\ au, cho\h jang sa hăm kmăi kmo\k hơgei hlôi đei jang kiơ\. Tơdăh pơnam jang sa, chă jang ăn kơ đe je\i đei 200.000 hlak jên lơ\m 1 năr. Tơ je# dôm hnam t^h ‘lơ\ng roi năr roi lơ ‘no\h oe\i đei dôm hnam pơtăm, hnam tơ\r so se\nh. Pă đei u\nh hnam ayơ khan đei hnam hnăt hnot, đ^ đăng jei hlôi io\k yua u\nh hơyu\h păng đak so\ nhă rơgo\h. 

Kon pơlei K’Ho oe\i tơ\ K’Rèn kiơ\ găh dro\ kăn pơm tơm u\nh hnam, đe hơdru\h năm tơchă klo. Dôm sơnăm tơ je# au, tơdrong io\k u\nh om hrôih, io\k hơgăm hlôi pă đei. Tơdrong chă pơkong, brư\ yang đang pơsat đei pơgơ\r pơkom, ‘lơ\ng hơ iă. Er^h sa rơgo\h ‘lơ\ng, dôm tơdrong joăt ư\h kơ ‘lơ\ng hơ iă hlôi hu\t tơ\ ro\ng, đ^ đăng u\nh hnam mơlo#h hlôi hơnhơl kon hơ ‘lơ\p to\ se\t vă rong ‘me đe sư ‘lơ\ng hơ iă. 

Atu\m hăm tơdrong ato\k tơ iung, kon pơlei hơnơ\ng vei răk tơ [a\k mong tơdrong oe\i sa ‘lơ\ng ro\ sơ\ ki. Pơlei hlôi pơjing khu\l tôn ch^ng chêng hăm hlo\h 20 ‘nu, đei bơngai kră chă pơtho, lu ‘lơ\p kiơ\ yok rok jơ\ng [ok K’Phương (74 sơnăm) pơm bơngai che\p kơ\l khu\l tôn ch^ng chêng. 15 sơnăm hơnơ\ng K’Rèn ve\i kơ jăp anăn pơlei er^h sa ‘lơ\ng, lơ\m au đei lơ u\nh hnam oe\i sa ‘lơ\ng, jang sa hơgei, ve\i lăng kon hơ ‘lơ\p tru\h tơ\p tru\h troch nhen u\nh hnam [ok: K’Hoan, K’Rú, K’Sáu, K’Thương, K’Đô, Ka Phương...

{ok K’Đô hlôi đei hlo\h 40 sơnăm bơ\ jang ăn pơlei, jang ăn te\h đak. Lăp đơ\ng ro\ng te\h đak rơngei keh kong, lơ\m mă 19 sơnăm [ok jang bơ\ jang ve\i lăng jên hu kơ Hơp tak xah cho\h jang sa, đơ\ng ro\ng ‘no\h jang Dân quân tư\ ve#, ve\i lăng sơđơ\ng, pơm kơdră che\p pơgơ\r pơlei, đơ\ng no\h jang Bí thư chi bo#. Tơnăp, phăl hơlăng, tơklep hăm kon pơlei, băt hơdăh tơdrong er^h sa kơ rim u\nh hnam, rim bơngai, [ok đei kon pơlei lui, yom kiơ kơ jăp.  

Tơdrong er^h sa kơ kon pơlei tơpl^h hơnơ\ng, trong lơ\m pơlei đei ming man ‘lơ\ng lie\m, er^h sa kơ kon pơlei roi năr roi ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng dơ\ng kơ jăp, mă lei [ok K’Đô oe\i hơnơ\ng tơtăm đe\ch. Trong tơm đơ\ng pơlei năm tơ\ chu\n na ataih 3km oe\i trong te\h đe\ch. {ok hơpơi ‘me\h vă đei trong man vă kon pơlei yak năm jang sa rơvơn hlo\h. Chu\n na [a đak m^nh [ar sơnăm kơ au hơnơ\ng răm kơ đak lơ\p lơ\m pơyan ‘mi, kơ yuơ thoong hơboong đak đunh khei năr dơ\k klơ\p, đak đơ\ng găh tu lu\h kơtang mă lei och ư\h kơ te\ng koăng. {ok hơpơi ‘me\h vă Te\h đak lăng ba tơgu\m djru chă kôch hơmet thoong đak, tang găn đak lơ\p vă kon pơlei sơđơ\ng jơhngơ\m jang sa, jang sa io\k yua kơ jăp, tơ iung pơjing pơlei pơla roi năr roi ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng dơ\ng kơ jăp.

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt