– Khei năr âu, tơdrong chơt hơ iă kơ Têt Tân Sửu 2021 hlôi truh tơ\ ‘măng jang rim unh hnam tơ\ pơlei Kon Chênh, xăh Măng Cành, apu\ng Kon Plông, dêh char Kon Tum. Truh tơ\ yơ lơ\m pơlei duh [ôh jăl trong [ê to\ng đei kon pơlei hơpuih pơ ‘nguaih rơgoh ‘lơ\ng. Rim hnam, rim bơngai adoi hăt hot keh đang dôm tơdrong jang oei lăi vă chă rơhơi gô xơng jơ ‘năr graxia tơkuh xơnăm xo hăm xơnăm ‘nao. {ok kră pơlei A Nuông chơt hơ iă ăn tơbăt, pơlei đei 84 unh hnam hăm hloh 380 măt bơngai. Xơnăm 2020 mă kơjă ka phê, tơ[ăr kơđeh mă lei gơnơm pơ ‘nam pơm jang, băt chă pơtăm ‘long pơm pơgang noh Têt âu unh hnam yơ lơ\m pơlei adoi ph^ tơto\ ngăl. Kơdih po [ok păng kon pơlei đei lơ tơdrong hơ iă păng lui ngeh hăm tơdrong ‘lơ\ng hơ iă gô truh lơ\m xơnăm ‘nao kơpô măih: “Yơ\ng âu ki, kơjă ka phê găr tơ\ xăh Măng Cành jur kơđeh, mă thoi noh kon pơlei tơ\ âu ưh đei lao đon mă duh oei adrin jang ka phê, vei lăng [a mă tơnăp ‘meh vă lơ\m xơnăm ‘nao jang xa đei yua hloh. Xơnăm âu ki, lơ unh hnam hlôi pơih xă hơgăt teh pơtăm ka phê vă hơto\k jang mu\k drăm, lơ\m khei năr adrol kơ Têt, lơ\m thôn Kon Chêng noh hăm dôm unh hnam jang ka phê, sâm đương quy, sâm hroi hlôi đei yua truh kơ 10, 12 triu hlj, kiơ\ kơ ‘long pơtăm. Hăm xơnong kră pơlei, inh thơ thâu hăm tôm kon pơlei, tôm unh hnam lơ\m xơnăm ‘nao athei adrin pơm jang đei yua tơnăp, đei yua lơ hloh xơnăm xo, tơdrong ho\k pơhrăm kon xâu duh athei đei tơre\k lơ hloh. Thơ thâu hăm tôm kon pơlei lơ\m xơnăm ‘nao xo# xôn păng grăng pran ling lang”.

- Chơt hơ iă năr têt, u\nh hnam bơngai Xdang ayơ tơ\ Kon Tum jei hơmet ăn tôm ‘nhe\m ‘nhot joăt joe kơ hơdrung po. U|nh hnam ayơ jei răt hơmet tôm phe sa [a so\ng, ‘nhe\m ‘nhot. Atu\m hăm ‘nhot u\nh hnam pơtăm, kon pơlei jei oei chă yak tơ\ bri vă chă phe\ bơ\n tăng kôl, kơtonh, tơ ‘mơ\ng hre, rim ‘nhot hla iu\ … Jei lei lăi lơ lo\h, ‘ngoăih ‘nhe\m nhu\ng, ‘nhe\m rơmo, ie\r hlôi đei kơ d^h lơ\m u\nh hnam, kon pơlei jei hơdrin chă đăk bơ\n hơkap kơne, năm tơ\ đak chă yau ka hơdang vă chă pai sa. ‘Nho\ng  A Trà, oei lơ\m pơlei Vi Glơng, tơring Hiếu, apu\ng Kon Plông tơbăt jơ ‘năr sơng têt kơ kon pơlei: “Hơmet ăn sơng sơnăm ‘nao, kon pơlei hlôi chă pai bơ\n tơdrô ge, u\nh hnam đei [o#h pai tơdrô hăm phe [a tơyông vă et sa. Dôm năr pơgơ\r ‘no\h, ư\h kơ gơ\h kơ [a\h ‘nhe\m nhu\ng, ‘nhe\m ie\r păng ‘nhot chă phe\ đơ\ng mir, lơm bri. Hrei au dôm bơngai kră jei chă pơtho ăn hơdru\h tơdăm tôn ch^ng chêng, hơ soang vă hơmet ăn sơng sơnăm ‘nao’’.

– {ơ\t tơdrong chơt hơ iă Têt păr ja#p jang pơlei pơla Tây Nguyên, kon pơlei  ÊĐê tơ\ xăh Ea  Tiêu, apu\ng Chư\ Kuin, d/c Dak Lak duh răt ‘long pơro\ hnam oei hăm dôm kơthau pơkao lơ pơn^k [rông [rang, cham char Têt juăt jue kơhơdrung hơdre\ch. Y Tuấn Niê, tơ\ pơlei Êbŭng, xăh Ea  Tiêu, apu\ng Chư\ Kuin, d/c Dak Lak tơroi: “Xơnăm âu ka phê pe\ yua klui hloh kơ xơnăm xơ\, hơyuh to# ‘mi ưh kơ hiôk ăn tơdrong xơ\k hrăng. Mă lei unh hnam inh duh adrin xơ\k hrăng, ‘nhăk te\ch păng hơmet to\ xe\t ăn unh hnam pơchơt Têt nhen dôm unh hnam nai. Unh hnam inh duh pơ ‘nguaih hnam oei, atu\m hăm kon pơlei lơ\m pơlei choh chong trong glung păng răt dôm tơdrong kiơ kăl ăn dôm ‘năr têt păng ‘meh vă dôm tơdrong ‘lơ\ng hơ iă hloh lơ\m xơnăm ‘nao.”

- {ok RahLah Keng (rơneh sơnăm 1954, oei lơ\m Tô 6, phương Sông Bờ, th^ xah Ayun Pa) ‘no\h tơbăt, u\nh hnam [ok to\k bo\k kơru\n jơhngơ\m jang đang chu\n na, hơpuih hơmet hnam rơgo\h ‘lơ\ng vă sơng sơnăm ‘nao. {ok Keng jei hơmet ăn lơ tơmam drăm sa vă sơng tơmoi păng kơtum kơtong vang et sa. {ok Keng tơbăt: “ U|nh hnam jang chu\n na [a đak [ar pơyan păng ko\h đang hrôih kơtao vă hơmet ăn bơn hnam, trong nơnăm rơgo\h ‘lơ\ng, ư\h kơ chă klơ\m hu\t rơ\m re\k kư\ kă tơ\ ‘măng jang. Sơng sơnăm ‘nao, unh hnam chă pơm [e\ng tek, pai tơdrô ge dang 20 to\ ge. Sơnăm so đ^ hlo\h, dôm tơdrong ư\h kơ pu\n ai sut sa hu\t, vei răk dôm tơdrong ‘lơ\ng ro\ hơbo\ nhen păng sơng sơnăm ‘nao hăm hơmo\ đei tơdrong ‘lơ\ng lie\m, kơ\m kang kơnang gie\ng tơpu\h hu\t yang kơne#, pơro# hơvơn yang ‘lơ\ng lăng ba, hơpuih hơmet pơ ‘lơ\ng hnam, trong  nơnăm lơ\m koeng vă sơng sơnăm ‘nao chơt hơ iă ‘nă hal”.

            – Xăh Kon Gang, apu\ng Đak Đoa, dêh char Gia Lai đei truh 98% kơso# măt kon pơlei Bahnar. Che\p vei tơdrong yuk trong hơlâu, khul đoan hơdruh tơdăm hơnơ\ng hăt hot hơvơn kon pơlei io\k yua khoa ho\k kih thuơ\t lơ\m choh jang xa, erih dơnưp tơnăp hăm êbiang Băyang, ưh đei mơ\ng kiơ\ nơ\r đe kơne# chă pơchu\t pơdôr. ‘Nho\ng Hí, {^ thư Đoan xăh Kon Gang tơroi:“Hơmet xơng Têt âm l^ch, đoan xăh nhôn hơmet pơ ‘nguaih trong glung pơlei pơla. Jing [^ thư đoan xăh, inh hơvơn, ako\m đe hơdruh tơdăm vang jang lơ\m khul đoan vă atu\m băl pơđăp trong pơm jang mu\k drăm, pơjing pơlei pơla. Lơ\m xơnăm 2021, tơchơ\t đơ\ng đoan noh atu\m hăm rim anih jang tơ\ tơring pơjing pơlei pơla tơnăp hloh, tơgop pơjing tơring pơxe\l ‘nao. Atu\m hăm rim jơnu\m jang tơpôl, unh hnam pơtho akhan hăm đe hơdruh tơdăm pơm jang, hơto\k mu\k drăm, ưh đei pơm tơdrong kơne#, erih tơnăp vă tơgu\m unh hnam”.   

- Têt hlôi vă tru\h, atu\m lơ\m te\h đak, khu\l kơdră che\p pơgơ\r lơ\m dêh char Gia Lai jei to\k bo\k kơru\n jơhngơ\m jang kiơ\ rim trong jang vei lăng năng tông têt ăn kon pơlei. ‘Nho\ng Đinh Guin, Kơ ie\ng Kơdră che\p pơgơ\r tơring Kdang, apu\ng Đak Đoa- Gia Lai tơbăt, tơring hlôi tơgu\m ăn rim pơlei kon kông hăm kon jên 5 tr^u hlak jên lơ\m 1 pơlei vă kon pơlei sơng têt. Tơring jei pơgơ\r dăr lăng đ^ đăng rim pơlei vă tơgu\m djru bơngai Dơnu\h, u\nh hnam tơnap tap sa Têt hăm trong jang kơ tơring ư\h kơ le# u\nh hnam ayơ ư\h kơ đei sa Têt: “Têt sơnăm 2021 au, Khu\l kơdră đảng, Dơno\ an^h vei lăng kon pơlei tơring chă hơvơn kon pơlei sa têt ‘lơ\ng hơ iă, pơkom păng sơđơ\ng. ‘Ngoăih kon jên te\h đak ‘no\h tơring jei tơle\ch kon jên bơ\ jang kơ tơring vă răt tơmam drăm ăn u\nh hnam tơnap tap vă đe sư đei sa têt ‘lơ\ng hơ iă nhen rim u\nh hnam anai. ‘Ngoăih kơ ‘no\h rim bơngai đei jơhngơ\m đon ‘lơ\ng vang chă tơra ăn 120 tơno# tơmam drăm, 1 tơno# 400.000 hlak jên păng Trung đoàn 28, Quân đoàn 3 tơgu\m ăn 12 tơno#, 1 tơno# 300.000 hlak jên vă pôk tơmam drăm ăn u\nh hnam tơnap tap. Tơdrong tơm mă tơring tơle\ch ăn ‘no\h, rim u\nh hnam lơ\m tơring Kdang jei sa têt chơt hơ iă, ư\h kơ le# u\nh hnam ayơ ư\h kơ đei sa Têt”.

– Minh xơnăm 2020 hlôi hloh hăm dôm tơdrong hrat nhen pơrang j^, ‘mi kial đak hơbông pơtoi tơjruh truh tơring to\k bo\k păng Tây Nguyên teh đak bơ\n, mă lei kon pơlei hơnơ\ng lui ngeh lơ\m tơdrong pơgơ\r đơ\ng Đảng păng teh đak lơ\m tơchơ\t jang tang găn păng tơjră pơrang j^ păng hơto\k tơ iung mu\k drăm. Atu\m hăm ja#p teh đak xơng minh xơnăm ‘nao hăm dôm tơdrong hơpơi ‘lơ\ng ro\, kon pơlei tơ\ xăh Ea Tul, apu\ng Chư\ Mgar, dêh char Dak Lak oei hăt hot xơng Têt nguyên đán Tân Sửu 2021. Yă H’Mak Niê (Aduôn Sion), tơ\ pơlei Pơr, xăh Ea Tul, apu\ng Chư\ Mgar, dêh char Dak Lak ăn tơbăt: “Mă xơnăm âu ki mu\k drăm [ơm răm đơ\ng pơrang j^, ‘mi kial đak hơbông, kon pơlei lơ\m pơlei duh oei chơt hơ iă xơng Têt, hơpơi minh xơnăm ‘nao pu\n ai hloh. Hơmet xơng têt duh nhen ‘nho\ng oh hơdrung bơngai nai, nhôn răt [anh ke\o, ‘nu\ng [anh têt păng pơro\ hnam oei vă atu\m chă xơng ‘nho\ng oh kơtum kơto\ng truh hmach lơ\m dôm ‘năr Têt”

- Dam Rong ‘no\h apu\ng tơnap tap hlo\h kơ dêh char Lâm Đồng. Apu\ng đei hlo\h 55.000 ‘nu bơngai, bơngai kon kông tơmơ\t 73%, hăm 23 hơdre\ch hơdrung er^h sa. Lơ\m apu\ng đei có 387 u\nh hnam đei io\k yua ăn ke\ch mang. Dơno\ an^h vei lăng kon pơlei apu\ng Dam Rông, dêh char Lâm Đồng tơbăt: Apu\ng tơle\ch jang năm ngôi păng pôk tơmam drăm têt ăn u\nh hnam đei io\k yua ăn te\h đak, mă kăl hăm dôm bơngai đei io\k yua ăn ke\ch mang, bơngai dơnu\h sơđơ\ng ăn rim bơngai sơng Têt chơt hơ iă ‘nă hal. {ok Lơ Mu Ha Poh, Kơdră che\p pơgơ\r tơring Dạ Long, apu\ng Dam Rông tơbăt: “Kiơ\ đơ\ng kơdră kơpal pơro#, Têt tru\h kơdră che\p pơgơ\r Đảng, kơdră che\p pơgơ\r tơring nhôn lăng ba kơ jăp truh tơdrong tơgu\m ăn dôm bơngai đei io\k yua ăn ke\ch mang, bơngai dơnu\h … Mă hơdăh, kơdră tơring tơgu\m ăn m^nh tơno# tơmam drăm, dăr lăng dôm bơngai kăl tơgu\m djru va\ hoei chă lon bơngai ayơ. Kon pơlei bu bu jei đei sơng io\k tơmam drăm vă vang chơt hơ iă hăm rim bơngai”.

Yă K’Lip, Kơ ie\ng Kơdră che\p pơgơ\r Đảng tơring Phi Liêng, apu\ng Dăm Rông tơbăt, vă pơjing đei jơ ‘năr chơt hơ iă kơ khei ‘năr têt tru\h, tơring jei pơgơ\r lơ tơdrong jang hơ iă: “Rim sơnăm, [lep lơ\m sơnăm ‘nao, Đảng păng Kơdră che\p pơgơ\r tơring pơgơ\r jo\h ayo\ kơdo\ soang chơt hơ iă kơ Đảng-Chơt hơ iă kơ Puih mak. Mă hơdăh nhen pơgơ\r pơlong kơdau re\nh, pơlong te\h [o\ng lo\ng, kon pơlei vang năm tôch chơt hơ iă. Hlo\h đơ\ng pơgơ\r au, tơring jei pơtho tơbăt ăn kon pơlei sơng têt chơt hơ iă kơ Đảng, chơt hơ iă kơ Puih mak, pơtho tơbăt ăn găh trong bơ\ jang đơ\ng Đảng, Khôi luơ\t kơ Te\h đak ‘no\h kon pơlei tôch lăp đon”.

            Tơblơ\ nơ\r: Lan – Amazưt